mikudagur 19. juli 2000síða 3

4 5 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 136 - 19. juli 2000 Nr. 136 - 19. juli 2000 gult cyan magenta svart gult cyan magenta svart JOHN JOHANNESSEN – Fyrsta stigið av Grind Stop 2000 eydnaðist avbera væl. Vit sigldu inn í Før- oyskt sjóøki og gjørdu greitt, hvat vit vildu. Vit fingu góða umrøðu frá før- oysku, donsku og há- lendsku miðlunum. Hetta sigur Paul Watson millum annað í tíðinda- skrivi á heimasíðuni hjá Sea Shepherd, har hann tekur samanum vitjanina í Før- oyum. Paul Watson sigur eisini, at tað eydnaðist væl at fáa sjónarmiðið fram, um kyk- silvurvandan hjá børnum, ið eta tvøst. Watson væl nøgdur við túrin Sambært Paul Watson eydnaðist fyrsta stigið av Grindstop 2000 ætlanini í Før- oyum frálíka væl – Meðan vit vóru í Før- oyum almannakunngjørdu føroysku myndugleikarnir eina almenna ávaring um vandan við kyksilvuri í tvøsti, sigur Paul Watson. Í hesum sambandi sipar hann til kyksilvurkanningina hjá Pál Veihe. Watson vísir eisini á, at tað eydnaðist at gera før- oyingar varugar við, at eitt virkið handilsbann móti før- oyskum vørum er á veg. Oman á alt sigur skiparin á Ocean Warrior, at skipið ótarnað sigldi inn og út úr føroyskum sjóøki, hóast føroysku myndugleikarnir royndu at forða teimum. Í hesum sambandi vísir Wat- son eisini á, at hann eisini fekk gleðina av at jagstra eitt danskt herskip gjøgnum føroyskan sjógv. – Sum ein herferð fyri at fáa fólk at rakna við, eydn- aðist hendan ferðin væl, sig- ur Watson. Hann vísir tó á, at eingir hvalir vórðu sæddir ella dripnir, meðan hann var í Føroyum. Tí fekk felags- skapurin ikki møguleika fyri beinleiðis at forða fyri nøkrum grindadrápi. Paul Watson sigur, at hann royndi útgerðina, hann hevur at lurta eftir hvalum við, meðan hann var í Før- oyum. Hendan útgerðin virkaði sambært Paul Wat- son væl, hóast hann ongan hval hoyrdi, meðan hann var her. Í hesum sambandi sigur Watson seg stúra eitt sindur, tí hóast føroyingar siga, at tað eru 700.000 hvalir til, siga teir seg ikki hava sæð nakran hval síðani septemb- er, hóast tað er ógvuliga vanligt at síggja hval í juni og juli. Paul Watson sigur at enda í tíðindaskrivinum, at manning hansara gleðir seg til at koma aftur til Føroya, og at fleiri av manningini hava sagt sær, at tey eru fús at vága bæði lív og frælsi fyri at steðga grindadráp- inum. JOHN JOHANNESSEN Enn hevur løgmaður ikki gjørt av, um hann fer at seta Tórbjørn Jacobsen í starvið sum landsstýris- maður í undirvísingar- og mentamálum, hóast fíggj- arnevndin í farnu viku vísti aftur fíggjarnevnd- arskjalinum frá løgmani, um at játta pening til landsstýrismannløn hansara fram til fyrsta ok- tober. Løgmaður kom seint týsnáttina við flogfari heim úr Grønlandi, og var hann tískil ikki til arbeiðis í Tinganesi týsdagin. Orsøkin til, at neyðugt er við eykajáttan til lønina hjá Tórbirni Jacobsen er, at fyrrverandi lands- stýrismaðurin, Signar á Brúnni, hevur rætt til og fær løn fram til fyrsta oktober. Av tí, at lógarbundnar útreiðslur sambært nýggju stýrisskipanini krevja játtan frá tingin- um, ber ikki til hjá løg- manni at seta nýggja landsstýrismann, fyrr enn løgtigið hevur játtað peningin. Løgmaður segði kortini í farnu viku, at hann ætlaði sær at kanna, um nakar møguleiki var at seta landsstýrismannin kortini, og síðani skuldi hann taka støðu til málið týsdagin. Men enn hevur løgmaður ikki havt stund- ir at taka hesa avgerð. Eingin nýggjur landsstýris- maður Bjóðar Grønlandi hægri blokkstuðul JOHN JOHANNESSEN Afturfyri, at grønlendingar velja økt sjálvstýri fram um fullveldi, eigur danska stjórnin at løna grønlend- ingum við at hækka blokk- stuðulin til Grønlands. Hetta sigur formaðurin í fólkatingsins fíggjarnevnd, Peter Duetoft úr Centrum Demokratiska flokkinum, við Berligske Tidende. Men skal blokkstuðulin økjast, mugu grønlendingar góðtaka, at danska stjórnin oyramerkir blokkstuðulin og krevur, at almenna grøn- lendska umsitingin verður skerd. Krevur trygd – Mótvegis Føroym, hevur Grønland borið seg væl at og ikki rópt upp um at ger- ast sjálvstøðugt ríki. Grøn- land hevur hildið fast við, at tað verður í ríkisfelags- skapinum, og tað skal ikki vera teimum ein vansi. Tí skulu grønlendingar hava størri frælsi, eins og vit noyðast at hyggja uppá bú- skaparligu trupulleikar teirra, sigur Peter Duetoft. Danski fíggjarnevndar- formaðurin heldur, at ser- liga grønlendska undir- støðukervið, sum til dømis elveitingin, er so vánaligt, at neyðugt er at hækka blokkstuðulin fyri at fáa hetta í rættlag. Men skal blokkstuðulin til Grønlands hækka, krevur Peter Duetoft trygd fyri, at danski peningurin ikki hvørvur í stóru, almennu grønlendsku umsitingini. – Skal Grønland hava øktan blokkstuðul, skulu vit hava trygd fyri, at umsiting- in verður betrað og heldur uppat at hava eina stóra ov- urnýtslu, sigur Peter Due- toft. Krøvini frá danska fólka- tingsliminum stríða tó bein- leiðis ímóti 21 ára drúgvum mannagongdum, har grøn- lendska heimastýrið sjálvt hevur umsitið blokkstuðul- in. Tí fær uppskotið hjá Duetoft harða mótstøðu frá grønlendskum politikarum. Stórt afturstig Hans Pavia Rosing, sum umboðar grønlendska stjórnarflokkin, Siumut, á fólkatingi, sigur við Ber- lingske Tidende, at hann er samdur við Peter Duetoft í, at grønlendska umsitingin skal skerjast, millum annað við at privatisera almenn virki. Men Hans Pavia Rosing er hart ímóti, at danir skulu gera av, hvat peningurin skal nýtast til. – Tað fer at vera eitt stórt afturstig fyri heimastýrið, um staturin skal leggja til rættis grønlendsk viður- skifti. Eg vil helst ikki, at Danmark skal blanda seg í okkara umsiting, sigur Hans Pavia Rosing. Ellen Kristensen, ið um- boðar grønlendska and- støðuflokkin, Atassut, á fólkatingi er tó ikki samd við Hans Pavia Rosing. Ellen Kristensen heldur, at brúk er fyri meira pen- ingi, serliga á almanna- og heilsuøkinum. Men sam- stundis heldur hon tað vera neyðugt at oyramerkja pen- Formaðurin í donsku fíggjar- nevndini, Peter Duetoft, mælir til, at danir hækka blokkstuðlin til Grønlands aftur- fyri, at grønlend- ingar velja víðkað sjálvstýri fram um fullveldi Túgvurnar í Ognarhaga om- an fyri Kvívík eru nú liðugt innrættaðar og klárar at taka í nýtslu. Smátturnar eru 27 fer- metrar til støddar og verða leigaðar út til ferðafólk og onnur, ið hava hug til eitt friðarligt vikuskifti ella kanska eina heila viku í vøkru náttúruni millum Kvívík og Vestmanna. Hvør smátta hevur pláss fyri fýra vaksnum og einum barni og er útgjørd ivð øll- um hentleikum. Formaðurin í fólkatingsins fíggjarnevnd, Peter Due- toft úr CD, heldur, at Danmark eigur at løna Grønlandi við hægri blokkstuðuli afturfyri, at Grønland ikki krevur fullveldi Mynd: Føroyska Tíðindastovan ingin. – Vit mugu nú prógva, at vit kunnu gera nakað fyri peningin, vit fáa. Higartil er umsitingin bara vaksin og vaskin, meðan fólkið hevur fingið alt ov lítið burturúr, sigur hon. Partur av grønlendska upplegginum At hækka blokkstuðulin til Grønlands er partur av upp- legginum um víðkað sjálv- stýri, grønlendska sjálvstýr- isnevndin í løtuni arbeiðir við. Grønlendingar ætla sær at víðka heimastýrislógina frá 1978, soleiðis, at Grønland fær meira at siga á uttan- ríkispolitikkinum, eins og í hernaðarmálum. Øðrvísi hús oman fyri Kvívík Fittligur brenniovnurin hitar væl, og har er eisini el-radiatorur, sum ein møguleiki, Baðirúm við brúsu, vaski- maskina, strúkijarn og bretti, el-ovnur við tveimum kókiplátum, kuldaskáp við frystara, kaffimaskina o. a. køksútbúnaður. Eisini eru sjónvarp, radio og telefon við íbinding til internetið. Dýnur og koddar eru til taks, so fólki nýtist bert at hava seingjarklæði við. Vikuskifti 21.-23. juli, skipar Sumbiar Ítróttarfelag fyri árligu bygdastevnuni. Á stevnuni verða ymisk áhugaverd tiltøk. Seyða- hundafelagið sum hev- ur havt nógv tiltøk norð- anfjørðs, kemur á fyrsta sinni til Suðuroyar, at vísa sera vælvandar seyðahundar reka, har- afturat verður ein sera áhugaverd framsýning í Skúlanum har millum annað Heri Andreasen, sum skipaði fyri kav- ingini niður á Jólaskip- ið greiðir frá, og sýnir upptøkur av kavingini, og lutirnar sum blivu tiknir upp av Jólaskip- inum. Meira um skránna verður í bløðunum seinni í vikuni, sigur Sumbiar Ítróttarfelag Hendur og Hugflog á Hálsi Í døgunum 21. til 23. juli verður sølufram- sýning í høllini á Hálsi, sum verður nevnd Hendur og Hugflog STEFAN Í SKORINI Tað eru fólk frá menn- ingarstovuni og Føroya Heimavirkisfelag, sum skipa fyri tiltakinum, og endamálið við tí er at vekja ans fyri før- oyskum handverki. Her verður serliga hugsað um gávulutir. Framsýningin letur upp fríggjadagin kl. 15, og 51 básar verða við á framsýningini. Bygdar- stevna í Sumba