hósdagur 1. juni 2017síða 28

FRÍGGJADAGUR 2. JUNI 2017 SOSIALURIN 64 28 Óli Jacobsen Kaj í Bartalstovu: Siðsøga SIÐSØGA Óli Jacobsen 7. partur T að kundi vera svárar upp­gávur hjá einum yv­ir­mann sum at skula bera einum av mann­ing­ ini deyðsboð. Tey komu til skipið sum fjarrit, so tað var ábyrgdin at bera tey víðari. Serliga minnist eg eina ferð um­ borð á Jóannes Patursson í byrj­ an­ini av 1960-unum. Eg var skipari á einum túri niður til Grimsby at selja lastina. Vit høvdu ikki havt samband við Tórshavn Radio. Men tá vit vóru komnir norður um Aberdeen á veg heim aftur, sigur Poul Jo­han­ nes, fjarritarin, mær, at hann hevði ver­ið í samband við Tórshavn Radio, og at tað vóru komin tvey tele­gramm til okkara. Tað fyrra telegrammið var til ein av manningini, sum var úr Skop­ un. Tað var frá gentuni hjá honum heima á Sandi, sum ynskti honum til­lukku við føðingardegnum. Seinna telegrammið var deyðsboð av gent­uni. Tá var hent tað, at eft­ir at hava sent telegrammið til drong­in, hevði hon verið í eini ferðslu­van­lukku og var deyð. Hetta var ein ógvuliga trupul støða at vita, hvussu eg skuldi bera hesi boðini so skynsamt sum møguligt. Eg fór fyrst við tí fyrra telegramminum, og einar tveir tímar seinni fór eg ta tungu gongd­ina við tí seinna. Hetta var ógvu­liga hart, og tað endaði við, at vit grótu báðir. Vit sigldu so út fyri Skopun, so hann kundi vera við til jarð­ar­ferð­ ina. Bátur kom eftir honum. Skuldi ikki verið farin frá Kjølbro Eg hevði fleiri góð ár í reiðarínum hjá Kjølbro. Mær dámdi so heilt eina­standandi væl hjá teimum. Har vóru skipað viðurskifti. Á skriv­stovuni gjørdi Óli, ein av Hvannasundsbeiggjunum, av­ rokn­ingarnar. Hann var tann ein­ asti av beiggjunum, ið ikki bleiv sjó­maður. Á ungum ár­um hevði hann mist aðra hondina. Eg gjørdi tað skeiva at fara frá Kjøl­bro. Svenning fór av Jóannes Pat­ursson fyri at dríva Leivur Øss­ ur­son, portugalstrolaran á Tvør­ oyri. Tá tók Samson O. Samson við. Svenning ringdi so til mín at koma við Leivi, men eg segði nei. So ringdi Hans Pauli til mín og spurdi, um eg hevði givið Svenning be­skeð. Jú, tað hevði eg gjørt. Og, hvat hevði eg sagt? Eg segði sum var, at eg fór ikki við. Tá sigur Hans Pauli: “Ja, tú ræð­ ur tær. Men Bóndin er eitt gamalt skip. Hann gongur kanska eitt ella tvey ár afturat, og hvat so?” Har hugsaði eg nakað stutt. Tað gekk so knasandi gott hjá Sam­son, og hann stóð ikki aft­an­ fyri mammubeiggjarnar, hvanna­ sundsbrøðurnar, at fiska. Um so Jóannes Patursson varð lagd­ur, so hevði Samson ikki verið skipa­ leys­ur. Hann varð eisini lagdur longu í 1964. Beinanvegin var eitt bretsk reið­arí eftir Samson. Teir høvdu fylgt við honum og vistu, at hann hevði altíð fiskað dupult so nógv, sum teirra bátar. Teir lovaðu, at hann skuldi vera tikin umborð í Før­oy­um og eisini settur av her. Men hann segði so nei. Í 1965 keypti p/f J. F. Kjølbro trol­ar­an Jóannes Fonsdal, sum fekk navnið Sundaberg, og Sam­ son bleiv skipari, inntil hann fekk ein av nýggju trolarunum hjá Kjøl­ bro at føra. Tað var ein rættiligur hvøkkur, tá ið Samson var funnin deyður í koyggj­uni á Skálabergi í 1993, bara 61 ára gamal. Tað seinasta, sum eg minnist mál­ið á honum, var, tá ið útvarpið tos­aði við hann, og hann slapp at velja ein sang. Hann ynskti at hoyra sangin “Mær er sagt um ein stað handan támið”. Hetta var fimm dagar, áðrenn hann doyði. So skjótt skuldi tað verða. Tað vóru fleiri minningarorð skriv­að um Samson sum ein fram­ úr mann. Eisini var ein heilsan frá manningini á Sundabergi í FF blað­num. Samson var álitismaður á øllum økj­um. Hann var ráðgevi, tá ið hekku­trol­ararnir hjá Kjølbro vóru bygd­ir í Noregi. Eisini var hann nevnd­ar­limur í Føroya Skipara- og Navigatørfelag frá 1970 og til hann doyði. Nýhugsanir sum ikki riggaðu Eg fór so sum stýrimaður við Leivi Øss­ur­syni. Trolarin lá á skipasmiðjuni á Skála , og Svenning bað meg føra bát­in suður. Vit løgdu at við salt­ silo­ini á Drelnesi. Tá stóð Hans Pauli har og tók ímóti. Hann dugdi væl at skemta: “Man plagar ikki at byrja á brúnni. Vanliga verður byrj­að á dekkinum fyri so at enda á brúnni”, flenti hann. Eg var við har í tvey ár. Hesir trígg­ir portugalstrolarar skuldu vera eitt frambrot við fleiri ný­ hugs­anum í mun til teir trolarar, sum vit høvdu frammanundan. Men tað gekk tíverri ikki, sum menn høvdu væntað. Ein nýhugsan var, at teir høvdu dielselmotor, meðan hinir trol­ar­ ar­nir høvdu dampmaskinu. Men trupulleikin var, at die­sel­mot­orar gera størri gang enn damp­mask­ inur. Tískil fiskaðu hesir trolarar á grunnum vatni minni enn hinir, tí motorarnir snøgt sagt stygdu fisk­in. Ein annar trupulleiki vóru spøl­ini. Her var tann nýhugsan, at hesir trolarar høvdu elektrisk spøl, með­an hinir trolararnir høvdu olju­trýstspøl. Hesi elektrisku spøl­ini vóru nógv ov veik. Hetta merkti, at portugalstrolararnir ofta lógu vegna spælskaða. Hetta darv­aði sum rímiligt er nógv. Eg bleiv skipari eitt skifti aftaná Svenn­ing. Eg fór av, men fór tvey ár seinni aftur við Leivi. Skip­ari tá var Andy Magnussen av Nesi. Tað gekk gott hjá okkum. Flótitrol gjørdu munin Tað vanliga hjá trolarum var at nýta botntrol. Men tá ið vit fóru til Grønlands í 1966 hevði eg tekn­ ing­ar við av flótitrolum og gjørdi okk­um tvey flótitrol. Vit fóru suður á Navnleysa banka, sum hann varð kallaður. Har høvdu trolararnir fingið nak­ að av fiski í rennuni við Ravn­ oynni. Vit koyrdu út men fingu ikki nógv. So gevi eg boð um at koyra flóti­trolið út. Eg sá eitt lítið sindur á ekkoloddinum í einum lítlum petti. Tá var eingin útgerð, har tað sást, hvussu nógvur fiskur kom í troli, so tað var bara eftir meting, nær vit skuldu hála. Vit koyrdu út, tóvaðu í 10 min­ utt­ir, og tað var nógvur fiskur í. Tað varð koyrt út aftur og aftur var nógv í. Í 40 tímar fingu vit 60 tons av salt­fiski, so her var rættiligt rok. Flóti­trolið bjargaði okkum túrin so Sum yvirmaður skuldi ein eisini bera manningini boð heimani frá. Eisini tá onkur heima var deyður RINGAST VAR AT GEVA DEYÐSBOÐ Leivur Øssurson, tann fyrsti av portugalstrolarunum kom í 1959. Kaj í Bartalstovu