hósdagur 1. juni 2017síða 19

FRÍGGJADAGUR 2. JUNI 2017 SOSIALURIN 64 19 NDNA ÍMÓTI AÐA har spurt varð um ymisk viður­ skifti hjá samkyndum. Meiri­ lutin av føroyingum vóru ímóti, at samkynd skulu giftast í kirkjum. Mótstøðan var nógv størst í Norðoyggjum, meðan størsta undirtøkan fyri hesum var í Suðurstreymoy. Ein lítil meiriluti av teimum spurdu tóku undir við, at samkynd pør skulu kunna ættleiða børn, og tað bygdi á eina stóra undirtøku í høvuðsstaðnum. Tá ið talan er um undir­tøku og mótstøðu ímóti fiski­vinnu­ nýskipanini hjá landsstýrinum, tykist uppbýtið millum høvuðs­ stað og øki kring landið – serliga Eysturoy og Norðoyggjum – at verða markant. Verðandi vinna er serliga uttanfyri høvuðsstaðin, og stórur partur av vinnuni er ímóti nýskipanum. Kanning, sum grannskoðara­ fyritøkan NUMO fyrr í ár gjørdi fyri Vinnulívsráðið í Klaksvík, vísti, at Eysturoy og Norðoyggjar eru nógv sterkastu vinnuøki í landinum, meðan almenna umsitingin í nógv størsta mun er í Havn. Sambært kanningini hjá NUMO liggja 94 prosent av bruttovinninginum í útflutninginum í fyritøkum uttan fyri Suðurstreym. Hinvegin fara góð 80% av teimum 1,8 mia kr, sum fara til at reka meira staðbundnar almennar stovnar, til at reka stovnar í Suðurstreymoy. Harvið kann argumenterast fyri at polariseringin í málinum um samkynd hjúnaband og fiski­vinnunýskipan í vissan mun eisini er ein polarisering mill­um høvuðsstaðarøkið og øki úti um landið. Í høvuðs­ stað­num eru almenni sektor­ urin, tænastuvinnan og út­ búgv­ingarøkið sterk, og økið er í størri mun eyðkent av ein­um post­modernistiskum hugsanar­ hátti enn øki úti um landið. Úti um landið – og serliga í Eysturoy og Norðoyggjum – eru fiski- og alivinnan krútsterk, og har trívast meira siðbudnu sjónarmiðini betri enn í høvuðsstaðnum. Modernaða rákið vinnur Árni Gregersen, politiskur viðmerkjari, heldur, at Føroyar eru í einari broytingartíð. – Vit uppliva eina gjógv mill­um partar í samfelagnum. Í málinum um broytingarnar í hjúnabandslógini er tað ein gjógv millum tað siðbundna og tað modernaða. Hetta er ein virðiskampur, sum vit hava sæð áður – eitt nú í sambandi við 266b, sigur Árni Gregersen. ­– Vit hava fingið alt fleiri út­ búgvin fólk í Føroyum, og tað broytir samfelagið. Tey útbúnu fólkini eru bæði millum tey, sum taka undir við tí modernaða rákinum, og millum tey, sum taka undir við meira siðbundnum virðum. Tí fáa vit eisini eitt kjak við nógvum argumentum frá báðum síðum. – Í løtuni tykist tað, sum at tað modernaða rákið hevur yvirvág samanborið við tað siðbundna, og tí uppliva vit sterkar reaktiónir frá fólki. Men tað snýr seg í stóran mun um argumentatión og ikki aktión, tí mótmælistiltøkini hava verið sera friðarlig. Árni Gregersen heldur, at tá ið tað kemur til fiski­vinnu­ný­ skipanina, er tað eitt kjak um fordeilingina av virðunum í landinum, og tað er nakað annað enn samkynda hjúnabandið. – Men vit síggja, at tað er eitt samanfall í hesum, tí í báðum førum er stór undirtøka fyri grundleggjandi broytingum í høvuðsstaðnum, meðan onnur øki úti um landið – serliga í Norð­ oyggjum og Eysturoy – eru hart ímóti. – Tað, sum politikararnir í grundini gera, er bara at seta Føroyar inn í ein altjóða sam­ anhang, tí samkynda hjúnalagið er jú eitt rák, sum er komið uttanífrá, og sum eisini rakar okkum. Vit fara við rákinum, sigur Árni Gregersen. Ósemjan um samkynd hjúnaband og fiski­vinnu­ nýskipan er í vissan mun ein polarisering millum høvuðs­staðar­ økið og øki úti um landið« – Rembingarnar, sum síggjast í samfelagnum, eru lutvíst ein polarisering millum eina siðbundna fatan, sum vanliga hevur betri fastatøkur á økjum uttan fyri høvuðsstaðin, og eina postmodernistiska fatan, sum vanliga er serliga sterk í høvuðsstaðnum