hósdagur 20. apríl 2017síða 22

FRÍGGJADAGUR 21. APRÍL 2017 SOSIALURIN 46 22 TÍÐINDI T að hendir nógv á polit­ iska økinum ymsa staðni í heiminum. Hvørt tað eru størri spenn­ingar nú enn tað hevur verið fyrr, er torført at meta um, men stað­festast kann í øllum førum, at vit liva í spennandi tíðum. Tað hava leingi verið politiskar rembingar í Evropa. Síðan fíggjar­ kreppuna, sum byrjaði í 2008 og flóttafólkakreppuna, sum tók dik á seg fyri nøkrum árum síðani, hevur politiskur ófriður verið í Evropa. Hæddarpunktið í so máta var tá Bretland valdi at fara úr ES í fjør. Summi vilja verða við, at tá Wilders tapti valið í Hollandi fyri einum mánaða síðan, byrjar tað politiska at leggja seg aftur. Tað eru kanska Vikan sum fór: STÓRPOLITIKKUR Spenningar millum Norður Korea og USA Spenningur er í sambandinum mill­um USA og Norður Korea. Tað hevur tað verið í nógv ár, men herfyri tók spenningurin dik á seg og vandin fyri kríggi millum londini tyktist veruligur eina løtu. Norður Korea hevur í fleiri ár ment kjarnorku, ið verður nýtt í vápnaframleiðslu landsins. Í fleiri ár hava teir eisini framt roynd­ar­ spreingingar, ið fyrst og fremst hava verið fyri at vísa, hvat teir eru mentir at gera. Meðan Bill Clinton var forseti í USA, fyrilá ein ítøkilig ætlan at spreingja kjarn­orkuverkini í Norður Korea, men ein avtala bleiv gjørd millum londini, at Norður Korea skuldi steðga síni framleiðslu. Avtalan bleiv tó brotin og endaði í 2002. Obama forseti hevði eina ætlan við Norður Korea, ið hann kallaði “strategic patience”. Hand­ ils­forð­ingar blivu nýttar at trýsta Norður Korea, men tað gav ikki stórvegis úrslit. Mike Pence, varaforseti í USA, segði herfyri, at tíðin við tolni var nú liðug og um Norður Korea ikki kláraði at akta altjóða boð um at gevast við kjarnorkuframleiðslu til vápnanýtslu, so mátti USA taka málið í egnar hendur. Norður Korea svaraði við at fremja eina royndarspreinging fyri at vísa, at teir bakkaðu ikki. Royndin miseydnaðist tó. Kríggj millum londini er møgu­ ligt, siga nøkur, men fleiri ivast. Fyrst og fremst tí at Kina er ein av fáu diplomatisku sambondunum, ið Norður Korea hevur og USA vil neyvan leypa á Norður Korea, um hetta kann skeikla sambandið við Kina. Hóast nakað annað verður sagt. Eisini er vandi fyri, at Norður Korea vil hevna seg inn á Suður Korea, ið er ein samstarvsfelagi hjá USA. Mike Pence, varaforseti í USA, ávara Norður Korea um at steðga við vápnaroyndunum Fyri eini viku síðan slepti USA størstu bumbu nakrantíð, ið ikki er ein kjarnorkubumba. USA slepti eini bumbu yvir Afghanistan, ið skuldi raka eitt tilhaldsstað hjá islamiska yvirgangsfelagsskapinum IS. Bumban vigaði góð 10 tons og bleiv slept yvir økið, tí ein roynd at sleppa inn í økið á landi miseydnaðist. Tað er ikki staðfest enn hvussu nógv fólk frá IS lótu lív, men talið spennir frá 36 upp í 96. Enn er tó einki alment váttað. Talan var um eitt samstarv millum USA og afghanskar myndugleikar, ið leingi hava roynt at sloppið inn á økið í Afghanistan, ið IS heldur til. Tó uttan úrslit. Størsta bumba síðan seinni heimsbardaga USA tveitti størstu bumbu í álopi síðan seinna heimsbardaga SÓLVIT NOLSØ