hósdagur 20. apríl 2017síða 5

Fríggjadagur 21. apríl 2017 sosialurin 46 3 24. mai eru 90 ár liðin, síðani fyrsti Sosialurin kom út. Í hesari greinarøð leita vit aftur til gomul bløð og finna fram ymiskt áhugavert tilfar 1970: Útvarpið 13 ár Niels Juel Arge, útvarpsstjóri Sosialurin 7. februar í 1970: »Í gjár vóru liðin 13 ár síðani Út­ varp Føroya byrjaði regluligar send­ingar. Teir hava havt ein 5 kw send­ara síðani teir byrjaðu, og nú eru menn farnir undir at seta upp tríggjar FM-støðir. Hesar støðir eru skipaðar so, at tær seinni kunnu senda fjar­ sýns­sendingar, og somu­leið­is senda tónleik í stereo. Fyri at senda tónleik í stereo verð­ur tó neyðugt at umbyggja stu­dio. Her kann leggjast aft­ ur­at, tá útvarpið tekur upp tón­leika­send­ingar, verða tær all­ar tiknar upp í stereo. Hesar upptøkur kunnu sendast í mono, men ger tað møguligt at nýta tær tá tað verður aktuelt við stereo­send­ingum. Tá útvarpið fór undir reglu­ lig­ar sendingar í 1957 vóru trý fólk knýtt at útvarpinum. Í dag eru sjey mans umframt stjóra. Har­aft­ur­at koma teknikarar og hjálp­ar­menn. Útvarpið hevði ikki sam­ band við nakra tíndastovu fyrstu árini, men nú ahva teir sam­band við NTB og Ritzau. Har­um­framt eru tíðindamenní Grøn­landi og Íslandi. Fyrgyklar trupulleikar um landsstýrissess SOSIALURIN 1970 1970: Tað einasta, sum vist er viðvíkjandi nýggjum landsstýrismanni er, at Løgtingið kemur saman til fundar 27. januar, og tá hevur Javnaðarflokkurin greitt, hvør tað verður, sum skal taka landsstýrissessin S osialurin skrivaði soleiðis 10. januar í 1970: »Aftan á at Villi Sørensen, lands­stýr­is­maður, er deyður, hev­ur ver­ið gitt, skrivað og tosað nógv um, hvør hann verður, sum kem­ur at taka sess hansara í lands­stýr­inum, tað sum eftir er av hesum val­skeið­ inum, t. v.s. til heystar. Sum vera man verða nøvn nevnd, persónar sum á ein­hvønn hátt eru knýttir at Javn­að­ar­flokki­num, verða nevndir sum lands­stýr­is­manna­evni, men hig­ar­til eru ong­ar avgerðir tiknar í Javn­að­ar­flokk­i­num. Tað skilst eisini á onkrum av bløðu­num, at teir framvegis royna at penta søgur saman, sum ikki hava hald í veruleikanum. Flokk­ur­ in hevur, sum rætt er, í hesum val­ skeið­i mist menn, sum serliga hava ver­ið frammi í politikkinum, menn sum J. H. Dabjørg, P. M. Dam, P. K. Mour­it­sen og nú Villi Sørensen, ið hava havt avgerandi týdning sum pol­it­isk­ir oddamenn floksins. 14. September roynir at fyri­gykla sær og lesarum sínum, at Javn­að­ar­ flokk­ur­in hevur ikki fólk at seta fyri teir, ið farn­ir eru. Tað mátti verið nóg stræv­ið hjá Tjóðveldismonnum at hild­ið skil á tí klandri, sum er inn­ an fyri Tjóðveldisflokkin. Javn­að­ar­ flokk­urin hevur, ið hvussu er, ongan kunn­leika til trupulleikar, sum 14. Sep­tem­ber diskar upp við. Tað einasta sum er vist, er tað, at løg­tingið kemur saman til fund­ar 27. januar, og tá hevur Javnaðar­flokk­ ur­in greitt, hvør tað verður, sum skal taka landsstýrissessin. Lógarliga er fyriskrivað, at starvs­tíð landsstýrissins fellur sam­ an við valskeiði løgtingsins. Verð­ur embætið sum løgmaður ella lands­ stýr­is­mað­ur ósett í valskeiðinum, vel­ur løg­tingið nýggjan mann í lands­stýr­ið fyri ta tíð, sum eftir er av val­skeiðinum. Tað einasta sum er kravt er tað, at tað í minsta lagi skulu vera tveir landsstýrismenn aft­ur­at løgmanni í landsstýrinum, og tá so er, er tað ikki neyðugt hjá løg­manni at leggja uppskot fyri løg­ ting­ið, um landsstýrismaður fer frá ella doyr, men í hesum føri verð­ur tað so í øllum førum so, at lands­stýr­ is­mað­ur verður settur. Javnaðarfeløgini kring Føroyar hava sein­astu tíðina havt fundir og við­gjørt støðuna. Okkurt av fel­øg­u­ num er komið við uppskoti til nýggj­ an lands­stýr­is­mann, men verður ikki tikin nøkur endalig støða, fyrr enn floksleiðsla Javnaðarfloksins kem­ur sam­an, helst í komandi viku, um hvør, ið skal vera eft­ir­mað­ur Villa Sørensen í landsstýrinum. Landsstýrið hevur gjørt av, at løg­mað­ur, Kristian Djurhuus og lands­stýr­is­menn­inir, Jákup Lind­en­ skov og Sámal Petersen skulu taka sær av teimum málum, sum Villi Sør­ensen hevði undir sær, til nýggj­ ur lands­stýr­is­mað­ur er settur.« »Útvarpsnevndin hevur sam­tykt at biðja landsstýrið um at skipa fyri projektering av nýggj­um útvarpshúsum á Glaðs­heyggi. Her er talan um 1. byggistig, sum eru útvarpshús. 2. byggi­stig verður helst, eftir hvat ið frætt­ist leikskáli, og triðja stig sjó­nvarps­hús. Samlaða senditíðin í tímum hjá út­varpinum er vaksandi. Í 1961 var samalaða sendi­tíðin 838 tímar, móti 1430 í 1968. Her kann verða nevnt, at í 1961 vóru tónleikasendingar 28 pst. av samlaðu send­i­tíð­ini, móti nú 44 pst. Tíði­nd­a­send­ing­ar­ nar tá vóru 16,0 pst. móti nú 13,5 pst. Hesi tøl eru minkaði nakað síð­ani útvarpið byrjaði, og er ein orsøkin tann, at tað eru fleiri og meiri fjølbroyttar send­ing­ar nú.« Tað at Villi Sørensen, lands­stýr­is­ mað­ur, doyði 46 ára gamal nýggj­ árs­dag í 1970 var beinleiðis or­ søkin til, at Atli P. Dam kom upp í føroyskan politikk. Fyrsta politiska starvið hjá Atla P. Dam var sum landsstýrismaður frá 8. mars til 10. desember í 1970, tá hann gjøtdist løgmaður. Atli Dam varð valdur á ting fyrstu ferð 8. november í 1970. Atli Dam avloysti Villa Sørensen Landsstýrið við Sámali Petersen, Kristiani Djurhuus, Jákupi Lindenskov og Villa Sørensen kom bert at virka í eitt gott ár. Myndin er tikin, tá landsstýrið varð umskipað í oktober í 1968, eftir at Petur Mohr Dam, løgmaður, var deyð­ur og Kristian Djurhuus tók við sum løgmaður. Tá komu Jákup Lindenskov og Villi Sørensen í landsstýrið og Sam­bandsflokkurin fekk løgmann 5 Sosialurin 7. februar í 1970: Nýggj útvarpshús á Glaðsheyggi Í 1970 vóru ætlanir um at byggja útvarpshús á Glaðsheyggi í Havn