hósdagur 20. apríl 2017síða 28

FRÍGGJADAGUR 21. APRÍL 2017 SOSIALURIN 46 28 Óli Jacobsen Kaj í Bartalstovu: Siðsøga SIÐSØGA Óli Jacobsen 3. partur Í mínari tíð er Syðrugøtu rakt av fleiri skipsvanlukkum. Í 1924, árið sum eg varð fødd­ ur, gekk toftasluppin, Anna, burt­ur á Suðurlandinum. Ein av teimum 17 monnunum, sum fór­ ust var tann 22 ára gamli Poul Anton Jacobsen, sum var einasta barn hjá Elspu Katrinu og Petur Jakku á Dunganum. Hann hevði havt tuberklar, men var hildin at vera so frægur, at hann kundi fara burt­ur. Tað segðist, at hann var farin upp at bløða, og teir vóru á veg inn við honum at fáa læknahjálp, tá vanlukkan hendi nærindis Grinda­vík. Edda í Ólavstovu misti pápa sín, Edvard, í hesi vanlukku. Mamma henn­ara doyði, tá ið hon varð fødd. Tá fór hon til Syðrugøtu, har hon vaks upp hjá ommuni og abbanum í Ólavstovu. Sjálv táttaði hon væl í 100, tá ið hon doyði í fjør. Í 1932 gekk Immanuel burtur við 19 monnum. Tríggir gøtumenn fór­ust. Tveir vóru úr Norðragøtu, Hans Jacob Havstreym, sum tá var ný­vald­ur formaður í fiski­manna­ fe­lag­num, og Óli Müller. Í Syðrugøtu var tað Óli Poulsen, Óli hjá Dánjali, sum doyði frá konu og trim­um smáum børnum, tað yngsta var ikki føtt. Orsøkin til, at eg minnist hetta so væl, hóast eg bara var 9 ára gam­al, er, at Mia, mostir, misti mann­in, Sofus Solmunde, sum doyði frá trimum døtrum. Hann var søld­firðingur, og tey búðu í Søld­ar­firði. Jakku mammubeiggi kom tá av Húsum at vera hjá Miu eina tíð. Mia giftist seinni við Jákup Andre­as hjá Mikkjali í Barbustovu og flutti aftur til Syðrugøtu. Jákup Andre­as doyði longu í 1956, so Mia bleiv einkja aðru ferð og sat hesa ferð einkja í 50 ár. Í 1940 hendi aftur ein syrgilig van­lukka. Tá sjólátst tann 14 ára gamli Óla Jákup, sonur Elisabeth og Sámal Jákup á Toftini. Hann hevði verið í Grønlandi við Pol­ar­bjørn, har Óla Hans Olsen, kend­ur skipari í Gøtu, var skipari. Teir høvdu fingið last og vóru á heim­veg. Tað er ikki greitt, hvat ið var hent. Teir høvdu skipshund, og eina ferð hoyrist eitt sovorðið levint av hundinum. Tá teir fara at kanna eftir, nú er Óla Jákup horv­in. Hild­ið varð, at Óla Jákup hevði spælt við hundinum. Hann hev­ur ver­ið áhaldsin og er farin til sjós. Hund­urin hevur varnast, at her var okk­urt galið og hevur tískil gjørt um seg. Tað varð beinanvegin vent at leitað eftir honum, men Óla Ják­up fanst ikki aftur. Hetta var ógvu­liga syrgiligt. Beiggin, Sofus, upp­kallaði seinni ein son eftir Óla Ják­upi. Mina á Skansa fekk eisini eina harða lagnu. Hon misti á sjónum mannin, Símun Petur, í 1946 og son­in, Paula, í 1956. Til lands á Hrisey Eg havi sum ein av teimum sein­ astu upplivað tann partin av før­ oysk­ari fiskivinnusøgu, sum er at fara til lands í Íslandi. Fyrst í hin øldini var hetta ein stórvinna. Hund­rað tals fiskimenn fóru yvir á Eyst­urlandið at rógva út, har teir eis­ini virkaðu fiskin á landi. Teir komu so heim aftur um heystið. Í 1943 fór eg til Íslands at rógva út á Hrisey, sum liggur á munn­ an­um á Eyðafjørðinum, einar 20 fjórð­ingar norður frá Akueyri. Eg róði út við einum íslendingi, kall­ að­ur Keli. Har vóru eisini tveir føroyskir bát­ar. Á øðrum teirra vóru fleiri syðru­gøtumenn, brøðurnir Dánjal, Ják­up Andreas á Mýrini, Hjallgrim, son­ur Jákup Andreas og Petur í Gutta­stovu. Teir fóru nokk so skjótt heim, tí Petur var forlovaður við dóttir Ják­up Andreas, Fridu, sum var so sjúk. Tí fóru teir heim áðrenn tíð. Tað eydnaðist teimum at síggja Fridu, áðrenn hon doyði. So illa vildi til, at 14. februar árið eftir gekk Petur burtur á útróðri. Hann var ikki afturfunnin, men hann stendur á gravsteininum hjá Fridu. Hrisey er lítil oyggj umleið 8 km2. Tá búðu har 270 fólk. Men her sum í øðrum smáum plássum flyta fólk burtur, so nú eru tey um 200. Har var nógvur útróður, vit fisk­aðu við línu. Har vóru eisini skip, sum hoyrdu til Hrisey. Fiskurin var fyri ein part av­ reidd­ur til føroysk skip, sum seldu hann á bretska marknaðinum. Tá so eingi skip vóru at taka ímóti, salt­aðu vit fiskin sjálvir. Har var eingin kei, bara sandur. Tað var eisini nokk so bratt upp fyri. So vit máttu bera fiskin upp á bakk­an. Men í 1945 gjørdu teir so eina kaj. Úrtøkan hjá okkum var ikki tann stóra. Eg var og vitjaði har fyri nøkr­ um árum síðani. Tá var lítið gott eftir av fiskivinnuni har. Allar kvot­ur­nar eru endaðar á Akur­- eyri. Eisini á Bakkafjørðinum Í 1944 var eg á Bakkafjørðinum og róði út. Hetta gav nokk so fitt av sær. Vit høvdu eitt áttamannafar, Tjaldr­ið. Líggj­as á Fløtt­inum, sum stór­an part av lív­inum róði út á Bakka­fjørð­in­um, var eisini har. Fløtt­ur var eitt kent navn á Bakka­fjørð­inum. Tað vóru yvir 50 føroyingar, sum róðu út á Bakkafjørðinum. Hetta gjørdi, at øll í bygdini dugdu føroyskt. Henda søgan er nokk so væl lýst í teimum greinum, sum vórðu skrivaðar frá teim­um ferð­ um, sum vóru gjørd­ar har yv­iri frá 2009-2012. Onn­ur týdn­ing­ar­mik­il pláss, sum eis­ini vórðu vitj­að, vóru til dømis Tórs­høfn, Skála á Langa­ nesi, Seyð­us­fjørð­ur, Norð­fjørð­ur og Vættra­nes. Mjóvanes kom eina ferð inn á Bakkafjørðin. Teir vóru á silda­ veiðu og Júst í Túni var bassi. Eina ferð hildu teir seg kasta eftir sild, tá var tað ein toskatorva, tað vóru 18 tons í. Vit vóru so bidnir um at koma og kryvja og hjálpa til at fáa fisk­in til sættis. Vit fingu góða løn. Ann­ars var kontraktin hjá Tað var ikki lætt at sleppa við føroyskum skipum undir krígnum. Men tað bar framvegis til at fara til lands í Íslandi Til lands í Íslandi Kaj í Bartalstovu Thean Jardus fekk sítt seinasta hvíldarstað á Hrisey Mia, mostir Kaj, á 100 ára degnum saman við soninum Tórður