hósdagur 10. november 2016síða 21

FRÍGGJADAGUR 11. NOVEMBER 2016 SOSIALURIN 130 21 ÁKI BERTHOLDSEN - Er viljin til staðar, og verður peningur settur av til endamálið, ber tað til at oyða rottuna í Før­ oyum. Tað er Sjúrður Hammer, lív­ frøðingur, sannførdur um. Hann er sostatt ikki samdur við tey, sum bara yppa øksl og geva skarvin yvir, tá ið rottan er komin í eitt øki. - Tað eru nógv sum halda, at er rottan komin í eitt øki, er einki at gera. Men har eri eg ósamdur, sigur hann. Hann sigur, at dømi eru um, at tað ber til at oyða rottu í oyggjum, sum eru størri enn nøk­ur oyggj í Føroyum. Hann vísir serliga til gransk­ arar í Nýsælandi. - Men tað er einki høpi í at brúka milliónir upp á oyða rott­ una, seta vit ikki samstundis treytir til tað, sum verður inn­ flutt, og um, hvussu tað verður goymt. - Sum støðan er nú, er lítið og onki eftirlit við øllum tí, sum verður innflutt, og hvussu tað verður innflutt, eisini fremm­ and djór av ymsum slagi. - Men høvdu vit oytt rottuna, hevði tað verið eitt ótrúligt framstig fyri fuglastovnin í Før­oyum, eisini sjófuglin, har stovnurin er illa fyri. Bíligari Sjúrður Hammer sigur, at kann­ingar vísa, at í einum oyggjalandi sum okkara, er tað eisini fíggjarliga nógvar ferðir bíligari at forða fyri, at innræsin, djórverða flutt inn í eitt land, enn tað er at oyða hesi djórini aftur, og at bøta um teir skaðar, tey hava elvt til. Hann heldur, at tað hevði eis­ini borið til at fingið al­tjóða fígging til eina slíka týn­ing­ar­ ætlan, har vit fingu okkum eitt royndarøki, vit settu okkum fyri at týna rottuna á. Hann heldur at Viðoy hevði verið eitt sjálvsagt royndarøki, har vit vita, at rottan hevur týnt lundan summastaðni, eitt nú á Við­areiði, sum var at størstu lunda­londum fyrr, men har lítið og onki er eftir enn. Tað ber til at oyða rottuna í Føroyum sum hava ábyrgdina av rottu­týn­ ingini. Men ein trupulleiki er, at summar kommunur hava eina rættiliga veika umsiting og arb­ eiðið at týna rottuna, er ikki sam­ skipað yvirhøvur og sostatt er tað ógvuliga ymiskt, hvussu nógv, hvør ein­støk kommuna ger burtur úr. Sostatt er tað at kalla burt­ ur­spilt, tí tað nyttar lítið, at ein komm­una leggur dent á at týna rott­una, tá ið grannakommunan ikki gera sítt arbeiði á hesum øki. Hvønn leiklut kommunurnar fáa í nýggju kunngerðini, er óvist, men tað verður í øllum førum onk­ ur almennur myndugleiki, sum skal hava evstu ábyrgdina av, at áset­ingarnar í kunngerðini verða fylgdar. Harumframt stendur í rottu­ kunn­gerðini sum er í gildi, at rottu­ eitur skal leggjast út í november. Og tað ásannar Suni Petersen, er heilt burturvið, tí tá fæst rotta illa at eta eitur, av tí, at tá hava tær alt møguligt annað at eta. Lívfrøðingar eru samdir um, at tað er best at leggja eitur út tíðliga um várið, tá ið rottan er illa fyri og úthungrað eftir ein langan vetur. LINJUR umstøður. Eitt nú fáa tey ikki sett nóg mikið av tíð av til endamálið. Hann sigur sostatt, at skulu vit taka hesa arbeiðsuppgávuna í álvara, mugu umstøðurnar batna. Hann sigur, at hansara fatan er, at tað er nógv rotta til. Tað hevur hann fingið varhugan av, nú hann hvønn dag koyrir ímillum heimið í Hoyvík, og Búnaðarstovuna í Kollafirði. Á hesum túrunum hev­ ur hann ikki so sjáldan sæð yvir­ koyrdar rottu, og sæð rottu fara yvirum vegin. Hann hevur eisini rættiliga ofta sæð rottuholur, ella annan far­veg eftir rottu, í haganum. Hann heldur, at lívfrøðingar­nir hava hald í tí, tá ið teir føra fram, at rotta er ein stór orsøk til, at talið á fuglum lækkar, tí hann ivast ikki í, at hon tekur rættiliga nógv av ungum og eggum. Hinvegin er hann ikki so vísur í at lív­ frøð­ingar hava rætt í, at deyð­seyður runt umkring í hag­a­num skal vera atvoldin til, at rottan nørist og trívist so væl. - Eg haldi ikki, at tað liggur ikki serliga nógvur deyðseyður í haganum, og ein orsøk til tað, at sum heild verður hann væl við­ gjørdur við heilivági, sam­ stundis sum at hann verð­ur væl fóðraður. Eg viljin til staðar, eri eg sannførdur um, at tað ber til at oyða rottuna í Føroyum, sigur lívfrøðingur Tað er lítið og onki eftirlit við tí, sum verður innflutt til Føroya og tað økir um vandan fyri at innræsin djór fáa fótin fyri seg í Føroyum KRÍGGI Skal bardagin ímóti rottu gera nakran mun, má arbeiðið samskipast, og tað er tað yvirhøvur ikki, sum støðan er nú. Men nú skal arbeiðið leggjast í fastar karmar - Vit hava eina fingið eina ábyrgd at røkja, men vit hava ikki fígging og arbeiðsorku til at útinna hana í verki, sigur Tróndur Leivson, stjóri á Bún­aðars­tovuni