týsdagur 21. september 2004síða 5

8 Nr. 179 - 21. september 2004 Nr. 179 - 21. september 2004 9 MARKNAÐARRÁK Ein lækking í amerikanska árliga prísvøkstrinum, ódn- in Ivan og eitt vánaligt ídn- aðarálit í Philadelphia fingu donsku lánsbræva- renturnar at lækka, so tær stundum, í farnu viku, vóru á lægsta stigi síðan apríl mánaða. Rentan á danska 10 ára statslánsbrævinum liggur í dag á 4,36% sum er 0,05%- stig lægri enn fyri viku síðan. Partabrøvini ávirkaðust hinvegin ikki stórvegis av hendingunum og liggja í dag á leið á sama stigi sum fyri viku síðan. Týdningamesta hending- in í farnu viku varð kunn- gerðin um prístalsvøksturin í USA. Hóast ein væntaðan árligan prístalsvøkstur á 2,8% gjørdist hesin 2,7%. Tann lági prísvøksturin í USA staðfestir, at hóast høgan oljuprís, hevur hesin ikki ávirkað prísvøksturin avgerðandi. Vánaligu tølini undan rentufundinum í amerik- anska tjóðbankanum ídag, fara neyvan at ávirka av- gerðina hjá teimum um at hækka leiðandi rentuna í 1,75%. Prísvakstrargongd- in ger, at marknaðurin met- ir størri sannlíkindi vera fyri, at tjóðbankin kann fara at tálma rentuhækking- ini í tíðini sum kemur, tí einki bendir á, at prísvøkst- urin leggur trýst á amerik- anska búskapin og harvið skundar undir rentuhækk- ingar í úrtíð. Hóast útlitun- um fyri einum hægri ár- ligum prísvøkstri í Týsk- landi, lækkaðu evropisku og donsku lánsbrævarent- urnar, tí hesar eru neyvt tengdar at tí amerikansku. Hesa vikuna koma ikki nógv lyklatøl úr USA, so marknaðirnir fara serliga at leggja seg eftir, hvat tjóð- bankin, á rentufundinum, sigur um ferðina á rentu- hækkingunum. Verða tekin um, at ferðin kann verða sett niður, vil hetta fáa renturnar og dollaran at lækka. Kaupthing metir fram- vegis, at lánsbrævarentur- nar fara at hækka komandi tíðina, men oljuprísurin og amerikonsk prísvakstrartøl fara framvegis at ávirka marknaðirnar. Yvirgangs- atsóknir vilja tó framhald- andi elva til óvissu og kunnu sostatt ávirka gongdina á virðisbræva- marknaðunum. Um tríggjar vikur byrja roknskaparkunngerðirnar fyri 3. ársfjórðing. Útlit eru fyri góðum roknskapum og kunnu hesir fáa partbrøv at hækka. Rentuhækkingar í andgletti Vika 39, 2004 www.kaupthing.fo Fríggjakvøldið hand- aðu tveir miðnáms- skúlanæmingar borg- arstjóranum í Vági 507 undirskriftir. Hesi 507 hava skrivað und- ir eina áheitan um at flyta Miðnámsskúlan úr Vági til Hovs. Nú fara tey at savna fleiri undirskriftir POLITIKKUR Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Àki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Miðnámsskúlanæmingar í Vági hava savnað undir- skriftir fyri at flyta Mið- námsskúlan í Vági til Hovs. Hetta hendir í kjalarvørr- inum av fundinum millum landsstýrið og Vágs Býráð, har landsstýrið legði fram hugsanir um røktarheim í Vági, um ein skúladepil verður bygdur í Hovi, ið eisini skal fevna um mið- námsskúla. Klokkan 19 fríggjakvøld- ið handaðu stigtakararnir borgarstjóranum í Vági, Jógvani Krosslá, tær 507 undirskriftirnar. Ingibjørg Thomsen úr Sandvík, og Sunniva Mortensen av Tvøroyri, siga, at tað eru ikki bert fólk úr norðara partinum í Suðuroynni, ið hava skrivað undir, men eis- ini úr t.d. Vági og Sumba. Tær báðar tóku stig til innsavningina og kundu fríggjakvøldið handa borg- arstjóranum heilar 507 undirskriftir. Jógvan Krosslá, borgar- stjóri, takkaði teimum báð- um, men hansara viðmerk- ing er annars, at tá Vágs Bý- ráð á fundinum við lands- stýrið havnaði hugsanunum um røktarheim í staðin fyri miðnámsskúla, so var hetta ein einmælt avgerð. Og undirskriftirnar tekur býráðið til eftirtektar, men hetta broytir ikki støðu- takanina hjá Býránum. Umframt Vágs Býráð, hava tær báðar eisini sent løgmanni og løgtings- monnunum Hendrik Old og Johan Dahl, undirskriftirnar Savna fleiri undirskriftir Síðani undirkrisftirnar vórðu handaðar, hava tær báðar gjørt av at halda fram við innsavningini. Tær siga, at tær hava fingið so nógvar áheitanir frá fólki, sum onkusvegna ikki hava fingið høvið til at skriva undir, at tær nú fara at taka innsavningina upp- aftur. Adressan hevur fyri tað mesta ligið í ymsum handl- um og tað hevur gjørt, at tað eru mong, sum ikki hava havt høvi til at skriva undir. Tær siga, at áheitanirnar, tær hava fingið, vísa, at tað er rættiliga nógv fólk afturat, sum kundu hugsað sær at skriva undir og tey halda tað er rætt at tey eisini fáa møguleikan. Sostatt fara tey nú at ganga hús úr húsi í ymsum bygdum í Suðuroy fyri at geva fólki høvi til at skriva undir. Undirskriftir savnaðar fyri skúla í Hovi Sunniva Mortensen, høgrumegin, og Ingibjørg Thomsen, handaðu fríggjakvøldið borgarstjóranum í Vági, Jógvani Krosslá, 507 undirskriftir frá fólki, sum vilja miðnámsskúlan fluttan í ein skúladepil í Hovi Mynd; D. Olsen Ráfiskakeyparafela gið hevur boðað Fiskimálaráðnum frá støðuni og gjørt greitt, at nú má politiski myndug- leikin áseta neyð- ugar reglur í lógum og kunngerðum – reglur, ið hava sama endamál sum semjan, ið var gjørd millum Rá- fiskakeyparafelagið og Ráfiskaseljara- felagið UPPBOÐSSØLA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Á heimasíðuni hjá Vinnuhúsinum er grein um nýggju støðuna inn- an uppboðssølu í Føroy- um. Í greinini verður sagt, at arbeitt hevur verið við reglum sum áseta góðar og tryggar karmar fyri sølu og landing av rá- fiski. - Hetta arbeiði var í summar komið so langt áleiðis, at semja var um stovnan av uppboðssøl- uni. Viðvíkjandi reglum um sølu og landing av fiski var eisini semja um allar meginspurningar, og Fiskimálaráðið hevur fingið upprit við lýsing av hesum sendandi frá báðum pørtum. Greinskrivarin harm- ast um ta vend, sum hetta málið fekk, tá ið ein meiriluti av seljarun- um vrakaðu hesar ætl- anir. - Vit kunnu staðfesta, at viðurskiftini, sum nú eru galdandi á føroyska rávørumarknaðinum, virka ímóti, at fiskur verður meirvirkaður á føroyskum fiskavirkj- um. Støðan er trupul hjá øllum fiskavirkjunum, nøgdirnar av óvirkaðum fiski, sum fer av land- inum, eru støðugt vaks- andi, og stóri taparin er í síðsta enda føroyska samfelagið. Í greinini verður sagt, at Ráfiskakeyparafelag- ið hevur boðað Fiski- málaráðnum frá støðuni og gjørt greitt, at nú má politiski myndugleikin áseta neyðugar reglur í lógum og kunngerðum – reglur, sum hava sama endamál sum semjan, ið var gjørd millum feløg- ini. Nevndin í Føroya Rá- fiskakeyparafelag stend- ur sostatt fast við um- røddu semju við Rá- f iskaseljarafelagið, sjálvt um fleiri virkir fara so langt sum at krevja landingarskyldu av øllum feskfiski. Í greinini á heimasíð- uni hjá Vinnuhúsinum verður sagt: - Í stuttum kann sig- ast, at tað, sum felagið metir verða neyðugt er, at - * allur feskur fiskur, sum verður veiddur og landaður, skal stødd- ar- og góðskuskiljast * allur fiskur, sum fer heilur av landinum, skal av loyvishavara seljast um góðkenda uppboðssølu í Før- oyum, støddar- og góðskuskildur. * skipan má gerast sum eisini umfatar djúp- vatnstrolararnar, so hesi skip koma undir somu reglur fyri sølu og landing sum onnur Ráfiskakeyparafelagið sigur seg at enda einki hava ímóti, at útlend- ingar keypa fisk á før- oyskari uppboðssølu á jøvnum føti við føroysk- ar keyparar, treyta av omanfyri nevndu regl- um. Keyparar standa fast við semjuna Mang bendir nú á, at nýggja uppboðssølan, sum Ráfiskakeyparar og Ráfiskaseljarar ætlandi skuldu stovna saman við Fiska- marknaði Føroya, fyribils er farin fyri bakka UPPBOÐSSØLA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í eina tíð hevur verið arbeitt við at stovnað eitt nýtt upp- boðssølufelag, sum Rá- fiskakeyparafelagið og Rá- fiskaseljarafelagið skuldu eiga helvtina av, meðan Fiskamarknaður Føroya skuldi eiga hina helvtina. Í hesum sambandi hevur nevndin í Fiskamarknaði Føroya samtykt at býta fyritøkuna uppí tvey, so- leiðis landingarparturin verður ein og søluparturin ein annar. Formaðurin í Føroya Fiskimannafelag, Óli Ja- cobsen, sum seinastu árini hevur verið nevndarfor- maður í Fiskamarknaði Føroya, hevur sambært grein á heimasíðuni hjá Vinnuhúsinum stuðlað til- gongdini við einari nýggj- ari uppboðssølu av fullum huga. Føroya Fiskimannafelag telist millum parteigararnar av Fiskamarknaðinum. Bakkaði út Egil Olsen, formaður í Rá- fiskakeyparafelagnum, sig- ur, at orsøkin til, at keypar- ar og seljarar ikki vunnu undir land á hesum sinni, var, at nevndin í Ráfiska- seljarafelagnum eftir ein fund herfyri boðaði frá, at meiriluti var ikki í felag- num fyri at taka undir við fyriliggjandi uppskoti um uppboðssølu. - Vit fingu ongar aðrar grundgevingar enn, at Rá- fiskaseljarafelagið hevði viðgjørt hetta á fundi, og at ein meiriluti í felagnum avgjørdi at bakka út. Eg veit tí ikki ítøkiliga, hví hetta endaði soleiðis. Sum formaður í Ráfiskakeyp- arafelagnum, helt eg eins og Árni Joensen, formaður í Ráfiskaseljarafelagnum, at stevið millum feløgini var gott. Nú seljarafelagið hevur vrakað uppskotið, iv- ist eg í, um teir, sum um- boðaðu felagið í spurning- inum um felags uppboðs- sølu, hava havt sítt bakland í lagi, tá ið teir samráddust. Egil Olsen sigur, at Rá- fiskaseljarafelagið fer at hava ein eykaaðalfund, har felagið fer at taka málið uppaftur. - Eg eri ógvuliga harmur um, at vit ikki náddu á mál við eini nýggjari uppboðs- sølu, nú vit vóru komin so langt og semja vísti seg at vera um meginreglurnar. Støðan óbroytt Spurdur, hvat nú hendir við Fiskamarknaði Føroya, um Ráfiskaseljarafelagið ikki broytir støðu og verður við í eini nýggjari uppboðs- sølu, sigur formaðurin í Ráfiskakeyparafelagnum: – Tað dugi eg ikki at siga í løtuni, men eg vænti, at Fiskamarknaðurin koyrir sum higartil – og so verður neyvan nøkur broyting beint fyri stavn. Egil Olsen sigur, at Rá- fiskaseljarafelagið hevur ikki tosað endaliga um, hvat gerast skal, um støðan hjá Ráfiskaseljarafelagnum verður óbroytt. – Nú bíða vit í fyrsta lagi eftir, at nýggjur fundur hevur verið í seljarafelag- num, sigur hann. Nýggja uppboðssølan fyri bakka Árni, John og Óli Sosialurin royndi í gjár at fáa viðmerkingar frá Árna Joensen, formanni í Ráfiskaseljarafelagnum, John Nielsen, stjóra á Fiskamarknaði Føroya og Óla Jacobsen, formanni í nevndini fyri Fiskamarknaði Føroya, men hetta eydnaðist ikki fyri evsta mark hja blaðnum. Vit fara at venda aftur til spurningin um nýggju uppboðssøluna, sum tykist vera farin fyri bakka, í blaðnum í morgin. -v. – Eg vænti, at Fiskamarknaður Føroya koyrir sum higartil – og so verður neyvan nøkur broyting beint fyri stavn, sigur Egil Olsen, formaður í Ráfiskakeyparafelagnum Egil Olsen er ógvuliga harmur um, at Ráfiskakeyparafelagið og Ráfiskaseljarafelagið ikki náddu á mál við eini nýggjari uppboðssølu, nú feløgini vóru komin so langt og semja vísti seg at vera um meginreglurnar C M Y K 9 8