mánadagur 6. mars 2017síða 10

Mánadagur 6. mars 2017 · Nr. 28 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 MENNINGARÆTLANIN EIN SJÚKRAHÚSLEIÐSLA OG ALT AKUTT TIL LANDSSJÚKRAHÚSIÐ Árni Gregersen Álitið er skrivað og lands­ stýris­kvinnan hevur fingið tað. Næsta tunga stigið er at fáa politisku skipanina at góð­taka tær broytingarnar, sum menningarbólurin mæl­ ir til. Bert uppskotið um, at ein leiðsla eigur at vera fyri øll trý sjúkrahúsini, kann elva til eitt nýtt stríð millum mið­ staðarøkið og útjaðaran. Sjálvt um tað fleiri ferðir fyrr er havt á lofti, at rættast og best fyri eitt felags heilsu­verk hevði verið, at ein leiðsla stóð fyri øllum trim­um sjúkrahúsunum, so hevur tað higartil verið trup­ult at fáa eina semju um hend­an spurningin. Ein annar partur av álit­ inum snýr seg um, at øll akutt viðgerð eigur at fara fram á Landssjúkrahúsinum. Mælt verður beinleiðis til, at akutt tilbúgvingin í Klaksvík meira ella minni verður niðurløgd, tá ið Eysturoyartunnilin til Havnar er komin ígjøgnum. Hinvegin verður mælt til, at Suðuroyar Sjúkrahús á Tvøroyri varðveitir akutt­ móttøkuna. Hetta tí at fjar­ støðan til Suðuroyar er ein avbjóðing. Bólkurin mælir til, at í Klaksvík verður skaðastova, sum skal hava opið 24 tímar um samdøgrið og kann veita neyðugar tænastur til borg­ arar í Norðoyggjum og Eyst­ ur­oy. Mælt verður til, at hend­ an skaðastovan verður mann­að við einum lækna sum for­vakt, umframt við sjúkra­røktar­frøðingum, sum kunnu taka sær av sjúk­ling­ um við einføldum og smærri snuddum. Hesi bæði til,mælini eru helst tey, sum fara at reisa størstu politisku spurn­ing­ arnar, tá ið álitið til heystar fer at vera grundarlag undir einum aðalorðaskifti í Løg­ tinginum. Uppskotini eru ikki nýggj og hava áður verið til við­ gerðar í politisku skip­anini uttan at hetta hevur broytt nakað serligt um støðuna. Fíggjarligi parturin Arbeiðsbólkurin hevur eisini hugt at, hvat heilsuverkið og kanska serliga sjúkrahús­ verk­ið kostar – og hvat tað fer at kosta í framtíðini. Tølini vísa, at vit brúka færri pengar til heilsu­út­ reiðslur enn grannar okk­ara í hinum norðan­lond­un­um gera. Føroyar kunnu best samanberast við Ísland og Finnland, meðan hini londini brúka munandi meira fyri hvønn íbúgva enn vit gera. Um vit samanbera før­ oysku heilsuútreiðslurnar við útreiðslurnar hjá hin­ um, so eru tær føroysku í norðurlendskum saman­ hangi í botninum saman við teim­um finsku og teimum íslendsku – millum 20.000 og 25.000 kr. Tær donsku og svensku liggja á umleið 35.000-37.000 kr. fyri hvønn. Tær norsku liggja uppi á umleið 50.000 í 2013. Tað er vert at leggja til merkis, at 15-25 prosentav út­reiðslunum eru privat­ fíggj­aðar í hinum londunum, meðan henda uppgerðin ikki tekur privatfígging í Før­ oyum við, tí upplýsingar um privatgjøld eru ikki tøkar. Viðvíkjandi alment fíggj­ aða partinum av heilsu­út­ reiðslunum, liggja Føroyar omanfyri Ísland og Finnland, men niðanfyri Danmark, Noregi og Svøríki. Um vit síðani hyggja at, hvussu føroysku sjúkra­hús­ útreiðslurnar – ikki heilsu­út­ reiðslurnar – eru samanborið við hini norðurlendsku lond­ ini, so síggja vit, at føroysku útreiðslurnar liggja væl hægri enn hinar. Tað kemur kanska óvart á, tí vit kundu vænta, at mynstrið var tað sama, sum við samlaðu heilsu­út­reiðsl­ unum. Men her altso ein munur. Sjúkrahúsútreiðslurnar fyri hvønn íbúgva í Føroyum eru í 2013 komnar upp á um­ leið 15.000 kr. Tað er 2.000-3.000 kr. hægri enn í Noregi, Svøríki og Danmark fyri hvønn íbúgva. Arbeiðsbólkurin, sum hev­ur gjørt eina menningar­ ætlan sigur, at orsøkin til, at vit í Føroyumer, at vit brúka lutfalsliga nógv av samlaðu útreiðslunum til heilsu í sjúkrahúsverkinum. Meðan grannalondini brúka millum 35 og 45 pro­ sent av útreiðslunum til sjúkra­húsverkið, so brúka vit í Føroyum millum 75 og 80 prosent av samlaðu heilsu­útreiðslunum til sjúkra­húsverkið. Í tíðarskeiðnum frá 2009 til 2016 er útreiðslurnar til hækkaðar við 230 milljónum krónum. Í dag er tað soleiðis, at saml­aðu útreiðslurnar hjá lands­kassanum til sjúkra­ húsini hækkaðu úr 15 pro­ sent­um í 2009 til 17 prosent av samlaðu útreiðslunum hjá landkassanum í 2014. Eitt álit um eina menningarætlan fyri heilsuverkið er latið landsstýriskvinnuni við heilsumálum, Sirið Stenberg Jákup Mikkelsen, tingmaður fyri Fólkaflokkin, hevur kallað ætlanina hjá landsstýriskvinnuni fyri ein krígsavbjóðing. Pál Weihe, formaður í Læknafelagnum, heldur at uppskotið hjá landsstýriskvi9nnuni er eitt gott stig á leiðini og bendir ræøtta vegin Sirið Stenberg, landsstýriskvinna hevur lagt upp til aðalorðaskifti um heilsuverkið