hósdagur 20. oktober 2016síða 20

20 Tíðargrein Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. Tíðargrein E in afturlítandi meting nú nýtt Málráð skal velj­ ast til komandi ár Tann 8. januar 2013 avloysti nýstovnaða 11-manna Mál­ráðið, ta gomlu 5-manna Mál­ nevndina. Nú skuldi móðurmálið endiliga fáa eina breiða umboðan, so fólkið kundi kenna seg aftur í málinum, men hevur tað gingið sum politiska ætlanin var við Málráðnum? Óheppin samanseting av Málráðnum og vantandi leiðreglur Tað er eitt heldur sjaldsamt sam­ anfall, at 5 klassakammerátar hjá einum av leiðarunum í menta- málaráðnum blivu út­nevndir til ráðslimir umboðandi tann national-puristiska vongin. For­ mað­urin og næstformaðurin, ið beinleiðis eru settir av lands­ stýrismanninum, umboða bæði tann national-puristiska vongin – íalt 8 út av 11. Bert 3 umboða tann lingvistiska móðurmálsvongin. Uttan nakrar leiðreglur fyri breiðari umboðan bleiv 5-manna starvsnevndin vald við simplum meiriluta, og bert umboð frá tí national-puristiska vonginum komu við í starvsnevndina. Hóast sera væl kvalifiserað – so blivu tey 3 umboðini fyri tann lingvistiska móðurmálsvongin sett totalt uttan fyri ávirkan í ráðnum, tí tað reella valdið liggur í starvsnevndini. Sterki maðurin í Málráðnum inhabilur Sterki maðurin í Málráðnum er stjórin í Sprotanum, ið ár­liga fær munandi upphæddir frá tí almenna til sítt privata bóka­ virksemi v.m. At hann situr í Málráðnum, er búra burturvið, og vildi verið tað sama sum at sett stjóran í Gyldendal at ráða í “Dansk sprognævn”, ella at lata ein rokskipara ella ein stórreiðara býta út fiskakvotur. Í Bók, “AVMARKAÐUR MARK­ NAÐUR, Estra 1996 – álit til lands­ stýrismannin í sambandi við ráðlegging av mentanarpolitikki í framtíðini”, hevur stjórin í Sprot-anum eina grein (s. 39-65): “LIT­GEISLANDI PASSIÐ INN Í HEIMIN – hugstroyggj um móður­ málið”, har hann hóreiggjar sær við at niðurgera alt sum stavar frá okkara samskifti við Danmark og skýrir tað imperialismu av versta slag. Reyði tráðurin í greinini er hansara danafobiasyndrom, lýst við demagogiskt niðrandi og veruleikafjarum pástandum. Henda slóðin spøkir tíverri aftur í fleiri av Sprotans – annars – frálíku orðabókum. Søgan hevur lært okkum, at ein demagogur er altíð ágrýtin – tað er ein eginleiki – men ikki neyð­ turvliga ein kvalifikatión, tá talan er um umboðan í einum breitt um- boðandi forum. Stjórin í Sprotanum er eisini kendur frá útvarpinum, tá hann proklameraði: “at øll sambandsfólk vóru mentanarloysingar”. Við slík- um persónum í Málráðnum, er nokk við einum limi og ikki sum nú við 11 limum. Stavraðið Spurningurin um stavraðið hevur fylt nógv í Løgtinginum. Álit í løgtingsmáli nr. 16/2009 vísir, at Løgtingsins mentanarnevndin helt, at stavraðið skuldi hýsa C, Q, W, X og Z eins og stavrøðini í nærum øllum teimum málum, før­oyskt er skilt við. Eisini helt nevndin, at Løgtingið bæði kann og eigur at geva sína hugs­an til kenn­ar um hetta mentanar­polit­ iska mál. Nevndin tók undir við at seta eitt Málráð, treyta av at Málráðið verður so breitt samansett, at fleiri fatanir koma til orðanna. Hetta er als ikki hent, og tí er verandi Málráð í stríð við ta politisku grund­hugsanina – smb. omanfyri nevnda álit nr. 16/2009 - sum lá til grund fyri at fáa eitt Málráð. Fráfarandi 5-manna Mál­nevnd­ in við Jógvan í Lon Jacobsen sum formanni, mælti – einmælt – til at tað føroyska stavraðið ella móður­ málsalfabetið skuldi vera tað latínska alfabetið. Tað sama meinti okkara móðurmálsserfrøðingur, Jeffrei Hendriksen. Umframt at 70% av Føroya fólki tekur undir við óskerdum Móðurmálsalfabeti. Skerjing av stavraðnum National-puristiski meirilutin í Málráðnum skerdi stavraðið við c, q, w, x og z uttan nakra debatt yvirhøvur. Minnilutauppskotið – um at varðveita móðurmálsalfabetið óskert – fekk onga sømdir ella viðgerð í Málráðnum, og tískil noyddist minnilutin sjálvur at senda tað til mentamálaráðharranum og miðlarnar. Bert 30% av føroyingum taka undir við skerjingini av stavraðnum, meðan 70% taka undir við óskerda móðurmálsalfabetinum, smb. tvær Trupulleikin: Vina- og kenningapolitikkur saman við vantandi leiðreglum Meirilutin í Málr ikki upp til enda