hósdagur 30. mars 2017síða 28

FRÍGGJADAGUR 31. MARS 2017 SOSIALURIN 39 28 Óli Jacobsen Kaj í Bartalstovu: Siðsøga SIÐSØGA Óli Jacobsen 1. partur H esa ferð hava vit hitt tann 92 ára gamla Kaj í Bart­alstovu í Syðru­ gøtu. Sum flestu før­ oyskir menn í hansara aldri hevur hann verið nógv á sjónum, serliga við trolara. Hann metir seg at hava kross­að Kappan í Grønlandi 200 ferð­ir! Væl dugur hann at greiða frá eins og hann minnist væl til. Í hesum fyrsta partinum greiðir hann frá sínum foreldrum. og um lív­ið tá ið hann vaks til. Kaj er ættaður úr Bartalstovu, eini av gomlu stovunum í Syðru­ gøtu. Pápi Kaj var Hans f. Jacobsen, abb­in var Elias, og langabbin var tann kendi Skúla Jógvan, sum var millum teir fyrstu lærararnar í Før­oyum og tann fyrsti í Gøtu. Skúla Jógvan Jógvan var frá 1839 lærari í Syðru­ gøtu og eftir nýggju skúla­skip­ an­ini í 1845 eisini ferðalærari í Norðra­gøtu og Leirvík. Jógvan hevði møguliga gingið í skúla hjá presti á Nesi. Hann hevði fingið prógv frá prósti fyri kunnleika og dugna­skap at vera lærari, og um hann stendur, at hann arbeiddi “efter sine Evner med de ham be­ tro­e­de Børn”. Men vítt var at fara um hjá honum, og eingi skúlahús vóru, so hann náddi bert “læsning og Reli­gion.” Hóast hann fekk 45 ríkisdálarar í løn og var best lønti ferðalærarin metti hann, at hetta var ov lítið til eitt húski við trimum børnum. Hann hevði heldur ikki stundir at rógva út ella at gera annað lønt arbeiði. Hann fekk eisini eitt gerði frá Syðru­gøtu­fólki, sum framvegis verð­ur kallað fyri Skúlagerðið. Men Jógvan gavst kortini sum lær­ari og fekk sær handil. Hann handl­aði fyri Bech & Sønner i Klaks­vík. Ein sonur hansara Joen Jacob Jac­ob­sen varð føddur í Syðrugøtu í 1850. Hann fekk læraraprógv í 1872 og varð lærari í Haldórsvík. Fleiri lær­ar­ar eru annars í hesi ættini. Kaj: Um Bartalstovuættina Pápi keypti sær navnið í Bart­al­ stovu í 1947. Gøtu Anton í Havn var ein pápa­beiggi. Hann var føddur í 1881, var fyrst sjómaður, men gjørd­ist “re­ser­vepolibetjent og arr­est­for­ val­ter” í Havn frá 1922-1950. Hann doyði í 1959. Kona hansara var Ma­ lena Horn úr Oyndarfirði. Ein dóttir var Elgerda, sum í mong ár var kend sum skúlastjóri á Tvøroyri. Ein sonur Anton, Poul Martin Kristi­an, kallaður Massi, doyði við dons­k­um skipi undir krígnum. Aft­aná kríggið kom urnan til Før­ oya og varð sett í grøvins hjá for­ eldr­unum. Finska kona og dóttir komu eisini at hvíla her. Matilda, dóttir Anton, var gift við dananum Anders Nør Jensen. Hann hevði ein áhugaverdan leik­ lut í fólkaatkvøðuni í 1946. Saman við fyrrverandi amtmanninum, Ring­berg, var hann av donsku stjórn­ini sendur til Føroya at lodda dýpið hjá føroyingum til fólka­atkvøðuna. Tað verður kanska komið aftur til hesa søgu. Peter Mohr Dam, sum tá var løg­maður, skrivaði í minn­ing­ar­ orð­um um Anton: Hann var ein av landsins góðu syn­um. Gøtu Anton byrjaði sítt lívs­starv sum flestu aðrir før­oy­ing­ ar á sjónum 14 ára gamal. Og hann kom at roynast sum ein av okk­ara undangongumonnum. Arb­eiðs­ semi og røkisskapur saman við áræði og myndugleika eyðkendu hann. Hann lærdi til skipara og sam­ an við brøðrum sínum keypti hann skipið Ortario. Væl bar til. Fá­ur hevur betri lovorð á sær sum sjómaður og skipari enn hann. Hann tók eisini bretska skip­ara­ prógv og førdi mong ár bretskar trol­ar­ar og vann sær eisini orð sum heppin skipari. Seinni kom hann at føra trolarar hjá Kristian Ev­en­sen, sum búði í Bretlandi. Gøtu Anton hevði framburðs og út­farð­ar­hug. Sum útróðarmaður er Gøtu Anton tiltikin. Á sjónum mátti hann flóta. Báturin hjá hon­ um æt Skurin. Tá hann í 1922 bleiv politistur vóru hansara stuttligastu løtur at sleppa á flot aftaná arbeiðstíð. Og tað var ikki lítið hann førdi í land úr Nólsoyarfirði og av øðr­um leiðum. Tað var ein sannur stutt­ leiki at síggja hann 75 ára gamlan koma aftur av útróðri dag um dag sum um ikki møði rein at honum. Ein friðarmaður var Gøtu An­ ton og ein framúr pápi. Onnur systkin hjá pápa vóru Bena­dikt, Tummas, Fía, Bina, Elia, sum giftist við Andreas Pet­ur í Guttastovu í Syðrugøtu og Sanna. Hon var í Danmark und­ir krígnum og bleiv ein kend meinigheitssjúkrasystir á Tvør­ oyri. Tá ið hon legði frá sær kom hon aftur til Gøtu og bygdi sær hús. Nakað um Hans Pápi var føddur í 1897. Sum allir dreing­ir tá í tíðini fór hann til skips og sigldi síni fyrstu arbeiðsár. Fimtan ára gamal fór hann í 1912 við Immanuel. Skipari var Juli­us í Smyllum. Í 1914 og 1915 var hann við Livingstone við Gudda á Dal­in­um. Síðan róði hann út við mo­t­or­báti í Íslandi til 1919. Tá fór hann við Silver Belle við Símun Høj­gaard. Í 1922 var hann við Carl­ ton við Jóan Jakku á Viðareiði. Í 1923 var hann við Phebe við Jákup Andre­as á Mýruni í Syðrugøtu og var við honum til 1926. Í 1927-1931 fór hann at sigla við Jóan Magnus har Niðri, sum var úr Syðru­gøtu. Fyrst var hann við Irex og síðani við Tvey Systkin. Reið­ari var Absalon Jacobsen, sum var ættaður av Dunganum í Syðru­gøtu, og sum seinni flutti yvir á Skála. Pápi vildi royna nýggjar leiðir. Í 1932 keypti hann lastbil. Tann fyrsta bilin átti hann saman við vinnu­lívs­mann­inum Jóan Paula Greg­er­sen. Ein slík­ur bilur varð fyrst og fremst nýtt­ur at koyra tøð og torv og annað slíkt. Tað var nak­að av­mark­að, hvussu langt tað kundi koyrast tá. Man kundi koyra út á Lamb­ar­eiði og ikki longur út. Tað kundi heldir ikki koyrast inn eft­ir Skála­fjørðinum. Tað kundi koyrast til Fugla­ fjarð­ar og til Leirvíkar eftir tí gamla leirvíksvegnum. Vegirnir vóru vánaligir og ofta vóru nóg hol í vegnum. Javnan máttu ferðafólkini út at lyfta bil­in úr holunum. Eina ferð spurdi Malj­ ar í Norðragøtu,sum kundi vera so speiskur, “um vit skulu betala fyri at sleppa við. Vit hava jú borið bil­in til Fuglafjarðar!” Eisini skuldi far­ast um hagaportur, sum skuldu lat­ast upp og aftur. Hetta tók alt sína tíð. Fiskavirkið Í Syðrugøtu vóru menn ógvuliga fram­burðs­hugaðir. Í 1929 stovnaðu teir Fiska­virkið, sum bygdi eitt nú­ tím­ans turki­hús norðuri á Nesi í Syðru­gøtu. Framm­anundan varð fisk­ur­in vaskaður og turkaður í fjør­uni. Eftirnavnið í Bartalstovu verður av mongum sett í samband við fótbólt. Men tað er eisini so nógv annað LANGT LÍV Á SJÓNUM Kaj í Bartalstovu Foreldrini hjá Kaj, Hans og Lena