týsdagur 18. oktober 2016síða 20

Mikudagur 19. oktober 2016 · Nr. 120 20 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN Jákup Petur er ættaður av Viðar­ eiði. Mamma hansara var ættað úr Oyndarfirði og pápin av Viðareiði. Mamman æt Johanna og pápin Janus. Tá ið tú trívur í pennin og fert at skriva, so rennur mangt og mikið fram fyri teg. Tunt er tað blóð, sum ikki er tjúkkari enn vatn og so stingur hesin táttur seg upp í sinnið um skyldskap og uppruna. Johanna var dóttir Abraham Abrahamsen, Abraham á Bakka í Oyndarfirði og kona hansara æt Elsebeth Malena Poulsen. Hon var dóttir Daniel Peder Poulsen úr Tarti og Jóhannu Sofíu Horn hjá Gutta. Tey búsettust á Trøðni í Fuglafirði. Daniel Peder er sostatt langabbi Jákup Petur, og var hann langabbabeiggi grein­ skriv­aran. Sostatt verða vit báðir fer­menningar. Setti búgv í Fuglafirði Jákup Petur kom til Fuglafjarðar 1958, tá ið hann giftist 20. juli sama ár við Kathrinu Skarðsá, dóttur Edvard á Bakkanum- klokkaran og Mariu(Mia), ið var ættað úr Leirvík.. Trina doyði 9. Nov. 2013 og varð borin í heim 2.8.1936. Tey fingu 5 gentur – Johanna Maria (Hanni Mia), Elsa, Edva, Sunn-vá og Janet. Mia var ættað úr Leir­vík. Faðir og Edvard vóru trí­menningar. Edvard var sonur Óla á Bakkanum og Petru. Petra var dóttir Lamba Tummas og Lísbettu. Lamba Tummas var somuleiðis lang­abba­ beiggi greinskrivaran, so vit eru eisini fermenningar. Sostatt er skyld­skapur okkara millum í báðar leggir. Jákup Petur og Trina settu seg niður á Bakkanum í Fuglafirði tætt við Kirkjurygg, heiman fyri hús­ ini hjá Martinu og Petur Halga­ dal. Sjálvur eri eg uppvaksin á Bakkanum, og var hetta eitt gróð­rar­mikið stað at vaksa upp í, har fólk gingu oman og niðan tíl arbeiðis, tí havnalagið var dygst við. Ja, vakurt var tað at síggja t. d. skipini landa við Stórubrúgv og arbeiðsfólkið – børn og vaksin koma oman millum Koksið, sum var eitt skot, ið var ein loka oman á brúnna. Hetta var ein hvønndags- sjón. Viðareiði Jákup Petur, sum sagt, kom av Viðareiði. Pápin var kallaður Janus av Grømmanum ella Grømma Jan­us, tí staðið, har tey búðu, æt á Grømma. Jákup Petur vaks upp undir góðum korum eins og manga­ staðni, sum tað var í Føroyum tá, so hjálpti hann saman við systkj­ um sínum – 6 í tali, við øllum heimaarbeiði. Saksa, seta niður epli, hjálpa til í torvi, við seyði og kúgv. Ja, nógv var at gera, men hóast tað, so var eisini tíð til spæl og leik í umhvørvinum saman við hinum børnunum í bygdini. Torvið varð skorið Inni í Dølum, har tunnilin kemur út. Her skóru allir viðoyingar torv. Her høvdu tey tvey stykki, har tey skóru , eitt nær við vegin og eitt, sum lá longri burtur. So sigast kann, at øll høvdu sama møguleika. Pápin plagdi at koma heim fyrst í mai, og var hann heima uml. 14 dagar og skar torvið tá. Mamman setti eplini niður. Um hoyggingina er at siga, at tað var ikki nóg mikið av lendi til tey sjálvi, tí varð neyðugt at hoyggja eitt annað gerði fyri helvt, so hoyggið skuldi røkka til. Bjørgini drógu Jákup Petur til sín, og enn tann dag í dag hugsar hann um hesa sjáldsomu mentan. Í Rivi og Torvu hevði verið nógvur lundi, men hesin var oyddur av rottuni. Hugsi mangan, tá ið komið verður til rættindi bæði á fjøllum og í bjørgum, at vit hava dugað væl at farið við hesum lunnindum t. d. vóru Seyðtorvan og Urðin býttar ímillum garðarnar á Heygum, við Garð og Ónagerði soleiðis, at t. d. tveir bólkar áttu Seyðtorvuna, með­ an ein hevði Urðina. Soleiðis varð skift millum hesar bólkar. Tað búðu uml. 230 fólk á Viðar­ eiði, tá ið Jákup Petur vaks upp. Lærararnir vóru Poul Enok Hansen og Óli Dahl. Børnini vórðu býtt í tveir bólkar. Eldri flokkurin gekk í skúla frá 8 til 12 og tann yngri bólkurin frá 12 til 2. Tað vóru einir 35 næmingar í skúlanum um hetta mundið. Sjólívið Sum 14 ára gamal fór Jákup Petur til skips við Atlantsfarinum. Kristian Olsen ættaður av Eiði var skipari. Pápi Jákup Petur var maskinmaður við hesum skipi í fleiri ár, og var tað í 1951, at hann legði frá landi sum sjómaður. Hetta bleiv yrki hansara alt lívið bæði á dekkinum og á brúnni. Roynt varð fyri tað mesta við snøri, men høvdu teir esini línu við. Hesin fyrsti túrurin var til Grønlands. Tað var 3. juni, at lagt varð frá landi, dagin eftir Norðoyastevnu og komu aftur í oktobur mánaði. Jákup Petur hevði verið 4 mánaðir í Grønlandi, áðrenn hann fylti fimtan. Veiðan var 1000 skippund henda túrin. Eftir hetta var Jákup Petur við Guðrun í 3 ár, sum Vilhelm Vil­ helm­sen á Syðradali var skipari átti slupp­ina. Síðani við Polarfarinum 55-56, sum Olivur Thomsen førdi, við Solo Deo Gloria á sild um heyst­ ið 1956, har Jóannes hjá Dáva var skipari. Á heystið í 1956 fór Jákup Petur upp á skiparaskúla og var liðugur í juni mánaði 1957, og fór aftur á sild við Solo hetta heystið. Tá ið Brestir kom í 1957, fekk hann tjans við hesum skipi. Júst í Túni var skipari. Heysti 1957 varð farið á ísfisk undir Føroyum. Á várið 1958 í apríl mánaði lá leiðin til New­ foundland, til Flemmish Kap, 1500 fjóðringar at sigla og tók hetta 10 - 11 samdøgur. Túrurin vardi hálvan annan mánað. Tað rullaði illa á hesi leið, tí lagdirnar leggja seg um hesar leiðir og elva til gjálv í sjónum og drabbutan sjógv, so tað rullaði illa. Túrurin vardi hálvan annan mánað, og nógvur fiskur var at fáa. Jákup Petur fekk sær, sum sagt, konu úr Fuglafirði 1958. Hann var ikki við Bresti hetta summarið, men fór umborð aftur um heystið og var við hesum fari til summarið 1959. Ja, nú varð at flyta av Viðareiði til Fuglafjarðar. Jákup Petur sigur, at hann varð væl móttikin, og honum hevur dámt væl at búgva her. Hann hevur eisini sett síni spor í bygdini, sum ein blíður, fryntligur og væl úr hondum greiddur bygdarmaður og sjómaður og altíð víst sín kærleika ímóti øðrum saman við konuni bæði í trúgv og verumáta. Jákup Petur skipari Summarið 1959 fór Jákup Petur til Grønlands við Brimnes sum besti­ maður og á sild um heystið. Hans í Norði av Toftum var skipari og var eisini eigari av hesi slupp. 1960 við Polarfarinum í Grønlandi við snellu eftir toski. Olivur Thomsen var skipari. 1961 við línubátinum Stellu Kristinu, har Hallur Laksa- foss var skipari og var við hesum fari til 1962. Summarið 1962 við Víkingi sum stýrimaður við snellu til Grønlands. Kjartan Mohr átti Víking. John Joensen, John hjá Gutta úr Oyndarfirði var skipari og vóru henda veturin einar 3 túrar í ísfiski eisini undir Føroyum . 1963 royndu vit á Jøklagrunninum út fyri Vestfirðum í Íslandi. Hetta var saltfiskaveiða, og varð fisk­urin seldur og landaður á Ellings­øya norðan fyri Aalesund í Noregi. Ein túrur varð gjørdur til New­found­ land í apríl og varð somuleiðis land­að aftur á sama stað sum fyrra túrin í mai. John fór í land og skuldi Jákup Petur føra bátin, men hvat hendi? Jú, báturin varð leigaður sum hjálpar­skip til landið. Ovi Ellings­gaard skuldi verða skipari og Jákup Petur stýri­maður. Kona Ova gjørdist álvars­liga sjúk, so Ovi kom ikki við. Jákup Petur bleiv so skipari, og var hetta á fyrsta sinni, at hann helt um stýrisvølin sum skipari. Kappin Fyrsta túrin sum skipari við hesum fari var at fara yvir á Kappan við greiðum til teir útróðrarmenn, sum róðu út á Kappanum, tí Blikur, sum skuldi koma við greiðum og tilfari til hesar menn, rendi á ís og sakk í Julanehåbsbuktini. Hetta var í 1963. Í 1964 var Víkingur eisini brúktur sum vaktarskip, men tað løgna í hesi gongd, var, at Smiril var farin upp á sleipistøð, og Víkingur skuldi so sigla í rutu millum Havnina og Suðuroynna.Víkingur varð seldur til Suður Afrika í juni 1964. Sama árið var Jákup Petur skipari við Lizzie, sum Kjartan Mohr reiddi út og átti, og hann førdi hesa slupp í 3 ár. Um veturin var róð út við Gulldrangi. Lizzie lá fyri teymi í Fuglafirði um veturin, sum Jákup Petur hevði ábyrgdina av. Tað eru sjáldsama vakrar veru­ ligar hugmyndir, sum mangir før­ oyskir sjómenn hava havt. Hetta er at undrast yvir, so raskir hesir menn hava verið. Stríðshugur, ar­ beiðs­hugur, guðstrúgv og siðalagið var ein natúrligur partur av hesum lívshátti. Tá ið komið varð til 1965 var Jákup Petur á sild við Lizzie. Royndu á sildaleiðini millum 64- 66 norður, men illa bar til. Høvdu fingið 130 tunnur og vóru farnir at sigla inn. Fleiri skip vóru somuleiðis á veg inn, tí støðan mundi verða eins hjá sildaskipunum. Jákup Pet­ur leggur støðuna fram fyri Vár­harra og fær bønarsvar, at sigla í ein norðan. Richard úr Hvanna­ sundi var bestimaður. Teir sigldu so norðuraftur haðani, teir vóru komnir , so tað mundi tykjast løgið hjá manningini, at farið varð aftur á vaðskítaleiðina. Men skjótt sást á ekkoloddinum, at tað skrivaði óført. Teir settu og fingu 230 tunn­ ur. Dagin eftir, 120 tunnur og 9o tunnur triðja dagin. Skipið var fult og teir høvdu nógva sild á dekk­ inum. Fleiri skip komu á hesa fiski­ leið og fingu nógva sild. Útróður Jákup Petur var 3 ár við Lizzie – 1964, 1965 og 1966, og um veturin róði hann út við Gulldrangi, sum Jógvan á Brúnni førdi. Hann fór sjálvur at føra Gulldrang 1966. Hetta heystið royndu teir vestanfyri. Tað var nógvur fiskur at fáa, og fingu teir í novembur 9000 pund upp á setuna og í desembur 10.000 pund. Í januar 1967 viðraði illa, og fóru teir út á Sandoyarbankan at royna. Her var gott at royna og nógvur fiskur. Onnur skip royndu eisini her t. d. Oyrasker, Sjóborgin, Høganes og Brimnes. Tá ið komið varð út í mai, varð farið suður á Munka­ grunnin. Royndu á vestara kanti á Munkagrunninum og fingu nógva brosmu og longu. Settu fyrstu set­ una suður av Stórutungu longur suður ígøgnum kantin og fingu 55000 pund og 50000 pund av toski og 2,5 tons av kalvaspraggu og restin brosma og longa. Tað var ein góður túrur, men prísurin var ikki nakað serligur. T. d. var prísurin fyri tann minna kalvan 4 kr og størra kalvan 6 kr fyri kg. Um Varmakelduleitið hetta árið varð riggað til at fara til Íslands. Vit vóru illa mannaðir, tí einir 4 mans fóru av, men nakrir ungir dreingir høvdu biðið um at lova sær við. Jákup Petur bað teir koma, og Jacob Petur 80 ár