mánadagur 19. desember 2016síða 7

7 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 19. desember 2016 · Nr. 146 KT-SKIPANIN HJÁ PENINGASTOVNUNUM Árni Gregersen Vøksturin hjá teimum báð­ um stóru føroysku pen­inga­ stovn­unum, Eik og Bank Nordik, eru helst høvuðs­ orsøkin til, at hesir valdu at flyta peningastovns­skip­ anirnar úr Føroyum til SDC í Danmark. Elektron, sum føroysku peningastovnarnir í stóran mun eiga, hevur annars í mong ár latið skipanir til før­ oysku peningastovnarnar. Í 1979 gjørdu peninga­ stovn­arnir saman við IBM og Bankernes EDB Central íløgu í nýggja bankaskipan. Føroysku peningstovn­ar­ nir keypa bankaskipanina frá BEC og róku og viðlíka­ haldu hana gjøgnum Elekron saman við BEC, men í 1987 boðar BEC frá, at tey ikki longur ynskja at samstarva og nokta at lata Elektron nýggj­astu útgávuna av banka­skipanini. Tey siga, at skipanin er vorðin so kompleks, at tey ynskja heldur, at føroysku peningastovnarnir koyra beinleiðis á skipanunum hjá BEC. Føroya Banki rýmir Hetta fær Føroya Banka at flyta frá Elektron og koyrir sínar skipanir beinleiðis hjá BEC. Alt viðlíkahald og menn­ing verður gjørt á BEC. Hinir føroysku peninga­ stovnarnir velja at halda fram hjá Elektron, har tann gamla skipanin frá BEC verð­ur brúkt. Skipanin verð­ur nú­tím­ans­gjørd og ment á Elek­tron, umframt at nýggjar serskip­anir verða gjørdar í Føroyum. Tá ið kreppan rakti í 90- unum var tað soleiðis, at Føroya Banki koyrdi á BEC, meðan Sjóvinnubankin fram­vegis hevði sínar skip­ an­ir hjá Elektron. Tá ið bankarnir, sum útslit av kreppuni, vóru saman­ lagdir, var ein spurningur, hvørja skipan samanlagdi bankin skuldi brúka. Hetta slapp bankin ikki sjálvur at avgera, tí í 1994 var ein broyting gjørd í lógini um privatar skráir, sum segði at allar EDV skráir sum viðgjørdu privatar upp­ lýsingar, skuldu við­gerast og goymast í Før­oyum. Hetta gjørdi, at Føroya Banki árið eftir, í 1995, flutti sínar skipanir heimaftur frá BEC til Elektron. Eitt samstarv við BEC helt tó fram. Stórbroytingar Árini eftir hetta henda stór­ ar tøkniligar broytingar. Tal­ gilding verður tikin í brúk í øllum skipanum og inter­ netið ger, at peninga­stovn­ arnir kunnu bjóða kund­ unum aðrar tænastur. Hetta ger eisini, at pen­ ingstovnarnir kunnu ratio­ nali­sera og hesi árini verður hópin av fólki søgd úr størv­ um í peninga­stovn­un­um. Hesar broytingar fáa bæði Elektron og peninga­ stovnarnar at gera nógvar kanningar fyri at vita , hvønn veg gangast skal . Niðurstøðan bleiv tá ein framhaldandi loysn á Elek­ tron í samstarvi við BEC. Hetta verður tó alt broytt, tá ið Eik keypir Skandia bankan í Danmark. Tá metir bankin, at best er at savna alla skipanna á einum stað – also í Danmark. So í 2010 flyta allir før­ oyskir peningastovnar teirra skipanir til SDC. Árni Gregersen Størsta arbeiðsskapandi støðan er um peninga­ stovn­arnir taka skipan­ir­ nar heimaftur og velja at gera eina føroyska loysn Tað er eisini arbeiðs­ skapandi um peninga­ stovn­arnir velja eina av teimum væl royndu al­ tjóða skipanunum. Tað fer eisini at krevja nógv fólk í KT-vinnuni at m enna og viðlíkahalda hes­ ar skipanir og gera tær til føroyska marknaðin. Arbeiðsbólkurin sigur eisini, at heimtøkan fer at merkja ein bílig­ari rakstur fyri pen­inga­ stovn­arnar, sum so í øðr­ um lagi kann koma við­ skiftafólkinum til góðar. Tað verður eisini hild­ ið, at umstøðurnar verða jaligari millum menn­ing­ ina og raksturin av al­ mennu KT-skipanunum og bankaskipanunum. Menningin av talgildu Føroyum og skipanina, sum peningastovnarnir fara at nýta verður isini betri og fer at gagna bæði borgarunum og føroysku vinnuni og endaliga verð­ ur sagt, at samlaða KT- menningarumhvørvið í Føroyum verður størri og betri. KT vinnan fer at taka ímóti størri av­ bjóðingum – bæði í Før­ oyum og uttanlands. Vansarnir Arbeiðsbólkurin vísir eis­ini á, at tað fer at gev a ávísar vansar at flyta skip­anirnar heimaftur. Fyrst verður nevnt, at ein umlegging afturat verður tung, tí enn minn­ ast tey, sum arbeiða í pen­ingastovnunum, hvussu trupult og torført tað var, tá ið bankarnir sein­ast fluttu alt av land­in­um. Ein slík flyting kostar peningastovnunum stór­ ar eingangsútreiðslur. So er tað kundarnir, sum í einari slíkari um­ legg­ing fara at merkja órógv og annað í rakstri­ num Og endaliga heldur ar­ beiðsbólkurin, at vinnu­ politiskt kann tað sigast at vera óheppið, at ein vinnu­grein ikki er frí at keypa tænastur, har henni líkar tað best. Fyrimunir og vansar Arbeiðsbólkurin vísir á, at tað sjálvandi bæði eru fyrimunir og vansar við at flyta peninga­ stovns­skipanirnar heimaftur Eik Banki og Bank Nordik keyptu bankar uttanlands – tað var ein orsøk til at teir valdu at flyta skipanirnar av landinum Deildir uttanlands fingu bankarnar at flyta skipanirnar av landinum Eik keypti Skandia bankan í Danmark og tað var ein av høvuðsorsøkunum til at alt var flutt av landinum í 2010 BankNordik fór eisini at virka uttanlands og fyri tey var tað ein fyrimunur, at alt samtakið brúkti somu skipan Niels Christian Nolsøe, verkætlanarleiðari, hevur verið formaður í arbeiðsbólkinum