fríggjadagur 23. juni 2017síða 28

FRÍGGJADAGUR 23. JUNI 2017 SOSIALURIN 72 28 Óli Jacobsen Gazet Patursson: Siðsøga SIÐSØGA Óli Jacobsen 3. partur U mframt urta­garðs­virk­ semi fekk Gazet eisini seinni eitt tøkt festi, sum var 2,5 merkur. Har hevði hann neyt og seyð. Tað vóru 20 áseyðir uppá mørkina. Tey høvdu tvey neyt, og hest høvdu tey eisini altíð. Blaðið 14. September skrivaði um Gazet, tá ið hann fylti 70 ár, at Gazet hevur víst okkum, hvat kann fáast burtur úr føroyskari jørð. Burtur úr mýru og grótlendi hev­ur hann skapað vakrasta og úr­drátt­ar­besta lendi í øllum Før­oy­ um. Hetta varð gjørt við ára­long­ um knossi og nógvum sliti. Men tað kravdi eisini lærdóm, kynstur, hug og alsk til urtir og gróður – alt hetta eigur Gazet. Hann hevur ver­ ið slóðbrótarin mikli á sínum øki. Javnaðarmaður í sjálvstýrisháborgini Patursson brøðurnir vóru kendir sum sjálvstýrismenn. Jóannes var jú ímyndin av sjálvstýrisrørsluni, fyrst í Sjálvstýrisflokkinum og síð­ani í Fólkaflokkinum. Sverri var nógv ár undan Jóannes ramur loys­ingarmaður. Men Frederikka og Gazet skiltu seg á hesum øki fullkomiliga burt­ ur­úr restina av Patursson ættini. Tey vóru nevniliga javnaðarfólk og duldu ikki fyri tí heldur. Pet­ur Mohr Dam, sum meira enn nak­ar annar var ímyndin av javn­að­ar­ flokk­inum, var eisini javnan á gátt hjá teimum báðum. Gazet gjørdi tó ongan háva av síni politisku støðu­takan. Heldur ikki stillaði hann nakrantíð upp. Fridrikka Gazet og Fredrikka vóru trí­menn­ ing­ar. Fredrikka var sjey ár niðri í Danmark. Hon ætlaði sær at ger­ ast sjúkrasystir, men so langt kom tað ikki. Hon var øgiliga røsk og ein góð unga­mamma. Hon fylgdi eisini væl við í tí, sum gekk fyri seg í sam­fe­lagnum. Ein beiggi Fridrikku var Poul Titus Samuelsen. Hann var eisini ein serligur maður. Poul Titus var føddur í 1890. Tíð­liga man hann hava fingið hug til skúlan, tí áðrenn hann fór á læraraskúla, haðani hann fekk prógv í 1917, var hann vikarur fyri systr­ina, Karin, í Kvívík í eitt hálvt ár, og síðani eitt ár í Funningi. Hann var lærari í ymiskum bygdum, eisini í Skálavík og Kirkjubø. Meðan hann var lærari í Skálavík fekst hann við urta­ garðs­brúk og gjørdi urtagarð á jørð­ini, sum lá til skúlan. Hendan hug­in hava svágrarnir báðir havt til felags. Hann endaði sum lærari í Kolla­ firði. Men hann fekk tub­erklar og doyði longu í 1949. Kona hansara var Maria, fødd Magnussen. Petur Mohr Dam: Besta menniskja Tá ið Poul Titus doyði skrivaði Pet­ur M. Dam minningarorð um hann. Tað skilst næstan millum regl­urnar, at teir eisini hava verið floks­fel­ag­ar. Hann skrivar: Við Poul Titus er uttan ov nógv sagt eitt hitt besta menniskja farið. Hann var ikki bert í vanligari fat­an eitt skikkiligt menniskja, sum eing­ in kann bera annað enn alt gott men var eisini maður við heitum hjarta fyri teimum veiku, sjúku og treingj­andi. Hitt góða hevði vald á hon­um. Av fullum huga stríddist hann fyri tí sanna og vakra. Hjá okk­um hevur ikki gingið erligari mað­ur. Eingin ivaðist í støðu hans­ ara til teir spurningar, hann hevði við at gera. Hann fjaldi seg ikki í utt­an­ um­tosi, men segði náttúruliga og djarvt, men tó altíð vælmeinandi hugs­an og meining sína, tók støðu fyri og ímóti, var ongantíð himpr­ andi ella “lunkaður”. Hetta gjørdi hann so virðismiklan og sunnan sum vin og menniskja. Hann var ikki óvinur við nakran. Øll hansara hugsan, alt hansara lív yvir fyri øðrum andaði av vælvild og strembaði ímóti at gera sínum medmenniskjum væl, fyrst og fremst andaliga væl. Hann var ein kristin maður, krist­in til innastu rót og tægr. Hans­ara aðalmál og lív var eyð­ kent og merkt av einum brennandi ynski og vilja at fáa medmenniskju síni at vera kristin og góð menn­ iskju. Poul Titus vil standa sum hin reina kristna fyrimyndin, og vit sum høvdu ta lukku at kenn hann, vera hansara vinir, vit vilja minn­ ast hann við tøkk og djúpastu virð­ing. Páll Patursson skrivaði eisini vøk­ur minningarorð um Poul Titus, har hann umrøddi somu eg­in­leikar sum P.M. Dam nevndi. So hann hevur verið serligur. Presturin Zakarias Brimnes hevði í Tíðindablaðnum 24.5 1974 eina áhugaverda frásøgn. Hann vaks upp í Kvívík, har Karin Samu­ el­sen var lærari. “Eitt ár var Poul Titus lærari hjá okk­um. Hann var so nasadjarvur, at hann lat okkum skriva føroyskt. Tá prestur eina ferð kom at hoyra okk­um, vísti Poul Titus honum skrivi­bøkurnar. Men hetta var ikki væl upptikið, tí har var skrivað á før­oysk­um. Tað einasta eg havi lært at skriva føroyskt var tær fáu ferð­ir­nar Poul Titus breyt lógina á hes­um øki”. Eftirmælið hjá verdóttrini um Fredrikku Tað vóru góð viðurskifti í fam­ilj­ uni. Sonurin, Sámal, búði saman við sínum húski áfast í húsini hjá Gazet. Verdótturin Elisabeth gev­ ur vermóðrini hetta eftirmæli: "Tá tað skal skrivast okkurt um Fridrikku, tá er tað ikki so lætt, hvar ein skal byrja. Nú er frammanundan skrivað um Gazet. Tað er fyri mítt viðkomandi nógv gott at skriva um tey bæði. Fredrikka var ógvuliga gløgg. Henni dámdi væl at lesa, og hon skilti tað hon læs. Tað var ein frøði at fara inn á gólvið hjá teimum báðum. Fredrikka var skjót við drekkamunninum. Altíð var okkurt gott afturvið. Hon dugdi væl at baka og altíð var reinur dúkur á borðinum. Fredrikka var á háskúla sum ung. Har lærdi hon mangt, sum ikki var so líka til at koma til í Føroyum. Henni dámdi væl at syngja. Hon hevði gott mál og dugdi væl av sangum og sálmum. At koma inn á gólvið hjá teimum, tá tey sótu við radio og lurtaðu eftir guds­tænastu frá norðmanninum, tað var so hátíðarligt. Tá í tíðini var jú so nógv lurtað eftir Noreg. Tað vóru nógv viðurskifti, sum høvdu hennara áhuga. Hon fylgdi væl við í politikki. Hon krógvaði ikki, hvar hon stóð. Tað andaliga hevði hennara stóra áhuga. Tað hevði hon heimanifrá. Fredrikka stóð væl undir liðuni á manninum. Hon hevði sum hann stóran áhuga í tí sum vaks, og hon gleddist nógv um urtagarðin, har eisini vóru vakr­ir krókar, har tað til bar at hugna sær. Tá hugsað verður um at kunna liva av tí, ein urtagarður gevur, so er hetta ikki so lætt at skilja í dag. Eitt er púra vist, at dagarnir vóru mang­an langir hjá øllum, sum hoyrdu til heimið. Vit kunna ætla at viðhvørt vóru bak­køst, tí veðrið var ikki altíð til vild­ar. Her skal verða nevnt eitt dømi. Eitt árið vóru gularøturnar und­ankomnar, tá eitt illveður kom vest­an­eftir og allar gularøturnar fóru av sjóroki, sum rættuliga kann gera um seg í Kirkjubø. Tað árið blivu gularøturnar seinar, tí tað mátti sáast av nýggjum. Hetta er bert eitt dømi av fleiri um, hvussu tað kundi gangast. Tað skal tol og hugur til at fáast við slíkt, men spennandi er tað. Fredrikka stóð væl undir liðini á manninum, eisini tá hugsað verð­ur um, at Gazet var vegetar. Tað setti síni krøv til konuna, tí tað var jú hon, ið gjørdi matin. Tað tók hon sum sína skyldu. Men tað kundi vera eitt sindur trupult, tí í Meðan teir kendu kirkjubømenninir vóru sjálvstýrismenn um ein háls, so var Gazet javnaðarmaður Vísindamaður og granskari Fredrikka saman við beiggja sínum, Samuel Edil, sum Sámal hjá Gazet er uppkallaður eftir. Hann búði Esbjerg og gekk burtur undir Íslandi sum skipari í 1908, 25 ára gamal. Gazet Patursson