hósdagur 2. mars 2017síða 29

FRÍGGJADAGUR 3. MARS 2017 SOSIALURIN 27 29 Komandi partur Komandi tríggir partarnir verða um kanningarferðina hjá Fox í Føroyum í 1860. Hetta er ein partur av telegrafisøguni Soci­al Demokrati við vørum til pásk­ar, 17. apríl, sum lýsir við damu­frakk­ar, kjólar, blusur, nið­ ur­deil­ar umframt harra- damu og barna­und­ir­klæðir. Eisini hosur og sokk­ar til vaksin og børn. Tey bjóðaðu “allar vanligar manu­fakt­urvørur og plastik í ym­ isk­um litum er at fáa til sámuligan prís.” Umrødda plastik varð nógv nýtt til dúkar. Tann 1. november sama ár sæst ein lýsing í Tingakrossi við vør­um til menn, kvinnur og børn um­framt hvítvørur. Hesar hvít­vør­ur vóru ikki tað, sum í dag verð­ur kall­að so. Tá var tað seingj­ar­klæði. Tað sæst eisini her, at upp­runaliga seldi Skálabúðin eis­ini mannfólkaklæði. Eisini kundi fáast kjólatoy sum kost­aði frá 7 kr. meturin. Hetta var tað sum kallaðist meturvøra, sum nógv varð selt av til konur, sum seym­aðu pløggini heima. Hetta var meira vanligt tá enn nú. Eisini varð sagt, at “bygdaordrar verða avgreiddir beinanvegin.” Handilin fekk skjótt nógvar kund­ar, ikki minst av bygd, har tað van­liga ikki vóru klædnahandlar. Tað gjørdi eisini sítt, at Skálabúðin hevði røtur inn á Skálafjørðin. Tá ið fólk komu til Havnar við mjólk­ ar­bát­unum at gera ørindir fóru nógv teirra eisini inn í Skálabúðina at keypa. Bygdaordrar var ein stórur part­ur av virkseminum, og ordrar komu úr mongum pørtum av land­ in­um. Tað vóru ikki bara ordr­ar, men fólk fingu eisini send­andi vørur í úrvali. So kundu tey eis­ ini passa klæðini heima við hús. Klæðini sum tey ikki skuldu hava vórðu send avstað aft­ur, samstundis sum goldið varð fyri vøruna, sum tey vildu keypa. Hetta gav nógv arbeiði í Skála­búð­ ini, og tað kundu vera upp til 25- 30 pakkar, sum skuldu á posthúsið ein­stakar dagar. Fólk vóru ógvuliga álítandi, og hetta var ein skipan, sum riggaði væl. Men so hvørt klædnahandlar komu ymsa staðni í landinum datt hetta burtur. Skálabúðin bygdi ein tilbygning om­anfrá Dr. Jacobsensgøtu sein­ ast í 1960-unum. Tá fekst eisini ein ser­støk kjóladeild. Í 1979 stovnaðu Óli Kristian sam­an við konuni Honnu og børn­ un­um Ásu og Kára parta­fe­lagið Skálabúðin. Mótaskálin og Skálabúðin Tað gekk so væl við Skálabúðini, at í 1980 fekk Skálabúðin eina deild hinumegin vegin í kjallaranum hjá Arngrim, beiggja Óla Kristian. Tað var her, at upprunaliga húsini hjá Nikláa, pápa Óla Kristian, stóðu. Henda deild bleiv kallað Móta­ skálin, og sum navnið sigur skuldi her verða lagdur dentur á móta­ klæð­ir. Marjun, dóttir Ásu, var leið­ari í Mótaskálanum í fimm ár. Her vóru klæðir til allar prísir. Í 1983 varð lýst við pelsum til konu­ fólk fyri knappar 2.980 . Hetta var nógv tá í tíðini hjá einum manni at gjalda. Í 2010 bleiv Mótaskálin tó flutt­ ur yvir um vegin og inn í Skála­búð­ ina. Marin, kona Kára, kom at vera leið­ari av Mótaskálanum eftir at hava arbeitt í Skálabúðini í mong ár. Og tá Mótaskálin flutti yvir í Skálabúðina aftur, helt Mar­in fram at leiða mótapartin í Skála­ búð­ini. Nú varð so alt savnað undir ein­ um taki, og Mótaskálin fekk betri pláss, góðar umstøður og eina flotta framsýning í somu hølum sum Skálabúðin við kendum vøru­merkjum sum t.d. Wearhouse, Marc Lauge, 2-Biz, Ze-Ze og Repeat. Handilin seldi eisini kendu vøru­merkini Brandtex, Zhenzi, Classic, Herluf Design, Dim og Euro­fashion, umframt Triumph nátt­klæðir og pyjamas í silki og bumm­ull til allar aldursbólkar. Eis­ini seldu tey alt til føroysk klæð­ir. Til jóla høvdu Mótaskálin og Skála­búðin eitt stórt vøruúrval av klæð­um til kvinnuna frá innast til utt­ast og bjóðaðu eitt megagott kon­sept til allar kvinnur. Kreppa og mótasýning Skálabúðin merkti eisini til krepp­ una fyrst í 1990-unum. Hetta merkti, at í 1992 varð neyðugt at siga fólki upp. Hetta varð gjørt við tung­um huga, tí nógv teirra høvdu ver­ið í handl­inum í 20-25 ár. Men har var einki at gera. Sølan var minkað nógv tey undanfarnu fýra ár­ini. Men vónir vóru kortini fyri, at tey uppsøgdu kundu koma aftur sum avloysarar. Tað var kortini skjótt, at tíð­ ir­nar batnaðu aftur, og tað blivu góð­ar tíðir hjá klædna- og móta­ handl­um. Skipað varð javnan fyri ym­isk­ um tiltøkum. Eitt av hesum var sein­asta leygardagur í mai 1998 í Grasa­garði. Her vóru kristi­lig­ir fundir fyrra part­in, og seinna­ part­in høvdu klædnah­andlarnir fram­sýn­ing av nýggjasta summ­ ar­mót­anum. Fyrst var framsýning av SØGUNA Gomul mynd av Skálabúðini. Bilurin hjá Óla Kristian stendur við hansara barndómsheim Ása var í 1958 í Danmark á dekortatørskúla. Her sæst úrslitið í glugganum hjá Skálabúðini Starvsfólk í 1980: Fremsta rað, frá vinstru: Susanna Vang Müller, Erla Borðoy, Unn Hansen, g. Zachariassen, Marjun Østerø. Miðraðið: Bjarni í Sjúrðargarði, Hervør Dalsgarð, Anna Akra­berg, Betty Mortensen, Dania Guttesen, Marin Skála, Absalon Østerø, Ása Østerø, Óla Kristian Skála. Aftasta rað: Kári Skála, Anna Højgaard, Tórgerð Jensen, Lea Poulsen, Kurt Hansen, Jens John Østerø, Nina Vitalalis g. Bærentsen Poula Holm Petersen framhald