hósdagur 1. desember 2016síða 10

FRÍGGJADAGUR 2. DESEMBER 2016 SOSIALURIN 139 10 TEMA: Fátækadømi SÓLVIT E. NOLSØ í 2015 var avgjørt at Barnabati skuldi yvirtaka virksemið hjá grunn­inum Í Menniskjum Góður Tokki. Grunnurin hevði tá virkað síð­ani 2010. Tá so jólahjálpin 2015 var á skránni, var Barnabati partur av hesum virksemi, við tí fyri eyga at tey kundu seta seg inn í allar tær ymisku mannagongdirnar, fyri at endaliga kunna yvirtaka virksemi í januar 2016. Í ár er sjeynda árið á rað, at peningur verður savnaður inn til fíggjarligar sperdar barna­ fam­iljur, men fyrstu ferð við Barna­bata við róðrið. Tað var í 2010, at Annlis Bjark­ hamar fór undir átakið, fyri at lætta um hjá fíggjarliga sperdum familjum. í fjør ynskti hon tó at onkur annar tók um endan, og tá fall tað so undir veingirnar hjá Barna­bata, har Djóni Eidesgaard er aðalskrivari. Týsdagin á middegi lat um­sókn­ arsíðan, har til ber at at søkja um jólahjálp frá Í Menniskjum Góður Tokki, upp. Djóni Eidesgaard kann ikki siga hvussu tað fer at verða við um­ sóknum í ár, men hann metur, at tað er eingin orsøk at halda, at tær fara at verða færri í tali í ár, enn und­an­farnu ár. Sambært Djóna Eidesgaard, komu 440 umsóknir inn til jóla­ hjálp í fjør. Henda eina tíman með­an vit sita inni á skrivstovuni hjá Barnabata, og gera samrøðuna, koma fleiri umsóknir inn, og hetta er fyrsti tímin, tað er møguligt at senda umsóknir. “Nú eru 15 umsóknir komnar inn”, sigur Djóni Eidesgaard, fyrstu ferð hann hyggur eftir skerminum. “Nú eru tað 20. Tað gongur skjótt”, sigur hann eina lítla løtu seinni, fyri líka­sum at tríva í aftur uppáhald­ið, at hann væntar nógvar umsókn­ir í ár. Flestu umsøkjarar eru undir fátækramarkinum Tað er ikki ásett eitt alment fá­tæk­ ramark í Føroyum, men landsstýr­ ið setti í 2012 ein bólk, at lýsa hvat eitt fátækramark í Føroyum kundi verða. Bólkurin handaði eitt álit í 2014, ið kom til tað niðurstøðu, at eitt fátækramark í Føroyum lá um 60% av eini miðinntøku. Tað vil siga, at um ein forvinnur minnið enn 60% av eini miðinntøku, so er ein í fátækraváða. Um ein for­ vinn­ur minnið enn 60% av eini mið­inntøku í trý ár á rað, so er ein undir fátækramarkinum. - Út frá tølunum, sum vit hava frá um­sóknunum, síggja vit, at miðal netto lønin hjá støkum við barni ella børnum er um 11.000 krónur um mánaðin. Hjá pørum er tað umleið 15.000 krónur um mánaðin og miðalaldurin er um 35 ár. Um vit hyggja at miðaltalinum av børnum pr. umsókn, so er tað tvey. Onkur hevur eitt og nøkur hava fleiri, sigur Djóni Eidesgaard. Djóni Eidesgaard sigur víðari, at av teimum 440 umsókninum sum komu inn í fjør, vórðu 374 talgildar og kunnu tí nýtast sum hagtals grundarlag eisini. - Av teimum 374 vórðu 34 oman­ fyri fátækramarkið. 340 av teimum vórðu undir fátækramarkinum. 134 av hesum 340 hava bert børn undir skúlaaldur og 206 av teimum 340 undir fátækramarkinum høvdu børn í skúlaaldri. Vit síggja ikki nøvnini og kunnu tí ikki siga, um tað eru tey somu fólkini, ið søkja, men tendensurin er tann sami við­ víkjandi útbúgvingarstigi, løn og annað hjá teimum, sum søkja um aðra hjálp frá okkum, so vit vænta tey somu søkja um jólahjálp, sigur Djóni Eidesgaard. Djóni Eidesgaard sigur eisini, at tað er rættuliga áhugavert at síggja, at tað eru so nógvar umsóknir, har børnini hjá viðkomandi eru í skúlaaldri. Vit hava varhugan av at lyndið er ofta til at gloyma børn­ ini, ið eru í skúlaaldri, í kjakinum um mál av hesum slag, og tað er óheppið, metir Djóni Eidesgaard. - Um tú til dømis hyggur at hvat samgongan ætlar, so hækka tey barnafrádráttin 2700 krónur fyri børn undir sjey ár, tað vil siga børn undir skúlaaldri, ið er tann minni málbólkurin í okkara tølum. Inntrykkið, ið vit fáa er, er at fokus er nógv á børn undir skúlaaldri, men ikki nógv á børn í skúlaaldri”, sigur Djóni Eidesgaard. Vit lýsa trupulleikan – politikkarar skulu loysa hann Vit hava ikki tey nógvu hagtøl í Fø­royum, men tó so, nøkur eru til taks. Hagstovan og Barnabati samla í hesum føri inn til okkara. Tað er eitt neyðugt arbeiði at samla hagtøl inn, tí tað gevur eina ábending á hvussu støðan er í hesum viðurskiftum. Tað er eis­ini sera umráðandi um tú skal leggja uppskot um loysnir fram, at tú hevur eina mynd av hvussu støð­an er. Tó er Djóni Eidesgaard eitt sindur iva­samur viðvíkjandi hvussu hagtøl verða brúkt og um veru­ligi trupul­leikin verður lýstur nóg væl. Serliga um tey verða nýtt sum ein undan­førsla fyri at vísa á hvussu væl tað stendur til hjá okkum í mun til onnur norðan­lond. Sam­bært Hagstovuni, so er talið á før­oyskum børnum í fátækra­váða 10.3%, meðan talið í hinum norð­ an­londum liggur millum 11 og 14%. Ís­land er eitt vet lægri enn Føroyar. - Fyri okkum sum barnarætt­ inda­felags­skap er tað ikki líka áhuga­vert hvussu okkara hag­tøl síggja út í mun til onnur lond. Eg kann ikki brúka tað sam­an­ beringina til nakað. Fyri okkum, so er eitt barn í fátækraváða, eitt barn for nógv, sigur Djóni Eidesgaard. Tað hevur eisini verið tikið ofta fram, at politikkarar symptom­ viðgera trupulleikan, í staðin fyri at finna fram til betri loysnir, sum í størri mun kunnu bøta um grund­leggjandi viðurskiftini hjá teimum, ið hava tørv á hjálp. Djóni Eid­es­gaard sigur, at tað vildi verið undarligt um politikkarar ikki vita um trupulleikan, tí bæði Hag­ stov­an og Barnabati hava hag­tøl, ið undirbyggja tað. Eisini hev­ur løg­tingið í fjør einmælt sam­tykt at játta 500.000 krónur til Í Menn­ skjum Góður Tokki, tí mun­andi bati ikki var tøkur frá landsins síðu sein­asta ár. - Aðalorðaskifti um barna­rætt­ indi var í løgtinginum 20. novemb­er 2014. Endamálið við orðaskift­i­n­um var, at fáa skapt eina felags fat­an á Løgtingi um nakrar av teimum avbjóðingum, ið eru nevndar í støðulýsingini, umframt at við­ gera, hvussu politiska skipan­in kann taka við hesum avbjóðingum, men síðan tá hava tað bara ver­ið FÁTÆKRAVÁÐI MILL FØROYUM EIN STØÐU FÁTÆKRAVÁÐI At verða í fátækraváða merkir, at tú inntøkan er 60% ella minnið enn miðinntøkan í Føroyum. FÁTÆKRADØMI At verða í fátækradømi merkir, at inn­ tøkan hevur verið 60% ella minnið enn miðinntøkan í Føroyum, í trý ár á rað. MIÐINNTØKA Miðinntøka er miðan av inntøkum. Tað vil siga, at helvtin liggur omanfyri og helvtin niðanfyri. Skal ikki mistakast fyri miðalinntøku. Djóni Eidesgaard, aðalskrivari hjá Barnabata, sigur, at politikkarar í Føroyum eiga at loysa trupulleikan við fátækradømi í Føroyum. Tað skal ein hægri raðfesting av økinum til, um veruligir batar skulu fremjast. Vit, sum landsfelagsskapur kunnu ikki loysa trupulleikan, men vit kunnu lýsa hann, og eftir besta førimuni veita eina neyðsynjar hjálp, sigur Djóni Eidesgaard