týsdagur 21. september 2004síða 8

14 Nr. 180 - 22. september 2004 Nr. 180 - 22. september 2004 15 Ráðgevin í Innlendis- málaráðnum, Bergur Berg, fýlist á fram- ferðarháttin hjá landsstýrinum í sam- bandi við uppsagnir- nar í miðfyrisitingini. Ein avleiðing av hóp- uppsagnunum kann verða, at aðalráðini verða noydd at keypa tænastur uttan fyri fyrisitingina fyri okursprís, tí arbeiðs- orkan ikki røkkur, sigur Bergur Berg SKERJINGAR Í MIÐFYRISITINGINI Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo – Tað er framvegis ikki kom~in nøkur grundgeving fyri uppsøgnunum. Tað minsta, landsstýrið átti at gjørt, er at gjørt sær greitt, hvar sparingarnar skulu setast í verk, og harvið hvør vinningurin og hvør miss- urin verður við sparingun- um í fyrisitingini. Bergur Berg hevur síðan 1993 starvast hjá tí al- menna. Fyrstu árini ar- beiddi hann á Almanna- stovuni, og síðan 1998 hev- ur hann starvast í miðfyri- sitingini. Hann heldur lítið um framferðarháttin hjá landsstýrinum, sum sein- asta mikudag gjørdi av at senda 16 fólk úr miðfyri- sitingin til hús. Avleiðingarnar Bergur Berg heldur ikki, at landsstýrið er farið skila- liga fram í málinum. Stjórnmálafrøðingurin fýl- ist á, at landsstýrið ikki hevur givið sær stundir til at greina játtanina til mið- fyrisitingina, áðrenn av- gerðin um lønarniðurskurin á 10 % varð tikin. Fíggjar- orkan í mun til starvs- fólkatalið var ymisk í ymsu ráðunum, so tí rakar ein jøvn skerjing sera ójavnt. – Hóast vit nú verða færri í tali, halda lógarøkini á við at vera líka rúgvumikil. Einasti munurin verður, at vit verða færri fólk at um- sita lógirnar, sigur hann. Bergur Berg ber ótta fyri, at advokatar og onnur uttan fyri miðfyrisitingina fara í størri mun at loysa upp- gávur fyri fyrisitingina. – Á Almanna- og heilsu- málaráðnum veit eg, at tvey løgfrøðingastørv eru spard burtur, samstundis sum stórur tørvur er á teimum, tí Almanna- og heilsumála- ráðið skal í næstum broyta fleiri tungar lógir og seta nógvar kunngerðir í verk. Við færri starvsfólkum kann væl hugsast, at tað verður neyðugt at fara út í býin at keypa fólk at gera arbeiðið, tí arbeiðsorkan í aðalráðum røkkur ikki til, sigur fulltrúin. Hann vísir á, at hóast fólk uttan fyri miðfyrisitingina formliga hava fakliga før- leikan, er væntandi, at góðskan ikki verður hin sama, tí fólkini hava ikki somu vitan og royndir á teimum ymisku økjunum sum starvsfólkini á aðal- ráðunum. Tað er sum at taka ein rokskipara beint inn til at vera kapteynur á Norrønu. – Prísurin verður eisini sjey-átta ferðir hægri enn um arbeiðið varð gjørt í aðalráðunum, men góðskan verður avgjørt ikki fyrsta- floks. Til ber tí at spyrja, hvat landsstýrið vinnur við at senda fólkini til hús, spyr Bergur Berg. Minni enn í grannalondum Ein av afturvendandi út- sagnunum um miðfyrisit- ingina seinastu dagarnar hevur verið, at hon er vaksin nógv seinastu árini, og tí er tað í tøkum tíma, at politiski myndugleikin fremur nakrar skerjingar, so miðfyrisitingin kann fáast í rættlag aftur. Bergur Berg er ikki samdur við teimum, sum siga, at føroyska mið- fyrisitingin er ov stór. – Tað veldst um eygað sum sær. Tað er rætt, at hon er vaksin nakað, men hon er framvegis lítil um vit samanbera okkum við hini norðurlondini og Grønland. Meðan vit í Føroyum sita hvør í sínum lagi og umsita stór lógarverk, umsita 7-8 akademikarar kanska bara eina einstaka paragraf í samsvarandi lógarøki í Danmark. Hvør fulltrúi í Føroyum situr tí einsa- mallur inni við eini servitan á teimum ymisku lógar- økjunum, og missa vit bara eitt fólk, fer hetta fólki avstað við nógvari vitan, sum tað tekur ár at fylla út aftur, sigur hann. Fulltrúin í Innlendis- málaráðnum vísir á, at ar- beiðsbyrðan hjá starvsfólk- um í miðfyrisitingini øktist munandi eftir, at Stýris- skipanarlógin og Fyrisit- ingarlógin og lógin um Alment innlit vórðu settar í verk. – Bara tað at fyrireika øll svarini til allar teir spurningarnar sum ting- menn seta landsstýris- monnunum, man haraftrat taka eini 10% av arbeiðs- orkuni hjá fulltrúunum. Bergur Berg heldur tí, at tað gevur eina ranga mynd av veruleikanum, tá fólk bert hyggja at starvsfólka- talinum í miðfyrisitingini uttan at hyggja nærri at øktu arbeiðsbyrðuni í mið- fyrisitingini seinnu árini. – Nakað heilt annað er, at tað kann væl vera, at mið- fyrisitingin trongir til stórar broytingar, sigur Bergur Berg. Verandi bygnaður varð skundaður ígjøgnum eftir sera stuttari tíð, bara við tí endamáli at styrkja miðfyrisitingina. Grund- gevingin tá var, at Stýris- skipannarlógin gjørdi at tað var neyðugt. Man skuldi fyrst gera eina roynd, og so skuldi bygnaðurin eftir- metast um tvey ár. Men tað er ikki gjørt enn. So heilt nógv trongir við vissu til at verða skorið til umaftur, men ongin veit hvat ella hvar, tí ongin eftirmeting er gjørd – tilvildin ræður. Skulu taka tøk Løgmaður og landsstýris- menn hava víst á í fjøl- miðlunum, at versnandi búskaparstøðan hevur við sær, at fleiri fólk innan tað Avleiðing av uppsagnunum: Servitan fyri okursprís Útsagnir um miðfyrisitingina – Veruleikin er, at vit hava eina fíggjarlóg, sum ikki kemur at javnviga, og tí má okkurt gerast. Eg haldi tað er skilagott av samgonguni at hon varskógvar, at hon vil ganga fremst og fyrst sópa fyri egnum durum, vísir stjórin í Vinnuhúsinum á SKERJINGAR Í MIÐFYRISITINGINI Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo – Eins og í vinnuni skal tað almenna eisini tillaga seg eftir búskaparligu viður- skiftunum. Miðfyrisitingin er nógv økt seinastu árini, og sparingin á 10% kemur ikki óvæntað, tí miðfyrisit- ingin má eins og almenni sektorurin laga seg til broyttu umstøðurnar, held- ur Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum. Stjórin í Vinnuhúsinum sigur seg einki minnast til, at politiski myndugleikin síðan kreppuna hevur tikið nøkur tøk fyri at effektivi- sera ella rationalisera um- sitingina. – Veruleikin er, at vit hava eina fíggjarlóg, sum ikki kemur at javnviga, og tí má okkurt gerast. Eg haldi tað er skilagott av samgonguni at hon var- skógvar, at hon vil ganga fremst og fyrst sópar fyri egnum durum, vísir stjórin í Vinnuhúsinum á. Hann leggur afturat, at boðskapurin hjá Vinnuhús- inum hevur altíð verið uttan mun um talan er um ringar ella góðar tíðar, at tað er neyðugt hjá øllum at fyri- halda seg til búskaparliga veruleikan og tillaga rakst- urin eftir støðuna. – Tað er fyrisitingin eis- ini noydd at gera, heldur Jan Mortensen Bíligari loysnir Vinnuhúsið hevur javnan víst á, at almenna fyrisit- ingin er vaksin ov nógv, og tørvur er á eini eftirmeting av fyrisitingini. Á hinari síðuni er viðtala við Berg Berg, har hann ger vart við, at tað er neyðugt at hyggja at øktu arbeiðs- byrðuni hjá miðfyrisiting- ini, áðrenn dómur verður sagdur, hvørt ov nógv starvsfólk eru miðfyrisit- ingini ella ei. Eiga tit ikki at hyggja nærri at arbeiðsbyrðuni hjá fyrisitingini, áðrenn tit fella dóm yvir hana? Jú tað er púra rætt. Ein afturvendandi trupulleiki hjá smærri samfeløgum er, at tey uttan mun hvussu smá tey er, hava tey tørv á somu funktiónum sum størri samfeløg. Avbjóðing- in hjá smærri samfeløgum er tí altíð at finna egnar bí- ligar loysnir. heldur enn at kopiera loysnir hjá øðrum samfeløgum, heldur Jan Mortensen. Plenuklipparin – Landsstýrið fer púra hug- sjónarleyst runt við plenu- klipparanum og klippur plenuna javnt snøgga, uttan nakað sum helst mið ella mál. Formaðurin í Starvs- mannafelagnum, Gunnleiv- ur Dalsgarð, hevði í Sosialinum í gjár lítið gott at bera framferðarháttinum hjá landsstýrinum í sam- band við sparingarnar í miðfyrisitingini. Jan Mortensen ynskir ikki at taka dagar ímillum um landsstýrið hevur nýtt sonevnda plenuklipparin, tá sparingarnar í miðfyrisit- ingini vórðu framdar. – Tá tú fremur sparingar er rættast at hyggja at hvørjum øki sær. Tað er neyðugt at kanna hvørjar deildar kunnu niðurleggjast ella hvørjar umrokeringar kunnu gerast. Eg dugi ikki at siga um plenuklipparin er nýttur í hesum føri, men uttan mun um hann er nýtt- ur, so er tann framferðar- hátturin óheppin, vísir stjórin í Vinnuhúsinum á. Leikluturin hjá fjølmiðlum Jan Mortensen finst hvass- lig at leiklutinum hjá før- oysku fjølmiðlunum í sam- band við uppsagnir hjá tí almenna. – Innan vinnuna eru nógv fólk við at gerast troytt av, at hvørja ferð onkur verður uppsagdur innan tað almenna eru allir fjølmiðl- arnir á gosi. Hópupp- sagnirnar á eitt nú Føroya Tele og innan alivinnuni tykjast ikki hava sama áhuga hjá fjølmiðlunum, heldur stjórin í Vinnuhúsin- um Á heimasíðuni hjá Vinnuhúsinum verður skrivað, at uppsagnirnar í miðfyrisitingini er ein natúrlig gongd, tí heili 75% av føroysku virkjunum høvdu eina afturgongd frá 2002 til 2003. – Virkini noyðast at taka avleiðingar av minni ar- beiði og fólk verða send til hús. Hetta sæst aftur í tølunum fyri arbeiðsloysi, men hetta fær ongantíð nakra fjølmiðlaumtalu í mun til uppsagnirnar hjá tí almenna, stendur á heima- síðuni hjá Vinnuhúsinum. Rætt at skerja miðfyrisitingina – Er endamálið(við uppsøgnunum í miðfyrisit- ingini) at fremja konjunkturtiltøk, fyri at leggja upp fyri minkandi inntøkunum í løtuni, so er ætlanin púra burturvið 16.09.04 Viðtala í Dimmalætting við Hermann Oskarsson, formaðurin í Búskaparráðnum – Vit hava eina sterka fyrisiting, sum skal spara 12 milliónir. Hon skal ikki missa fólk, men halda somu tænastu sum higartil. 26.05.04 Viðtala í Sosialinum við løgmann Jóannes Eidesgaard á tíðindafundi um fyrstu 100 dagarnar hjá ABC- samgonguni í Sosialinum – Miðfyrisitingin er nógv styrkt seinastu 10 árini, og ein sparing á 10% rokkar ikki við hetta. Mið- fyrisitingin má eins og allur almenni sektorurin lagast til broyttu umstøðurnar 20.09.04 Heimasíðan hjá Vinnumálaráðnum www.industry.fo – Hópuppsagnirnar í miðfyrisitingini eru ein liður í royndunum hjá ávísum politikarum at føra okkum aftur í 80 árini, har tilvild og ábyrgdarloysi ráddi í politisku skipanini. 15.09.04 Fyrrv. formaður í Búskapar- og Løgfrøðingafelagnum, Niels Winther í ÚF – Búskaparligi veruleikin er, at vit eru noydd at tátta í á fleiri økjum. Vit verða øll noydd at taka eitt tak, og tað má miðfyrisitingin eisini. 17.09.04 Viðtala í Sosialin við løgmann Jóannes Eidesgaard Tað tykist sum um, at um onkur verður uppsagdur í høvuðsstaðarøkinum og tá serliga í teim føstu almennu størvunum, ja, so er høvuðsstaðarpressan á gosi og tosa verður um sálarliga hjálp og kreppu í landinum. 16.09.04 Leiðarin í Norðlýsinum Landsstýrið fer púra hugsjónarleyst runt við plenu- lipparanum og klippur plenuna javnt snøgga, uttan nakað sum helst mið ella mál. 20.09.04 Viðtala í Sosialinum við Gunnleiv Dalsgarð, formann í Starvsmannafelagnum almenna kunnu vænta at verða søgd úr starvi kom- andi mánaðirnar. Løgmað- ur segði í viðtalu við Sosialin í seinastu viku, at øll verða noydd at taka eitt tak, og tað verður miðfyri- sitingin eisini. Skal miðfyrisitingini ikki eisini taka eitt tak? – Jú sjálvandi skal hon tað, tá tað er tað sum politikararnir vilja. Vit átti tó kortini at fingið at vita, hví hesar sparingar skulu fremjast, og hvør ætlanin er við teimum. Tað er ikki ein grundgeving, at pástanda at fyrisitingin er ov stór, og tí skal skerjast uttan at grund- geva fyri, hví ella hvar hon er ov stór, ella hvussu upp- gávurnar annars skulu loys- ast. Tað at politikararnir ikki hava ynskt at raðfesta skerjingarnar hevur gjørt at skerjingarnar raka full- komiliga tilvildarliga, held- ur Bergur Berg. – Tað er til dømis ikki tí, at tey hava ov nógvar løg- frøðingar, at Almanna- og heilsumálaráðið sker tvey løgfrøðingastørv burtur. Tey hava mær vitandi tvørt- urímóti ov fáar, men beint tá høvdu tveir góðir løg- frøðingar sagt seg úr starvi, og tí var tað so nógv lættari at taka tey bæði størvini burtur, heldur enn at koyra fólk úr starvi. Og tað er tað sama allastaðni. Úrslitið er, at starvsfólkasamanseting- in í miðfyrisitingini broytist á ein hátt sum yvir høvur ongin hevur ætlað. - Er tað rationalisering, so er tað ið hvussu so er eitt heilt nýtt slag, vísir hann á. Bergur heldur, at høvdu politikararnir torað at rað- fest, hevði tað verið nógv lættari hjá aðalstjórunum at skorið starvsfólkini til tað óynskta virksemið burtur - og tað hevði verið lætt hjá teimum uppsøgdu at skilt grundgevingarnar fyri upp- søgnunum, og tí hevði tað kanska borið til hjá teimum sum enn hava síni størv, at arbeitt hugagóð víðari. Nú hava aðalstjórarnir fingið eina óneyðuga stóra uppgávu við at raðfesta umaftur - og royna at motivera tey starvsfólkini sum eru eftir. Síðan 1996 er starvs- fólkatalið í miðfyri- sitingini økt úr 98 fólkum til 160 fólk SKERJINGAR Í MIÐFYRISITINGINI Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Fíggjarmálaráðið hevur gjørt eina uppgerð yvir tali av starvsfólkum í miðfyrisitingini síðan bygnaðarbroytingar hjá Finn Norman Christensen vórðu framdar í verki í juni mánaði í 1996. Sambært uppgerðini hjá Fíggjarmálaráðnum er starvsfólkatalið í miðfyri- sitingini síðan 1996 økt við góðum 60 %. Í juni 1996 arbeiddu 98 fólk í miðfyrisitingini og í dag starvast 160 fólk í mið- fyrisitingini. Talið 160 er uppgjørt, áðrenn lands- stýrið framdi sparingarnar seinastu mikudag Leystlig meting Aðalstjórin í Fíggjarmála- ráðnum, Petur Alberg Lamhauge, ger vart við, at talan er um eina leyst- liga meting, tí tað er eing- in eintýðug definitión av miðfyrisitingini. sum hann málber seg. Talan er tí nærmari um eina leyst- liga meting, sigur Petur Alberg Lamhauge Miðfyrisitingin er økt góð 60% C M Y K 15 14