hósdagur 12. januar 2017síða 17

FRÍGGJADAGUR 13. JANUAR 2017 SOSIALURIN 6 17 at fíggingarstovnarnr hava stóra ávirkan á, hvussu tað gongur í fiskivinnuni. Áður var tað soleiðis, at hevði tú til dømis virksemi í Klaksvík, so kundi tú fara inn á deildina í býnum og hitta bankaráðgevaran, sum kendi til lokala vinnulívið. Hetta er nógv broytt. Nú eru tað vanliga fíggjarfólk úr høvuðs­ deildini í Havn, sum skulu siga ja ella nei til fígging. – Uttan iva er talan um væl skúlað fólk, men grundleggjandi vantar teimum vitan um vinnuna og hvussu hon gongur upp og niður. Hetta er neyðug vitan, skal ein fíggjarstovnur vera við til at halda vinnuni gangandi uppá langt sikt, sigur Eyðstein Poulsen. Vinnan fyri øll Eyðstein Poulsen hevur hoyrt at talan er um, at øll skulu sleppa framat vinnuni. – Hetta ljóðar sum ein fagur tanki, men hetta fer ongantíð at rigga, heldur hann. Hann sigur, at fyri at luttaka í fiskivinnuni krevst so nógv vitan og so stórur kapitalur, at hetta ongantíð verður ein vinna fyri øll. – Hetta er ein high risc vinna, sum krevur nógva vitan og vilja at seta nógv upp á spæl fyri at fáa hana at rigga. Tí krevur tað vitan frá aktørunum í vinnuni, men so sanniliga eisini frá fíggingar­ stovnum, sigur hann. – So um eg skal siga, hvat krevst til, so er tað at allir partar í vinnuni fáa meira vitan um vinnuna fyri at hon skal virka og samstundis geva eitt gott avkast til føroyska sam­felagið, sigur reiðarin í Klaksvík. ARNIG@SOSIALURIN.FO Upprunaliga var talan um eina neyðloysn Kravið kom frá dønum um at gera eina nýggja lóg um vinuligan fiskiskap, sum bygdi á eina kvotaskipan ÁRNI GREGERSEN S tøðan var ómetaliga ring í Føroyum fyrst í níti-árun­ um. Samfelagið var hart rakt búskaparliga og peninga­ stovn­ar fóru av knóranum. Bæði hjá privatfólki og vinnuni stóð ómeta­liga nógv á og hópur av fólki mátti fara frá húsi og heimi. Vinnan lá í skeljasori. Fiskiskip fóru av landinum, umframt at landið mátti gjalda veðhaldini fyri hesi skip. Vanligt var tá, at keypti tú skip og tókst lán, so veðhildu almennu Føroyar fyri lánunum. Støðan var so hættislig, at danska stjórnin legði uppí. Kravt var, at vit gjørdu eina nýggja fiskivinnulóg, sum bygdi á eina kvota­skipan. Tað bleiv eisini gjørt, men tað vísti seg skjótt, at hetta ikki var loysnin. Skipini fiskaðu og fingu tey annan fisk, enn tey høvdu kvotu til, so var tað blakað útaftur. Bæði vinnan, føroysku eftirlits­ myndugleikarnir og politiska skipanin sóu skjótt, at hetta var ein skipan, sum ikki kundi brúkast. Tí var farið undir at arbeiða við eini fiskidagaskipan, sum skuldi tálma ovfiskingini. Tá ið politisk semja skuldi ger­ ast um skipanina, vísti tað seg, at fiskidagatalið bleiv munandi hægri enn vinnunevndin hjá Løg­ tinginum ætlaði. Men fyri at fáa skipanina sam­ tykta, var hetta gjørt, og so var ætl­ anin at lækka fiskidagatalið í ár 2 eftir at skipanina var farin at virka. Landssýrismaðurin við fiski­ vinnumálum hevði tá ætlan um at minka samlaða fiskidagatalið við 20 prosentum, men aftur her kom politikkur uppí. Ein av flokkunum, sum tá var partur av samgonguni, vildi ikki taka undir við so stórum niðurskurði, so tað endaði við, at niður­skurðurin bert var sjey prosent. Stríðsmál síðani Tað er helst so, at var fiskidaga­ skipanin regulerað rætt alla tíðina, so hevði hetta verið ein skipan, sum kundi brúkst til at stýra veiðuni á landgrunninum. Men soleiðis bleiv tað ikki. Hvørt einasta ár, tá ið talið av fiskidøgum skuldi ásetast, var polit­iskt rok. Løgtingið hevði heimildina at áseta talið av fiskidøgum eftir tilmæli frá landsstýrismanninum við fiskivinnumálum. Skjótt gjørdist tað meira ein regul heldur enn eitt undantak, at Løgtingið valdi at seta fiskidagatalið hægri enn tað, sum landsstýrismaðurin mælti til. Mong árini hevur nógv staðið á fleiri samgongum upp til 1. sep_ tember, tá ið fiskidagatalið varð ásett. So tað, at tað var ein politiskur spurningur um, hvussu nógvar dagar flotin kundi fiska, var ikki nøkur skilagóð loysn Makrelurin Hóast hendan trupulleika, so eru tað nógv sum halda, at lógin um vinnuligan fiskiskap hevur virkað hampuliga væl. Semja er um, at mistøk eru gjørd og millum teirra, sum vit hava tosað við, er eitt av teimum allarstørstu gjørt, tá ið vit fingu risaastóru eyka kvoturnar av makreli. Tá valdu mynduleikarnir og politikararnir at lata hesi virðir fara til uppsjóvarflotan næstan burtur­av. Fleiri halda og teirra millum ein fyrrverandi landsstýrismaður við fiskivinnumálum, at hetta var størsti brølarin, vit gjørdu í undanfarnu árum við hesi lógini um vinnuligan fiskiskap. – Virðini sum komu inn og sum vit politiskt fingu til landið vóru so ógvuslig, at tey sjálv­andi áttu at fallið øðrum enn upp­ sjóvarflotanum til góðar, sigur fyrrverandi landsstýrismaðurin við fiskivinnumálum Fyrrverandi landsstýris­maðurin við fiskivinnumálum heldur, at tá ið nú ein nýggj fiskivinnuskipan skal gerast, so hevði væl borið til, at bygt á gomlu skipanina, men so gjørt neyðugar broytingar, so lógin hóskaði til tey viðurskifti, vit hava í vinnuni í dag. Ågot er ganga- og fyrstilínuskip og er í løtuni á Flemish Cap Miðskeiðis í níti-árunum stóð nógv á. Danir kravdu at vit gjørdu eina nýggja fiskivinnuskipan, sum bygdi á eina kvotaskipan