hósdagur 30. mars 2017síða 22

FRÍGGJADAGUR 31. MARS 2017 SOSIALURIN 39 22 Tíðargrein Poul Michelsen Landsstýrismaður í vinnumálum S jálvur fór eg mín fasta gongu­túr í Havnini henda summarmorgun. Men tankarnir vóru – eins og hjá teimum flestu – ikki har teir plaga. Hvørjar verða av­leið­ing­ar­ nar fyri Evropa? Hvørjar verða av­leið­ing­ar­nar fyri føroyska sam­ fe­lag­ið? Hvussu verða kvoturnar býtt­ar, nú vit fáa eitt strandarland aft­ur­at? Hvussu tryggja vit, at før­ oysk­ar fyritøkur sleppa undan hand­ils­forð­ing­um, tá tær selja til Bret­lands? Hvat við mongu før­oy­ ing­un­um, sum lesa ella ætla sær at lesa í Bretlandi? Fara skotar at góð­taka úrslitið? Og norðurírar? Fer Bretland at átaka sær ein størri trygd­ar­pol­itiskan leiklut í Norð­ ur­at­lants­havi? Hvussu fer tað at ávirka okkum? Stórpolitisk rembing Hetta var ikki longur tankaspæl. Hetta vóru ítøkiligir spurningar, ið krevja svar. Komin aftur í Tinganes, av­ráddi eg saman við løgmanni og hin­um landsstýrisfólkunum at seta ein Brexitbólk. Saman við sendistovunum í Lon­don og Brússel greinar Brexit- bólk­ur­in avleiðingarnar, og arbeiðir fyri før­oyskum áhugamálum, nú Bret­land fer úr ES. Tí Brexit er millum heilt stóru heims­politisku hendingarnar í okk­ara tíð. Valdsjavnvágin millum lond­ini í Norðuratlantshavi fer at broyt­ast. Enn vita vit ikki hvussu. Men vit vita, at flest øll heimsins lond liggja framvið í London at tryggja haldgóðar sáttmálar um út­flutn­ing og handil, útbúgving, gransk­ing o.s.fr.. Viðurskifti, sum ES framm­ an­undan hevur umsitið. Landsstýrið til verka Føroyar standa valla ovast á inn­ an­hýsis innbjóðingarlistanum hjá bretsku stjórnini. Tí er umráðandi, at vit troyta allar møguleikar, og ávirka á røttum stað, so Føroyar fáa so gagnlig viðurskifti, sum gjør­ ligt við Bretland. Stutt eftir, at úrslitið av fólka­ at­kvøð­uni varð greitt, sendi lands­stýr­ið skriv til bretska hand­ ils­mála­ráð­harran og fiski­mála­ráð­ harr­an. Vit vístu á tætta sambandið mill­um lond­ini, og tørvin á at skipa eitt fram­tíð­ar samstarv. Føroysk embætisfólk hava verið á fundi við ovastu sam­ráð­ing­ar­ fólk­ini hjá ES. Vit hava hitt bretsk­ ar mynd­ug­leikar, og umboð fyri Brexit-bólk­arnar í grannalond­un­ um. Í næstum verður fyrsti fundur á stjórnarstigi. Ein bretsk tingnevnd kemur til Føroyar í vár; eitt gott høvi at skifta orð um hesi viðurskifti. Eis­ini hava skotsk­ir myndugleikar víst áhuga, ser­liga fyri formligu við­ur­skift­un­ um millum Føroyar og ES. Vit fylgja væl við, hvussu okkara granna­lond skipa seg, og hvørjar tank­ar tey gera sær um Brexit. Tí havi eg avrátt við starvsbrøður mín­ar í Íslandi og Grønlandi at fara und­ir eitt skipað samstarv. Sterk bond við Bretland og ES Føroyar og Bretland hava sterk søgu­lig bond. Kortini hevur form­ liga samstarvið verið rættiliga av­ mark­að í eitt longri áramál. Ein or­ søk er, at Bretland hevur latið ES sín­ar heimildir at umsita fiskivinnu og handil, sum eru høvuðssúlurnar und­ir føroyska búskapinum. Nú bret­ar aftur fáa ræði á hesum, og øðr­um, heimildum, mugu vit skipa nýggj formlig samstørv við Bret­ land. Og verandi sáttmálar við ES skulu helst eisini endurskoðast. Tí Brexit snýr seg ikki bara um við­ur­skiftini við Bretland. Brexit snýr seg sanniliga eisini um at tryggja framtíðar viðurskiftini hjá Før­oy­um við ES. Vit halda tí fram við ætlanunum hjá landsstýrinum at nútímansgera og styrkja sam­ starv­ið við ES. EFTA møguleikin Landsstýrið kannar møgu­leik­an fyri limaskapi í hand­ils­fe­lags­skap­ inum EFTA. Vit hava tí lagt okk­ um í geyma, at møguleikin fyri, at Bretland gerst limur í EFTA er til staðar. Brexit kann tí kveikja nýtt lív og enn størri týdning í fe­lags­ skap­in, sum vit ágrýtin royna at vinna okkum limaskap í. Samhandilin við Bretland Í nógv ár var Bretland tættasti hand­ils­felagin hjá Føroyum. Fyri fá­um árum síðani vóru Føroyar trið­størsti fiskavøruútflytarin til bretska marknaðin. Seinastu 10 ár­ Vit minnast øll hvøkkin, tá úrslitið á fólkaatkvøðuni um bretskan ES-limaskap VARÐ greitt tíðliga jóansøkumorgun í fjør. Heimurin stóð í andaleypi. Pundið var í fríum falli. Og forsætisráðharrin í einum av heimsins best skipaðu fólkaræðum, sum bara eitt ár frammanundan hevði vunnið ein knúsandi sigur, legði frá sær uttan avloysara. Brexit og Føroyar