mánadagur 27. februar 2017síða 9

9 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 27. februar2017 · Nr. 25 ÁGA FERÐAVINNA & LANDBÚNAÐUR Áki Bertholdsen – Tað er alt ov trupult hjá før­ oyskum bóndum at sleppa av við matin, teir framleiða. Tað staðfesti Poul Michelsen, landsstýrismaður í vinnumálum, á land­bún­ aðar­stevnu í Klaksvík leygar­ dagin. Og tað ætlar hann at gera nakað við, tí nú hevur hann lagt uppskot fyri Løgtingið sum fer at gera tað nógv lætt­ari hjá bóndum at sleppa av við tann matin, teir fram­ leiða. Og hann heldur sam­ stundis, at nettupp bønd­ur­ nir fara at fáa eina lyklastøðu í royndunum at menna ferða­vinnuna í Føroyum – Rákið í heiminum er, at fólk vilja hava lokalan mat, staðfesti Poul Michelsen. Men hann vísir á, at ver­ andi lóggáva í Føroy­um leggur seg upp at út­lendsk­ um lógum, ið ikki hóskar til føroysk viðurskifti. – Á ávísum økjum er lóggávan ov avmarkandi og forðar fyri at vit fáa gagnnýtt okkara náttúrutilfeingi til matna. Ikki nokk Poul Michelsen staðfestur, at føroyska matmentanin er ein grundleggjandi partur av okkara samleika og vit mugu ansa eftir, at okkara lóggáva hóskar til føroysk viðurskifti, so okkara matmentan ikki fer fyri skeytið. – Ferðavinnan og mat­ stovur hava fleiri ferðir víst á, at tað er ein bági, at tað ikki ber til at borðreiða við føroyskum mati á mat­ stovum, tí at royna lokala mat­in er ein partur av upplivilsinum tað er at koma til Føroyar. Tí varð matvørulógin broytt í fjør, men broytingin var ikki nokk, og tískil er upp­skot aftur lagt fyri Løg­ tingið nú um at broyta mat­ vørulógina enn meiri. – Endamálið er at tryggja, at smáir føroyskir fram­ leiðarar fáa betri møguleikar at selja sína vøru, so at før­ oyska matarmentanin verð­ ur varðveitt og ment, sigur Poul Michelsen. – Og fyri ferðavinnuna og matstovurnar fara broyt­ ingarnar at hava við sær, at tað fer í størri mun fer at bera til at brúka føroyskar matvørur, sigur hann. Eftir broytingunum, sum vórðu gjørdar í fjør, bar til hjá bóndum at selja sína mat­framleiðslu ígjøgnum heilsølur og í handlum og á matstovum, uttan at lúka krøvini til tær skuldu vera hagreiddar á einum góð­ kendum virki. Broytingin sum varð gjørd í fjør, fevndi bara um seyða- og neytakjøt, men eftir tí, sum nú er lagt fyri Løgtingið, fer tað eisini at bera til at selja matvørur úr fiski, umframt dunnu, gás, grind, matvørur frá veiði og grønmeti, uttan at tað er hagreitt á einum løggildum virki. Hetta verður bara gald­ andi fyri smærri bøndur, sum ikki selja fyri meiri enn eina millión krónur um árið. – Hetta er tí at vit meta, at størri framleiðarar hava ráð til at gera tær íløgur, ið krevjast fyri at lúka krøvini til løggilda matframleiðslu. Samastundis verður kravið um, at seyður og neyt skulu drepast á ognini hjá bóndanum, nú strikað. Sostatt kann bóndin nú lata eitt góðkent sláturhús taka sær av slaktinum, og síðani kann hann taka kjøtið heim at ræsa ella turka. – Hóast tað nú verður lætt­ari hjá smábóndum at fram­leiða matvørur, liggur øll ábyrgdin á honum at tryggja, at vøran er í lagi. Hetta er galdandi uttan mun til, um vøran verður fram­leidd á løggildum virki ella ikki, leggur lands­stýris­ maðurin dent á. Týðandi leiklut Poul Michelsen er sann­ førdur um, at tá ið hesar broytingarnar eru gjørdar, fara bøndurnir at fáa ein av­gerandi leiklut í roynd­ unum at menna føroysku ferðavinnuna. – Tað eru í stóran mun bøndurnir, sum umsita føroysku náttúruna, tað eru bøndurnir sum framleiða tað góða seyðakjøtið og hinar rávørurnar, matstovurnar og ferðafólkini vilja hava. Og tað er við samstarvi við bøndurnar, at túrarnir í náttúruni eiga at vera fyri­ skipaðir. – Eg ivist onga løtu í, at í felag klára vit at skipa viðurskiftini, so at ferða­ vinnan kann vaksa og blíva ein høvuðsvinna í Føroyum og skapa landbúnaðinum nýggjar inntøkur, uttan at gerast ein meinbogi fyri náttúruna og samfelag. Poul Michelsen heldur ikki, at tað hevur gingið so illa, at bøndur hava selt mat­ vørur, hóast hann ikki er hagreiddur á einum løg­gild­ um virki. Men sum støðan er í dag, er hendan heima­fram­ leiðslan fullkomiliga óskip­ að, hóast tað er nógv tann størsti paturin av okk­ara matvøruframleiðslu. Tað er nevniliga bara ein brot­ partur, sum verður hag­ reiddur á løggildum virkjum. Men hetta er eitt stig á leiðini at fáa skipað viður­ skifti í heima­framleiðsluni eisini, tí vøran skal merkjast og tað skal upplýsast, hvørj­ um bónda, vøran er frá, og tað verður hann, sum stendur við ábyrgdina fyri, at hon er ílagi, sigur Poul Michelsen. rávørur og matmentan, røkka. – Vit hava einastand­ andi góðar rávørur og við nýggj­um átøkum í land­ búnaðinum kunna vit út­vega fleiri før­oyskar rávørur at bjóða mat­ stovunum og ferðafólki. – Vit hava lat stóran dent á at draga útlendsk ferða­fólk til Føroya. Men vit hava manglað tilboð til tey, tá ið tey eru komin higar, tí vit hava ikki havt so nógv at bjóða teimum. Ikki nøgd men dygd Hinvegin leggur Poul Michelsen dent á, at Før­ oy­ar skulu ikki vera eitt lág­prísferðamál, har denturin verður lagdur á, at fáa ferða­fólk higar í so stórum tali, sum gjørligt. Endamálið skal ikki vera at fáa so nógv ferða­ fólk hendavegin, men vit skulu fáa tey ferðafólk hendavegin, sum leggja nakað eftir seg. – Endamálið skal ikki vera nøgd, men dygd, tí vit skulu eisini sjálvi kunna liva í okkara egna landi, uttan at føla okkum fremmand. Land­ið er so lítið, at vit kunnu ikki leggja dent á at at fáa so stórt tal sum gjørligt á ferðafólki higar. – Ein spurningur, sum skal viðgerast í hesum sam­bandi er, um tað yvir­ høvur er nøkur meining í royna at draga øll tey stóru ferðamannaskipini henda­vegin, tí tey leggja einki eftir sær, staðfestir Poul Michel­sen. Bøndurnir fáa ein týðandi leiklut í royndunum at menna ferðavinnuna í Føroyum og nú skal tað verða nógv lættari hjá teimum at sleppa av við tann mat, teir framleiða Nógv lættari hjá bóndum at sleppa av við framleiðsluna Bøndurnir fara at fáa eina lyklastøðu í royndunum at menna ferðavinnuna í Føroyum – Hóast tað nú verður lættari hjá smábóndum at framleiða matvørur, verður tað bóndin sjálvur, sum hevur alla ábyrgdina av at tryggja, at vøran, hann selur, er í lagi. Hetta er galdandi uttan mun til, um vøran verður framleidd á løggildum virki ella ikki.