hósdagur 22. desember 2016síða 18

FRÍGGJADAGUR 23. DESEMBER 2016 SOSIALURIN 148 18 Matgerð TJÓÐHILD PATURSSON A t hava fingið eitt barn hevur ríkað mær lívið uppá so nógvar mátar, og enn legst afturat. Ein gleði, eg havi endurvunnið, síðani eg eri vorðin mamma, er at fylgja við í jólakalendaranum. Tá ið eg var barn, var jólakalendarin í útvarpinum tað stóra. Nú hev­ur sjónvarpið tikið yvir. Í fjør bleiv eg heilt fangað av svenska jóla­ kalendaranum. Vit búðu í Svøríki tá. Í ár er tað hin før­oyski (sum upprunaliga er svenskur - sviar duga hatta við jólakalendarum!), sum fangar. Eg klári illa at bíða til í morgin, fyri at fáa at vita hvussu gongst Charlie, ella Blanch Flore, sum tann fína nýggja familj­an kallar hana. Høvdu allir part­ arnir ligið á netinum, so hevði eg langtsíðani snýtt og hugt at øllum pørtunum. Men tíbetur kemur bara ein partur út um dagin, og eg sleppi at liva í spenninginum… Uhh… Møguliga liggur upprunaliga svenska útgávan á netinum. Nei, Tjóðhild! Halt tær! Tú gert tað IKKI!Hevur tú ikki hugt at Tjóvajólum? So er bara at fara í gongd nú. Partarnir sum higar­til eru sendir, liggja allir á heimasíðuni hjá Kringvarpinum. Ná, nú fór eg út á eitt síðuspor, tað eg skuldi fortelja var, at dóttir mín, Ýr, helt tað vera so stuttligt, at vit skuldu gera Janssons Frestelse – Jansson, júst sum løgreglumaðurin í jólakalendaranum, sum nevni­ liga lætt letur seg freistað av mati. Svenski rætturin er tó ikki uppkallaður eftir løgreglu­mann­ inum í Tjóvajól, men heldur eftir einum svenskum operasangara frá 1800-talinum. Nú er rætturin van­ liga ein av nógvum, sum verð­ur settur á svenska jólaborðið. Rætt­ urin smakkar væl einsamallur, men verður ofta etin saman við kjøtbollum (ljóðar sum eitt ógvuliga vánaligt hugskot í mínum oyrum). Mær dámar best at eta rættin sum hann er, einsamallan, men gjarna við eitt sindur av gras­ leyki omaná. Freistingin hjá Jansson Til 4-8 fólk (alt eftir um tað verður etið sum náttmatur eftir eitt gott morgunball, ella sum ein av nógvum rættum á jólaborðinum) 1 kg av eplum 1 leyk 50 gram av ansjósum (umleið 4 stk) 1 pk av róma Eitt sindur av smøri møguliga rasp Set ovnin á 200 hitastig. Smyr eitt eldfast fat við smøri. Sker eplini í stavar, á leið sum svávulpinnar. Ok, eitt sindur størri enn svávulpinnar, men bara eitt sindur størri. Koyr helvtina av eplunum niður í eldfasta fatið. Flys leykin og sker hann í tunnar tunnar ringar. Legg leykringarnar omaná eplini í eldfasta fatinum. Opna dósina av ansjósum og tak upp. Sker ansjósurnar í helvt. Legg tey átta stykkini av ansjósum út yvir leykin í eldfasta fatinum. Legg síðani restina av eplunum oman yvir. Stoyt róman út yvir. Summum dámar at blanda eitt sindur av veskuni, sum ansjósurnar liggja í, uppí róman. Um tær dámar væl fiskasmakkin, so gert tú tað. Fyri meg er eitt hárfínt mark ímillum, nær fiskasmakkur (serliga smakkur av feitum fiski) er góður, og nær hann er ræðuligur. Tí royni eg altíð at undirspæla smakkin - annars er vandi fyri at hann tekur yvir. Koyr nakar ‘klikkar’ av smøri út yvir fatið - eg brúkti á leið 2 teskeiðir… eg átti ikki meira. Baka í ovninum í á leið 30 minuttir. Møguliga 40 minuttir. Tá ið tað er gylt á toppinum, og eplini eru bleyt og lekkur, er liðugt. P.s. Vanligt er at stoyta rasp omanyvir áðrenn tað fer í ovnin, men eg haldi at rætturin er meira freistandi uttan ;) Janson løgreglumaðurin í Tjóvajól!? Nei, ikki tann Jansson… Søgan um freistingina hjá Jansson Tað sigst at operasangarin Per Adolf Janzon (1844-1889) er hann, ið hevur lagt navn til rættin. Nú er Frestingin hjá Jansson mest kend sum ein av mongu rættunum á svenska jólaborðinum, men upprunaliga var tað tó í seinu náttartímunum, eftir nógvar øl og snapsir, at Per Adolf freistaði sínar gestir við ansjósu-epla rættinum – sjálvsagt afturvið meira øl og snapsi. Morgunball-matur hevði onkur kanska kallað tað. FREISTINGARNAR HJÁ JANSSON