hósdagur 27. oktober 2016síða 17

FRÍGGJADAGUR 28. OKTOBER 2016 SOSIALURIN 124 17 av Tvøroyri, til Vágs til arbeiðis, og tað tekur honum 17-18 minuttir, og tá koyrir hann stillisliga og róliga og brýtur ongi ferðmørk. – Tað hevur ongan týdning, tí tað er ikki longri enn tað er at koyra úr Hoyvík út á Landssjúkrahúsið. Og um eini trý ár er eisini nýggjur Hvalbiartunnil komin, og tá er oyggin enn tættari saman­ bundin. Hinvegin heldur hann ikki, at tær smáu bygdirnar hava nakað at stúra fyri. - Tær smáu kommunurnar eru so veikar, at tær megna lítið og onki sjálvar. Men verður øll oyggin løgd saman, hevði hon havt eina fíggjarætlan upp á væl yvir 100 milliónir krónur at arbeitt við, og tað sigur seg sjálvt, at tað gevur nógv størri frælsi til raðfesta, enn kommunurnar hava nú. Eitt dømi, hann hugsar um í hes- um sambandi, og sum er frammi beint nú, er mentanarhúsið, Salt, sum hevur brúk fyri meiri pengum, fyri at tað kann gerast liðugt. – Tvøroyrar Býráð hevur stríðst fyri at útvega tvær milliónir til endamálið, men hevði øll oyggin verið ein kommuna, høvdu tvær milliónir ikki verið annað enn pipar­nøtir. Ein stór kommuna hevði eis­ini kunna bøtt um vinnuligu karm­ arnar, og tað hevði eisini gjørt sítt til at lokka vinnulív til oynna. Ongan týdning Í sambandi við kommunusaman­ legg­ing, eru tað summi, sum leggja ógvuliga stóran, hvar komm- unuskrivstovan og høvuðsæti hjá kommununi skal vera. Men tað skilir Søren Bruhn ikki rættiliga. – Tað hevur ongan týdning, hvar eitt slíkt høvuðsæti er, tí nú á døgum er tað ómetaliga sjáldsamt, at fólk hava persónlig ørindi á eini kommunuskrivstovu. – Seinast, eg hevði persónlig ørindi á eini kommunuskrivstovu, var einaferð, eg skuldi velja við brævatkvøðu á einum vali, sigur hann. Men tað verður nokk ikki leingi, so verða øll val talgild, og so sita fólk heima og velja á telduni, leggur hann afturat. Tí heldur hann, at politikarar eiga bara seta seg saman og lýsa støðuna fyri fólki, og greiða teim­ um frá, hvussu Suðuroy fer at síggja út eftir eina samanlegging, hvussu verður skatturin, hvussu kunnu smábygdirnar eisini føla, at tær verða ein partur av hesum, og so víðari. – Tað snýr seg kanska meiri um at tosa saman, og um at byggja upp álit á hvørjum øðrum, heldur Søren Bruhn. Hann heldur, at tað er nettupp ta álitið sum manglar, tí vit hoyra ofta, at politikarar geva hvørjum skylduna fyri, at onki spyrst burtur úr samanlegging í Suðuroy. - Men tað er vist, at hvørja ferð, tú peikar ímóti einum øðrum við einum fingri, peika tríggir fingrar ímóti tær sjálvum, so tað snýr seg um at taka í egnan barm og at vísa stórsinni, heldur enn smá­sinni og bara hugsa um sítt egna lítla kongsríki, sigur stjórin í spari­kass- anum. – Er ósemja um ymisk mál, so er at finna semju, og at slúka teir kamelar, tað er neyðugt at slúka fyri at finna semjuna, leggur hann afturat. Hann tekur nevniliga undir við Halli Ellingsgaard, sum segði í Sosialinum seinasta vikuskiftið, at tað týdningarmesta av øllum er, at fólk leggja saman í høvdinum og ikki bara á einum pappíri. – Ein fólkaatkvøða var í 2012, men tann dag í dag veit eg ikki, hvat vit atkvøddu um. Eg haldi heldur ikki, at vit kunnu brúka úrslitið til nakað, tí gongdin vísir, at vit verða noydd at gera broytingar. Ikki bíligari – men betri Annars heldur Søren Bruhn ikki, at tað fer at verða bíligari í rakstri at leggja alla kommununa saman í eina kommunu. Men hann er samstundis sannførdur um, at vit fara at fáa eina nógv sterkari, og nógv meiri professionellari umsiting við fleiri fakfólkum. - Vit fara at fáa nógv meiri fyri teir somu pengarnar, staðfestir hann. Hinvegin heldur hann eisini, at tað er heldur ikki altíð gott, at almenn fyrisiting er alt ov nær borgarunum, tí í smáum samfeløgum, kann tað verða skjótt, at skeggið verður ov nær høkuni, og tað er heldur ikki sunt fyri fólkaræðið. Og hann heldur eisini, at verður øll oyggin løgd saman, fara vit at fáa dugnaligari politikarar. Hann heldur at tá ið vit skulu velja, kanska 11 kommunustýrislimir, í eina kommunu, heldur enn sum nú, har vit skulu velja 43 kommunustýrislimir í sjey kommunur, eru sannlíkindini eisini nógv størri fyri at vit fáa dugnaligari politikarar. Søren Bruhn sigur, at verður Suðuroyggin styrkt, bæði umsitingarliga ov vinnuliga, hevði tað eisini styrkt oynna fíggjarliga. Sum støðan er nú, fer nógvur peningur av oynni í samband við at suðuroyingar keypa vørur og tænastur aðrastaðni. Tað merkir at allur vinningurin, sum kundi verið verandi í Suðuroy, fer av oynni ístaðin. - Hetta er við til at drena keypikraft úr Suðuroynni. - Og hvat hava tey 1600 fólkini, Fólkatalið er minkað við seinastu gott og væl hálvu øldina, ikki kostað Suðuroynni, spyr sparikassastjórin. Søren Bruhn heldur tískil, at kommunurnar eiga at fáa at fáa ein møguleika at leggja saman sjálvbodnar. Men hann heldur eisini, at tær eiga at fáa eitt evstamark, og hava tær ikki klárað at lagt saman, áðrenn ein ávís tíð er farin, verða tær lagdar saman við lóg. Hvørja ferð, tú peikar ímóti einum øðrum við einum fingri, peika tríggir fingrar ímóti tær sjálvum, so tað snýr seg um at taka í egnan barm og at vísa stórsinni, heldur enn smásinni, sigur Søren L. Bruhn, stjóri í Suðuroyar Sparikassa »Er ósemja um ymisk mál, so er at finna semju, og at slúka teir kamelar, tað er neyðugt at slúka«