hósdagur 19. januar 2017síða 28

FRÍGGJADAGUR 20. JANUAR 2017 SOSIALURIN 9 28 ÍTRÓTTUR FIFA KOLL­ VELTIR FÓTBÓLTIN TRÓNDUR ARGE F ótbóltur og fótbóltsspælið hev­ur verið fyri støðugum broyt­ingum gjøgnum tíð­ ina. Onkrar broytingar hava veruliga broytt spælið. Eitt nú triðja útskiftingin, og at málverjin ikki hevur loyvi at taka bóltin upp, eft­ir afturlegging. Vit hava eisini sæð broytingar uttanfyri vøllin. HM enda­spælið er í dag fyri 32 lond. Í 1930 var tað 13 lond eftir inn­bjóð­ing, meðan tað í dag er 32 lond eftir drúgva undankapping. Mill­um sein­astu broytingarnar eru mál­tøkni, sum vit síggja í størru kapp­ing­un­um. Eisini hava áløgdu flyting­ ar­vind­eyg­uni broytt, hvussu spæl­ar­ar blíva keyptir og seldir. Bos­man-dómurin broytti eisini valds­dystin millum spælarar og feløg, tí spælarar nú kundu fara frítt, tá sáttmálin gekk út. Eisini eru kvoturnar broyttar, fyri hvussu nógvar útlendskar spæl­ar­ar eitt lið kann hava. Hetta er ym­iskt frá landi til landi, men eitt nú er tað við lóg staðfest, at tað er ikki lov at seta kvotu á spælarar úr EU, sum spæla í EU. FIFA forsetin spælir høgt spæl – 48 lond til HM Tað var ein tíð, tá tú við vissu kundi siga, at tað vóru tey bestu, sum komu til HM endaspælið. Her vóru fyri tað mesta dystir millum tey bestu. Stóri áhugin fyri fótbólti, og ein veksandi áhugi fyri at økja um inntøkur hjá FIFA hava broytt hetta. Undir leiðslu av João Havelange for­seta økti FIFA tvær ferðir tal­ið av luttøku londum. Til HM enda­ spæl­ið í 1982 verður talið av londum, sum sleppa til endaspælið økt úr 16 upp í 24. Í seinastu setuni økti João Havelange aftur luttøkutalið, so at 32 lond sloppu við til HM 1998 í Fraklandi. Sepp Blatter hótti við at økja lut­tøku­talið, men tað var bara sæð sum valagn. Nú er Sepp Blatter vekk, men nýggi FIFA forsetin skal eis­ini gera seg væl við meginpartin av teimum 211 limalondunum. Tí er tað við góðkenning og stuðli av Gianni Infantino, at FIFA um árs­ skift­ið kunngjørdi, at 48 lond koma til HM endaspælið í 2026. Bólkaspælið kollvelt Hugskotið við 48 liðum er, at tað skulu verða 16 bólkar við trimum lið­num. Hetta er ein kollvelting frá van­liga bólkaspælinum, har tað eru fýra lið. Fyrimunurin er, at talan verð­ur um ein dyst færri fyri hvørt lið­ið í bólkaspælinum, umframt at møguleikin fyri dystum uttan týdn­ing blíva færri. Ein kritikkur av bólkaspælinum við fýra liðum er, at eitt ella enntá bæði tvey eru víðari undan seinsta um­far­inum. Hetta hevur elvt til fleiri óáhugaverdar dystir, har ov lít­ið stendur upp á spæl. Vansin er hinvegin, at tað er sann­líkt at tey bæði liðini, sum møt­ast til seinst í bólkaspælinum kunnu koma víðari við einum ávís­ um úrsliti. Tá er hugsandi at vit fáa ein dyst, har hvørki av liðnum leyp­ur á meir enn neyðugt. Tí er ein ætlan at arbeiða við einum upp­ skoti, har ongin dystur kann enda við javnleiki. Tað er púra óhoyrt í bólka­spæli. Fleiri dystir - meiri pengar Hóast vegurin til finaluna ikki verð­ ur longri, so verður talan um fleiri dystir. Í løtuni verða 64 dystir spæl­ ir í einum HM endaspæli, meðan tað við nýggjastu broytingini verða spæld­ir 80 dystir. Tó spælir hvørt ein­stakt land spælir ikki fleiri dyst­ ir enn undir núverandi skipan. Tað verður mett, at FIFA økir inn­tøkurnar áleið 800 milliónir krón­ur, við at loyva 48 londum við til HM endaspælið. Tað merkir, at áleið ein fjórðingur av øllum FIFA lima­londunum sleppa til HM enda­ spælið. Evropa lítlan ágóða Evropa hevur í løtuni 13 pláss í HM enda­spæl­inum. Tað verður økt upp til 16, meðan Suðuramerika fer frá fýra og einum play-off dysti, til seks pláss. Stóru vinnararnir eru Afrika og Asia. Tey fara frá 9 og einum play-off dysti til 17 og eina play- off finalu móti Norðuramerika, sum fær trý pláss eyka. Tað vil siga, at tungvektarnir úr Evropa og Suðuramerika fáa 22 pláss til samans, meðan Afrika, Asia og Norðuramerika fáa 24 pláss. Síðani fær osiania eitt pláss, um­framt vertstjóðin fyri HM. HM ein pengamaskina Dagarnir, tá endaspølini vóru fyri tey útvaldu, eru taldir. Nú skal enda­spælið tjena so nógvar pengar sum gjørligt. Eisini verður tað brúkt sum politiskt spæl, tí tað er ilt at síggja aðrar orsøkir til at økja um tal­ið av londum til HM endaspælið. Heit­ið endaspæli missir sítt virðið, tá veikar fótbóltstjóðir skulu spæla á stóra pallinum. Tú kanst eisini argu­mentera fyri, at tað gevur fleiri møguleikan at koma við og har­við mennast. Champions League er heldur ikki fyri meistarar longur, men fyri tey ríku. Pengarnir ráða í fótbólti. trondur@sosialurin.fo Fótbóltur og fótbóltsspælið sum vit kenna tað, stendur fyri nógvum broytingum komandi tíðina, um tað er upp til ovastu høvdini í FIFA. Fyri kortum bleiv viðtikið, at 48 lond skulu við til HM endaspælið í 2026, meðan tekniski stjórin leggur upp til tíggju broytingar í sjálvum spælinum. Onkrar av teimum er kollveltandi Gianni Infantino forseti í FIFA