mikudagur 7. juni 2017síða 22

Mikudagur 7. juni 2017 · Nr. 65 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 KJAK Fremur náttúruoyðing við at bróta rættarreglur Jóhann Mortensen Preludium: Sólin skínur á Sund í morgun. Fjørð­urin blikar. Fjøran sæst sum ein grábrún rond ímillum tað døkk­grøna gerðið og tann blágráa sjógvin. Ein vøkur sjón hiðani úr Soylugørðum. Seinri í dag fer henda størsta malargrótsfjøran á hesum leiðum undir blágrýti. Vit eru á gáttuni til størstu náttúru­ oyðingina í Suðurstreymi í hesi øldini. Sundsá er lítil í morgun. Men hon hoyrist. Tann støðugt larmandi aksturin hevur ikki tikið seg upp enn. Klokkan er bara seks. Sorgarleikur: Náttúruoyðingin kann av álvara fremjast í verki í dag. Ein orsøk er, at býráðið í Havn hevur ikki hild­ið samanleggingarsáttmála mill­um Tórshavnar kommunu og Kald­baks kommunu frá 1974. Komm­unan hevur heldur ikki hildið landsstýriskunngerðina um henda sáttmála frá 1976. Og hesa framferð letur kommunala eftir­litið fara aftur við borðinum. Rættar­samfelag? Eg spyrji. Í sáttmála og kunngerð stendur: “Kaldbaksnevndin vegleiðir, um­ røður og ger tilmæli til býráðið í málum, ið hava við spurningar í Kaldbak at gera” Men í feska náttúruoyðingar­ mál­inum á Sundi fekk kald­baks­ nevndin ikki høvi at um­røða ætl­ anina at broyta byggi­sam­tykt­ina fyri Sund. Tað er henda byggi­ samtyktin, sum heimilar náttúru­ oyðingini. Kommunan legði ikki málið fyri nevndina, og nevndin fekk ikki fundarboð fyrrenn tann 19. januar í ár. Tað var dagin fyri, at freistin í hoyringstíðarskeiðnum var farin. Um kaldbaknevndin hevði fing­ið ætlanina um broyta byggi­sam­tyktina at “umrøða”, áðrenn býráðið viðgjørdi málið í no­vember í fjør, hevði nevndin gjørt eitt “tilmæli”, sum ikki tók undir við uppskotinum at broyta byggisamtyktina. Tað kann hugsast, at tá so býráðið enda­ liga skuldi viðgera málið tann 30. november, vigaði “tilmæið” hjá nevndini so mikið tungt, at býráðið hevði umugsað at broytt byggi­sam­ tyktina. Og kanska tikið upp sam­ ráðingar við kaldbaksfólk. Men hvørki kaldbaksnevnd ella fólkið í Kaldbak vistu nakað um hesa duldu ætlanina, fyrrenn hon verður løgd fram alment fram og hoyringstíðarskeiðið er. Alt hetta frættu vit – ið búgva við henda frá náttúruni vakra Kaldbaksfjørð – sum slatur. Sum leysasøgur. Og tað hendir í einum rættarsamfelagi. Í eini kunningartíð, tey nevna. Í einum samfelag, sum skal hava gjøgnumskygni. Í einum fram­ komnari kommunu!!! Býráðið kundi bøtt um skaðan, tá nærum øll kaldbaks bygd skrivaðu undir hoyringsskrivið, sum mót­ mælti byggisamtyktini. Býráðið kundi sýnt ein fólkaræðiligan hugburð. Nærum hvørt mansbarn í bygdini segði kortannei til at oyðiliggja 500 metrar av fjøruni á Sundi. Vit søgdu kortanei til eitt vinnuøki. Vit valdu varðveita náttúruna. Vit tóku ikki undir við tí sera ússaligu grundgevingini hjá yvirfriðingarnevndini um, at “náttúran á Sundi er longu farin”. Men býráðið helt fram við síni duldarfullu herferð ímóti 170 kaldbaksfólkum Tann 2. mars samtykti ein meiriluti í býráðnum – Annika, Bergunn, Bogi, Gunvør, Jákup, Marin Katrina og Turið – at broyta byggisamtyktina fyri alt økið á Sundi. Líka frá núverandi skemmandi, dálkandi og ótrivaliga vinnuøki eystur til eystasta enda á gomlu gerðunum. Tað merkir, at býráðið skjúgvaði ynskini hjá kaldbaksfólki til viks. Ein minniluti – Annfinn, Bjørghild, Halla, Heðin, Helena og Tróndur – atkvøddi blankt. Taka vit saman um, so fylgdi Tórs­havnar kommuna hvørki samanleggingarsáttmálanum ella lands­stýriskunngerðini um henda sáttmála. Hóast hetta brot, staðfesti aðalráðið, sum varðar av hesum máli – Heilsu- og Innlendismálið – avgerðina hjá býránum frá 2. mars tann 23. mars. Tað merkir, at Heilsu- og Innlendismálaráðið legði sektin á brotið hjá kommununi og mótmælið hjá kaldbaksfólki. Nú varð gøtan ruddað fyri náttúru­oyðingini á Sundi. Nú kundi byrokratiið og teknokratiið í kommununi skála við lógva­ brestum. Byrokratiið hevði lopið upp um samanleggingaravtalu og kunngerð um kaldbaksnevnd. Harafturat var tað eydnast at vinda kvinnu-junta´ini um sín lítla fingur. At enda var tað eydnast byro­kratinum í høvuðsstaðnum at fáa Heilsu- og Innlendismálaráðið at staðfesta náttúruoyðingina. Og ikki at taka brot á avtalu, kunn­gerð og mótmælið hjá kald­baks­fólki í tí álvara. Tað átti a t verið ein sjálvfylgja í einum í einum rættarsamfelag. Men rættar­viður­ skifti eru eisini dumpað í hesum sorgarleiki. Nú kundi so avtalan um náttúruoyðingina fáast undir land. Dagin eftir tjóðardagin – flagg­ dagin – settu so borgarstjórin, sam­an við fyrisitingarstjóranum og havnameistaranum – høvuðs­ tals­manninum fyri at oyða náttúru og fyri einum vinnuøki, sum kommunan ikki veit, hvat skal brúkast til – nøvnini und­ir sáttmálan at taka ímóti blá­grýt­in­ um úr tunnlinum. Hetta var sama dag, sum forkvinnan í náttúru- og umhvørvisnevndini um morgunin hevði boðað frá, at Sund og Sundsá skuldi eirast og at grótið skuldi fyllast í aðrar náttúrusyndir. Men hennara ætlan varð skjúgva til viks í góðum fólkaræðiligum anda. Postludium: Ígjárkvøldið græt Sundsá. Kjaft­ ur­in á gulu gravimaskinuni rakk om­an í malargrótsgjøruna á Sundi. Ta størstu í Suðurstreymi. Í dag fara lastbilar at grýta grót yvir malargrótið. Grót, sum onn­ ur friðhalga. Grýta blágrýti út á sandbotnin. Sandbotn, sum onn­ur lond friðað. Nú verður náttúru­oyðingin hjá Anniku, Bergunn, Boga, Gunvør, Jákupi, Marini Katrinu og Turið framd í verki. 500 metrar av fjøru skulu undir blágrýti. Nú verður oyðsla við sjóvar­strond. Sjóvarstrond, sum ein kend kvinna ikki hevði ráð at oyðsla við hálvum triða ári síðani. Men vald skjúgvar hugsjónir, fólkaræði og rættindi hjá eini bygd til viks. Tit hava reist tykkum ein skammiligan minnisvaraða. Men eg havi brotið lunnindarættin hjá bóndunum við fjørðin. Eg tók malargrót – tríggjar steinar – ta vøkru kvøldarstundina í gjárkvøldi. Ein til forkvinnuna í náttúru- og umhvørvisnevndini. Sum mini um náttúruoyðingina. Ein til forkvinnuna í byggi- og býarskipanarnevndini. Sum minni um náttúruoyðingina. Og ein til mín sjálvs. Sum minni um eitt stríð fyri at verja ein part av okkara náttúru og ímóti yvirvøldini í Tórshavnar Kommunu. Vónandi ikki til fánýtis. Grát mítt elskaða land! Í Niðaru Soylugørðum í Kaldbak skemdardagin 7. juni 2017 Um oyðingina á Sundi og í Sundsá 7