fríggjadagur 17. september 2004síða 4

6 Nr. 177 - 17. september 2004 Nr. 177 - 17. september 2004 7 Fyri seks árum síðani valdi Bozena Kraw- czyk at fylgja í fóta- sporunum hjá systur sínari og flyta til Føroya at arbeiða. Nú hevur Útlendinga- stýrið noktað at longja arbeiðs- og uppihaldsloyvið hjá henni. Bozena sigur, at hetta ger, at 13 ára gamla dóttirin, Cynthia, sum er vorð- in føroyingur, rindar prísin SAMRØÐA Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Klaksvík: Bozena Kraw- czyk og bæði børnini hjá henni búgva saman við systur Bozenu og hennara familju. Tey hava búð í Føroyum í góð seks ár, men nú letur til, at dagarnir hjá teimum í Føroyum eru taldir. Útlendingastýrið hevur tvær ferðir noktað at leingja arbeiðs- og uppihaldsloyvið hjá Bozenu, og tí mugu hon og 13 ára gamla Cynthia av landinum innan ein mánað, um ikki tær kæra avgerð- ina. Hetta hevur fullkomuliga vent upp og niður upp á lívið hjá Bozenu, systrini og allari familjuni. Cynthia óvissa framtíð Serliga 13 ára gamla Cynthia hevur fortreð av hesum. Hon er við árunum vorðin ein føroysk genta, sum hevur gingið øll síni ár í fólkaskúlanum í Føroyum. Tískil má polskt sigast við tíðini at verða vorðið henn- ara annað mál. Bozena stúrir mest fyri tannáringadótrini hjá sær. Við tárum í eygunum spyr hon, hvussu hennara 13 ára gamla dóttir skal kunna klára seg í einum polskum skúla nú. – Eg haldi, hetta er nógv fyri. Um eg fekk at vita, tá eg kom her, at eg ikki kundi væntað, at Cynthia fór at sleppa at ganga í skúla her allatíðina, so hevði eg iva- leyst havt umhugsað mína støðu tá. Men hetta er kom- ið sum ein skelkur, og hevur gjørt serliga hana sera ótrygga, greiða Bo- zena frá. Cynthia sjálv hevur bert sitið og lurtað eftir, meðan mamma hennara hevur greitt frá. Hon sigur sjálv, at um hon hevði sloppið, so hevði hon viljað verið í Føroyum hjá mostrini og so farið til Póllands at vitja av og á. Hetta fær tár fram hjá bæði móður og dóttir, tí sjálvandi høvdu tær viljað, at tær báðar kundu verið saman í Føroyum. – Um hon ikki fær tað, so veit eg ikki, hvussu tað verður við hennara framtíð, tí skúlin í Póllandi er heilt øðrvísi, og eg trúgvi ikki, at hon kann megna at fáa teir polsku næmingarnar aftur. Tí kann hetta koma at hava skeiva ávirkan á restina av lívinum hjá henni, sigur Bozena. Hon leggur afturat, at Cynthia ikki tosar polskt reint longur, so tað kann fara at verða ein stórur trupulleiki fyri hana at byrja í einum polskum skúla. Hon er heldur ikki von við at lesa ella skriva polskt. Ótrygg tíð 13 ára gamla Cynthia hevur verið sera ótrygg, síðani mamma hennara fekk fyrsta noktandi svarið frá Útlendingastýrinum fyrr í summar. Síðani var hoyring um hennara mál, har Bo- zena millum annað vísti á støðuna við Cynthiu. Bozena sigur, at støðan hjá dótrini vigar mest í hesum málinum. – Í allarringasta føri hevði eg viljað, at Cynthia kundi verðið eftir her og gingið í skúla sum vanligt, sigur hon. Men leggur sam- stundis dent á, at hennara hægsta ynski er, at tey øll trý kunnu verða verandi í Føroyum, so familjan ikki verður sundurskild, og lívið kann halda fram sína van- ligu gongd. – Tað er ikki lætt at hugsa sær til, at eg skal fara frá henni við líltabeiggjanum hjá henni heilt til Póllands at búgva. Men tað er sera umráðandi, at Cynthia kann gera sína skúlagongd lidna í Føroyum, sigur Bozena, sum øll seks árini hevur ar- beitt á Roykivirkinum. Skjótt telur hon í høvdin- um, at talan er um fýra ár afturat í fólkaskúlanum og síðani miðnámsskúla aftur- at. So alt í alt verða tað eini sjey ár, har Cynthia fer at búgva í Føroyum, meðan restin av hennara familju býr í Póllandi, um ikki av- gerðin hjá Útlendingastýri- num verður broytt. Feilur Í brævinum, sum Bozena hevur fingið frá Útlend- ingastýrinum, stendur, at stýrið ikki metir tað vera tørv á arbeiðsmegi á henn- ara øki longur, og tí kunnu tey ikki leingja hennara arbeiðs- og uppihaldsloyvi. Og at hon tískil innan ein mánað eftir at hava mót- tikið fráboðanina má fara úr Føroyum. Tað løgna er bara, at tað standa bert Bozena og Cynthia nevndar í brævin- um. Onki um hálvtannað ára gamla Fabian, sum hev- ur føroyskan pápa. Har- afturat stendur í sama brævi, at Cynthia og Bo- zena eru rumenarar, hóast tær altso eru úr Póllandi. Hetta hevur vakt nakrar desperatar vónartankar um, at hetta kann vera ein feilur. Tey ganga øll mest sum í eini aðrari verð og vóna so Cynthia rindar prísin – Um eg fekk at vita, tá eg kom, at eg ikki kundi væntað, at Cynthia fór at sleppa at ganga í skúla her allatíðina, so hevði eg ivaleyst havt umhugsað mína støðu, sigur Bozena, sum arbeiðir á Roykivirkinum í Klaksvík – Allir mínir vinir eru her. Eg dugi ikki so væl polskt longur, og mær dámar best í Føroyum, sigur 13 ára gamla Cynthia Krawczyk, sum gongur í 7. b í Ziskatrøðskúlanum – Í allarringasta føri hevði eg viljað, at Cynthia kundi verðið eftir her og gingið í skúla sum vanligt, men mítt hægsta ynski er, at vit øll kunnu verða verandi í Føroyum Edmund Joensen var løgmaður í 1995, tá prinsessa Alexandra og prins Joechim gift- ust. Tí vóru hann og konan Edfríð boðin við í brúdleypið. – Tíðindini um hjúna- skilnaðin eru sjálvsagt keðilig, men hetta er samstundis eitt tekin um, at kongshúsið góðtekur nýggju tíðina, sigur Edmund SKILNAÐUR Eydna Skaale Eydna@sosialurin.fo – Tað var ein vakran vetrar- dag, at tey giftust. Tað følv- aði eitt sindur, og tað var ómetaliga pent, sum vit koyrdu út til Fredensborg slot, har brúdleypið varð hildið, minnist Edmund Joensen, táverandi løgmað- ur. Men ævintýrið um prin- sessuna og prinsin endaði ikki, sum tá varð hildið. Tey livdu nevniliga ikki lukku- ligt allar dagar sínar... Skakandi tíðindi – Tá var tað tann heilt stóri romantikkurin í luftini. Tað var eitt stórt brúdleyp, sum veruliga fekk allan armin, greiðir Edmund frá, og skoytir uppí, at prinsaparið so í øllum førum fekk ta bestu byrjanina á hjúna- bandið, sum gjørligt. Edmund heldur, at tíð- indini um ein kongaligan hjúnaskilnað, altíð koma sum ein skelkur. – Tú gerst altíð skakkur, tá eitt kongaligt par velur at fara frá hvørjum øðrum. Tey eru jú ímyndin av tí størsta romantikkinum, sum er. Tað er dreymurin hjá hvørjari gentu og hvørj- um dreingi, at sleppa at uppliva tað, sigur Edmund Joensen. Men hinvegin heldur Edmund, at hetta er ein ógvuliga realistisk hending í okkara parti av heiminum. – Í vesturheiminum eru tað jú útvið helmingurin av hjúnabondunum, sum brotna. Tey eru hóast alt vanlig menniskju, so á tann hátt er hetta ikki nakað øðrvísi enn hjá so mongum øðrum, sigur hann. Edmund heldur tó, at prinsessa Alexandra og Joachim prinsur kanska ikki heilt kunnu samanber- ast við meirilutin av teim- um pørum, sum lata seg skilja alíkavæl. Tey bæði hava jú ógvuliga ymiskar bakgrundir, og koma frá tveimum heilt ymiskum mentanum. – Tá tvey fólk av so ym- iskum uppruna velja at leggja lívsleiðirnar saman, krevur tað nakað heilt eyka. Og tað er minni enn so altíð at tað er haldbart í longdini. Tað er nógv verri hjá tveimum so ymiskum fólk- um at fáa tað at fungera, enn hjá tveimum við sama uppruna, staðfestir Ed- mund. Nýggjar tíðir – Hetta eru ikki nøkur stuttlig ella positiv tíðindi hjá Margretu Drotning og hoffinum at skula út við. Men samstundis er hetta júst eitt tekin um, at Dan- mark er eitt frítt, opið og demokratiskt land, har øll hava rætt at liva sum tey ynskja, eisini tey konga- ligu, heldur Edmund. Hann heldur, at tað als ikki er vist, at hetta fer at skaða umdømið hjá danska hoffinum, sum annars hev- ur verið ógvuliga sterkt og traditiónsríkt í øllum um- heiminum. Tvørtuímóti heldur Edmund, at hetta kann vera eitt tekin um, at eisini danska hoffið hevur tikið við nýggju, fríari tíð- ini, og loyvir skilsmissum. – Tekini, sum við hesum hjúnaskilnaðinum, verða send út í alheimin eru, at í Danmark verður eingin sópaður undir teppið. Um tey halda hetta vera tað besta, so verður tað loyvt, um tað er tungt, sigur Ed- mund. Hann heldur, at Margreta drotning jú eisini kundi gjørt, sum tað varð gjørt í enska kongshúsinum, tá Charles prinsur og Diana prinsessa vórðu skild. Men Alexandra sleppur at be- halda sínar titlar, hon verður fyribils búgvandi á Amalienborg o.s.fr. – Hetta verður alt loyst í sátt og semju, á ein ógvu- liga sámiligan hátt, og tað er avgjørt eitt gott signal at senda út, fyri tað danska kongshúsið. Tað, sum man fatar av hesum, er at »hetta er tann nýggja tíðin, sum vit eisini acceptera«. Men sjálvsagt er tað sera harmi- ligt, endar Edmund Joensen við at siga. inniliga, at talan er um ein feil. – Men so hinvegin, teirra nøvn standa jú har, so tað kann neyvan vera ein feil- ur, sigur Bozena kedd á málinum. Í sama brævi stendur eisini viðmerkt, at Bozena hevur gjørt vart við støð- una hjá dótrini, men so onki meira. Bert ein stað- festing av, at stýrið, eftir at tað hevur gjøgnumgingið málið hjá Bozenu, ikki metir, at Bozena kann leingja sítt arbeiðs- og uppihaldsloyvi sambært grein 9, stk. 2, nr. 3 í út- lendingalógini. Kæra Bozena og familja hennara hava eina kærutíð upp á eina viku. Tey hava gjørt av at kæra, tí tað kann geva teimum eitt sindur av tíð at finna útav, hvat og hvussu tey skulu gera við hesa truplu støðuna, sum tey nú eru komin í. – Eg haldi tað er løgið. Um tað bert var ein einsa- mallur persónur, sum júst var komin til landið, so høvdu vit onki sagt. Men tá tað er talan um eina mammu við tveimum børnum, sum hevur búð her í meira enn seks ár, so haldi eg, at tað átti at verið meira enn bara paragraffir, sum gjørdu seg galdandi, heldur systir Bozenu, Krystyna, fyri, meðan hon hyggur at Cynthiu og Fabian. Fabian er linur og skilir tíbetur onki av øllum hóvastákinum. Cynthia og ein vinkona fara út ein túr, og Krystyna, maðurin og Bozena mugu alt fyri eitt fara í holt við at tosa við sakførara um hetta málið. Tey hava jú bara fýra dagar, til freistin at kæra er úti. Ella skulu Cynthia og Bozena av landinum innan ein mánað. – Um tað bert var ein einsamallur persónur, sum júst var komin til landið, so høvdu vit onki sagt. Men tá tað er talan um eina mammu við tveimum børnum, sum hevur búð her í meira enn seks ár, so haldi eg, at tað átti at verið meira enn bara paragraffir, sum gjørdu seg galdandi Vit høvdu ætlað okkum at fáa eina viðmerking frá Innlendismálaráð- num, men tað eydnaðst ikki at fáa fatur á nøkr- um, áðrenn blaðið fór til prentingar. - sae - Hjúnaskilnaður í kongshúsinum: Hetta er tann nýggja tíðin Gleðin um brúdleyp- ið ímillum krónprins Frederik og prinsessu Mary hevði valla lagt seg, nú stórtíðindini um hjúnaskilnaðin hjá hinum prinsapar- inum komu sum ein bumba um alt tað danska ríkið SKILNAÐUR Eydna Skaale Eydna@sosialurin.fo Prinsessa Alexandra og prins Joachim skulu skilj- ast. Hetta varð fráboðað á einum tíðindafundi hós- morgunin kl 10.30 føroyska tíð. Orsøkin til skilnaðin varð ikki umrødd, men sagt varð, at hetta var ein av- gerð, sum varð tikin í sátt og semju. Varðveitur tittulin Kongshúsið hevur gjørt av, at Alexandra framhaldandi skal hava tittulin : Hendes Højhed prinsesse Alex- andra. Hon fer fyribils at búgva í stóru íbúðini hjá parinum, sum er á Amalienborg, har hon eisini fer at hava syn- irnar Nicolaj, sum er fimm ár, og Felix, sum er tvey ár. Joachim prinsur fer framhaldandi at búgva á Schalkenborg slottið, har parið higartil hevur búð. Á tíðindafundinum varð eisini boðað frá, at for- eldramynduleikin yvir smáu prinsunum verður felags, og allar avgerðir, sum viðkoma framtíð teirra, verða tiknar av báð- um foreldrunum. Drotning Margreta og Heindrikur prinsur boðaðu frá, at tey fara at stuðla og hjálpa soninum og verdóttr- ini so væl, sum yvirhøvur gjørligt. Skaða umdømið Prinsessa Alexandra hevur verið ómetaliga vælumtókt ímillum danska fólki, og eftir brúdleypið í 1995, vaks áhugin fyri kongs- húsinum munandi ímillum danska fólki. Hon hevur ofta verið skýrd at vera »hin danska Diana«, sum ikki sigur so lítið. Men hon hevur hin- vegin eisini nakrar av somu eginleikunum, sum Diana prinsessa vísti. Alexandra hevur, síðani hon fekk tittulin prinsessa, verið við í óteljandi upp- latingum av bæði sjúkra- húsum, barnagørðum, søvnum o.s..fr. Hon hevur verið talsfólk fyri fleiri grunnar, og verið við í sera nógvum vælgerandi enda- málum. Spurningurin er longu byrjaður at ljóðað, hvørt hetta man fara at skaða umdømið hjá danska kongshúsinum, sum altíð hevur staðið sera sterkt í mun til hini kongshúsini. Vit kunnu taka enska kongshúsið, sum hevur sæð skandalu eftir skandalu, og sum nú eisini hevur mist ein stóran part av stuðlinum ímillum fólki. Svenska kongshúsið hevur eisini fingið nógva, vánaliga umtalu í sein- astuni, og listin av fallandi kongshúsum er langur. Tey kongaligu skulu jú vera symbol, tey skulu hava ein ávísan status, og tey skulu allarhelst sveima nakað yvir vanligu borgar- unum. Men við skilnaðinum, byrjar hendan ímyndin at krakkelera, og spurningurin er, hvussu hetta fer at á- virka danska kongshúsið í framtíðini. Men tey livdu ikki lukkuliga... Einaferð var alt gleði og gaman, og fáur vildi trúð, at kærleikin ikki fór at vara. Men nú er vátt komið í reiðrið, og parið er sundur- lisið, við tí fyri eyga at fáa hjúnaskilna Edmund og Edfríð Joensen hava verið í báðum prinsabrúd- leypunum. – Brúdleypið hjá Alexandru og Joachim var ógvuliga romantiskt. Tey fingu í øllum førum ta bestu byrjanina, sigur Edmund C M Y K 7 6