hósdagur 1. juni 2017síða 22

FRÍGGJADAGUR 2. JUNI 2017 SOSIALURIN 64 22 DANJAL AV RANA E in broyting er farin fram innan yvirgang seinastu árini. Meðan teir, ið stýrdu flogførini inn í tey bæði tornini í New York 11. septembur 2001, vóru fundamentalistiskir muslimar, sum valdu at fremja harðskap, er rættari at lýsa nýggja ættarliðið av yvirgangsmonnum sum ófriðarkroppar, sum taka víðgongdu versini í Koranini til sín. Yvirgangsálop eru ikki nakað nýtt, ei heldur í Evropa. Longu síðst í 19. øld framdu anarkistiskir bólkar yvirgangsálop móti tilvildarligum, ósekum fólkum. Broytingin, sum er farin fram seinastu 20 árini er, at nú eru sjálvmorðsatsóknir vorðnar alt meiri vanligar og tað tykist, sum nútíðar yvirgangsmenn síggja tað sum sítt endaliga mál – at lata lív í atsóknini. Osama Bin Laden og hansara lærusveinar hava jú ofta sagt, at teir elska deyðan, eins og vit elska lívið. Fram til miðskeiðis í nítiárunum vóru flestu yvirgangsmenninir úr miðeystri. Teir høvdu verið í Afganistan, har teir høvdu barst móti sovjettisku hersetingini. Eftir at Sovjetsamveldið bleiv rikið út úr Afganistan í 1992, vendu teir heim aftur. Hesir menninir, upplærdir av monnum sum Osama bin Laden og Khalid Sheik Mohammed, framdu álopini á World Trade Center í 1993, á amerikansku sendistovurnar í Kenja og Tansania í 1998 og álopið á amerikanska herskipið Cole í persiska flógvanum í 2000 og á World Trade Center í 2001. Venda við í fongslinum Nýggja ættarliðið av yvirgangs­ monnum er í stóran mun brots­ menn av ymsum slag. Talan er ikki longur um menn, sum eru vaksnir upp í miðeystri, men ofta um eftirkomarar av tilflytaru til Evropa. Flestu teirra hava livað eitt sekulert lív í longri tíð, hava drukkið alkohol, gingið á barrum, gjørt brotsverk av ymsum slag, áðrenn teir, ofta í fongslinum, venda við og leita sær aftur til Islam. Teir eru fyrrverandi ráns­menn og rúsevnisseljarar. Í yngri døgum vóru teir partur av ung­dóms­mentanini í landinum, teir eru komnir til, lurtaðu eftir sama tónleiki sum onnur, gingu ílatin sum øll onnur. Heldur enn at hava samband við lokalu moskuna hava teir samband við lokalu brotsmannaliðini. Og allir eru tær sonevndir kenningar hjá løgregluni. Tað er ofta í fongslinum, at teir gerast radikaliseraðir. Ein kanning av yvirgangsmonnum í Evropa vísir, at eingir teirra vóru aktivir í lokalu moskunum áðrenn teir endaðu í fongsli. Eingir tóku lut í muslimskum vælgerandi enda­ málum, eingir vístu samhuga við palestinska fólkinum, teir vístu ongan áhuga í muslimskum átøkum. Ikki fyrr enn teir endaðu í fongslinum. Talan er altso um ungar menn, ofta annað ættarlið av tilflytarum, ofta smákriminellir, uttan nakra átrúnaðarliga uppaling, men verða brádliga umvendir. Síðani gongur stutt tíð áðrenn teir fremja álop síni. Trúgvin gevur teimum eitt mál Hetta er søgan hjá Kouachi- brøðr­unum, sum framdu álopið á Charlie Hebdo í París í januar 2015, hjá Abdeslam-brøðrunum, sum framdu álopið á Bataclan í París í novembur 2015. Og hetta er søgan hjá Salman Abedi, sum herfyri sprongdi seg sjálvan í luftina beint eftir eina konsert í Manchester. Hesir yvirgangsmenninir ger­ ast ikki harðskapsmenn av átrún­ aðinum, men vóru longu harð­ skaps­menn áðrenn teir vendu við. Fyri fleiri teirra hevur átrúnaðurin lítlan týdning, men at hon gevur teirra harðrenda lívið eitt mál og eina meining. Skjøl hjá IS, sum vesturlendskar fregnartænastur hava fingið hendur á, vísa, at 70% av yvirgangsmonnunum hava einans eina heilt einfalda fatan av Islam. Eingin ivi er tó um, at teir eru erligir trúgvandi. Teir trúgva, at teir fara til Himmals, um teir doyggja í eini sjálvmorðsatsókn. Teir eru ikki tætt knýttir at IS ella limir í IS, sum onnur eru limir í einum felagsskapi ella eini samkomu. Men teir eru skjótir at svørja IS trúskap og IS eru skjótir at taka ábyrgd av yvirgangsálopunum, tá tey tæna teirra endamáli. Fremsta endamálið við yvir­ gangi er og hevur altíð verið at skapa ótta. The terror is not in the bang, but in the anticipation of the bang, segði Alfred Hitchcock. Ræðuleikin er ikki í brestinum sjálvum, men í óttanum fyri brest­ inum. Yvirgangsálopini hava ikki stórvegis aðra ávirkan á vestur­ heimin enn at skapa ótta, ótta fyri Islam. Álopini gera ikki vestur­ heimin veikari, hvørki hernaðarliga ella fíggjarliga. Men tey fáa okkum at óttast IS og islam. YVIRGANGUR Meðan hann áður var ein radikalur muslimur úr miðeystri, sum valdi harðskap sum sítt vápn, er hann nú eitt ungt bartrog, uppvaksin í Evropa, sum er vorðin radikaliseraður í fongslinum EIN NÝGGJUR YV SOSIALURIN 49 FRÍGGJADAGUR 28. APRÍL 2017 Myndir eftir yvirgangsálopið í Manchester