mánadagur 26. september 2016síða 9

9 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 26. september 2016 · Nr. 110 Framvegis munnligt svar um fylgjarar Árni Gregersen Tá ið føroyingar fara uttan­lands at fáa sjúkra­viðgerð, so fáa vit í ávísum førum játta at fáa ein fylgjara við, um Landssjúkrahúsið metir, at tørvur er á hesum. Í nøkur ár hevur ein ávís ónøgd verið um hetta, tí fleiri kenna, at sjúklingar og teirra við­ skifti verða viðgjørd mis­javnt av teimum, sum taka avgerðir um fylg­jarar. Í einum føri hev­ur Løgtingsins Umboðs­ mað­u­r viðgjørt eina klagu um eina munnliga av­gerð, ahr noktað var einum sjúklingi at fáa fylgjara við sær uttan­ lands. Hóast kærarin bað um at fáa eina skrivliga grundgeving fyri hesum, so fekk hann tað ikki. Um b o ð s m a ð u r i n helt, at Landssjúkra­ hús­ið, sambært góðum fyri­sitingarsiði, átti at havt givið umsøkjara skrivliga grundaða av­ gerð, tá umsóknin ikki varð gingin á møti. Um b o ð s m a ð u r i n held­ur eisini, at tá ið sýtt verður sjúkligum at sleppa at fáa fylgj­ ara við, so eigur Lands­ sjúkra­húsið at geva eina skrivliga grundgeving fyri hesum. Um b o ð s m a ð u r i n lang­ar eisini út eftir Landssjúkrahúsinum, tí hóast fleiri áheitanir frá Føroya Kærustovni um at grundgeva avgerð­ir­ nar, so var onki hent í málinum. Á Landssjúkra­hús­in­ um halda tey fast við, at bert munnlit svar verða givin uppá umsóknir um at fáa fylgjara við. Í november í fjør fekk stovnurin tó so mikið í seg sjálvan, at hann sigur fyri Umboðs­ manninum, at skrivligar grundgevingar nú fara at verða givnar eftir um­bøn. UMBOÐSMAÐURIN Innlitsmál fylla nógv hjá LUM Stórur partur av arbeiðnum hjá Løgtingsins Umboðsmanni er at tryggja, at øll verða Árni Gregersen 18 kærur um innlit fekk Løg­ tings Umboðsmaður í fjør. Kærurunar snúgva seg um ov lítið innlit, ov seint latið innlit og um meirinnlit. Innlitsmálini fylla so nógv, at Umboðsmaðurin hev­ur gjøgnumgingið 87 inn- litsmál hjá aðalráðunum. Sjálvt um kærararnir í flestu førum kæra um ov litið og ov seint innlit, so vísir kanningin hjá Um­boðs­ manninum, at viðhvørt, so lata aðalráðini ov nógv innlit. Tað kemur fyri, at aðalráð lata viðkvæmar upplýsingar í innliti. Upplýsingar, sum eru so viðkvæmir at teir als ikki eiga at latast øðrum. Í kanningini hevur um­ boðs­maðurin viðgjørt spurn­ ingar um vantandi svar um innlit í starvssetanarmál, meirinnlit til fjølmiðlar, um serstaka lógaráseting, um tagnarskyldu, óneyðuga um­ bøn um nágreinan og um vantandi ekstrahering. Somuleiðis spurdi um­ boðsmaðurin aðalráðini um innlit í samráðingarmál, vant­andi heimild at sýta inn­lit í nøvn, innlit í mál um psyki­atriskan sjúkling og mál um lóggávu Hvat manglar Í kanningini sigur Um­boðs­ maðurin, at tað mangan er ilt at síggja, hvat innlit er givið í og um tann sumn hevur søkt um innlit, fær øll skjøl í einum máli. Tað vil siga, at aðalráðini ikki siga, at tey afturhalda summar upplýsingar og tey siga heldur ikki frá, at ikki allar upplýsingar í einum máli eru lætnar. Umboðsmaðurin heldur seg ikki kunna gera eina saml­aða niðurstøðu um, hvussu aðalráðini umsita regluna um meirinnlit. Í onkrum føri verður inn­ lit latið í øll skjøl, uttan at tað sæst, at spurningurin um meirinnlit er viðgjørdur sjálvstøðugt, eins og dømi eru um, at myndugleikin sýtir fyri meirinnliti, eftir at hava fingið áheitan um at lata meirinnlit. Tí kann staðfestast, at aðal­ráðini í fleiri førum hava givið meirinnlit, hóast skjøl ella upplýsingarnar ikki vóru fevnd av innliti. Umboðsmaðurin hev­ur gjørt kanninga av 87 inn­ litsmálum, men hon heldur ikki, at nakað grundarlag er fyri at koma við einari saml­ aðari niðurstøðu. Feilir í einstøkum førum eru ikki nóg mikið at byggja eina samlaða niðurstøðu á. Umboðsmaðurin heldur kortini, at ljós eigur at varp­ ast á tann veurleika, at í tveimum førum hava mynd­ ugleikar latið upp­lýs­ingar um persónar út, sum eiga at roknast sum við­kvæmir. Umboðsmaðurin var í tveimum førum ósamdur við myndugleikar um undantak frá regluni um at lata innlit í skjøl og upplýsingar. Annað málið snúði seg um innlit í eitt innan­hýsis telefonnotat hjá Vinnu­ mála­ráðnum og ekstra­ heringsskyldu, meðan hitt málið snúði seg um heim­ild­ ina at sýta innlit í málið um lima­skap í WTO. Landssjúkrahúsið gevur framvegis bert munnligt svar um fylgjarar Almannaverkið fekk eisini átalu Almannaverkið tók ikki relgurnar um alment innlit fyri fult Árni Gregersen Kærarin skuldi rykkja fleiri ferðir eftir svari, men tað gingu heilir fimm mánaðir áðrenn Almannaverkið svar­aði uppá klaguna. Tá ið svarið sso endiliga kom, so fekk kærarin at vita, at hann hevði partvís rætt il innlit, men hóast tað, so fekk kærarin ongi skjøl yvirhøvur. Ikki fyrr enn Løgt­ ing­sins Umboðsmaður kom inn í málið og spurdi eftir skjølunum, fekk við­ komandi kærari innlit. Tá vóru farin eitt ár og fýra mánaðir síðani viðkomandi hevði sent Al­ mannaverkinum inn­lits­ umbønina. Fyri hesa handfarin hev­ur LUM givið almanna­ verkinum eina átalu. Umboðsmaðurin hevur gjørt kanningar av 87 innlitsbønum til aðalráðini. Landssjúkrahúsið heldur fast við, at sjúklingar bert fáa munnligt svar um fylgjarar