hósdagur 29. juni 2017síða 14

FRÍGGJADAGUR 30. JUNI 2017 SOSIALURIN 75 14 TEMA: Grindadráp ANNIKA KUNOY IM ANNIKA@SOSIALURIN.FO J ens Mortan Rasmussen úr Fuglafirði hevur ging­ið í grind síðani hann var 14 ára gamal. Hann held­ur, at tað er umráðandi, at vit før­ oy­ing­ar halda á við at eta mat úr nær­um­hvørvinum, og at vit ikki dylja nakað fyri umheiminum. Hetta merkir eisini, heldur hann, at miðl­arnir leggja myndir út, tá grinda­dráp er. Og sostatt ikki dylja nak­að av tí, sum fyriferst. Tó, so held­ur hann, at miðlarnir eisini kunnu varpa meir ljós á restina av grinda­drápinum við myndum, so sum útdeilingina av grindini. Søgan um deilingina umráðandi Tá hann hevur havt samband við út­lend­ingar – bæði umboð frá Sea Shepherd, kendir profilar og miðla­ fólk annars – so hevur hann sagt søguna um grindadrápið frá egn­ um eygum. Og tann søgan er beint fram, greiðir hann frá. Hann sigur søguna, sum hon er, og hevur sett sær fyri at greiða væl frá deilingini av grindini, tí tað er ein partur av søguni, sum sjálvd­ an verður nóg væl lýstur, heldur hann. – Tey síggja myndir, har tað verð­ur stungið og skorið. Tá eg sigi mína søgu, so seti eg eitt krav, og tað er, at tey koma við til útdeilingina dagin eftir, tí tey vita ikki, hvussu verður deilt, og hetta hev­ur broytt áskoðanina hjá nógv­ um fólki, sigur hann. Myndin, sum útheimurin hevur er, at vit drepa fyri at verða rættir menn, og av tí at grindin fer avstað við ov nógv av fiskinum. Tá tey síggja, at tað verður deilt upp uppá serligan máta, so broytist hes­in hugsunarhátturin, og fokus fer frá teimum minuttunum drápið varð­ir og frá strongdini hvalirnir eru und­ ir, og verður tá breiðari. – Tann søgan er tann vigtigasta, tí mótstøðufólk og felagsskapir vita, at um fólk hoyra søguna um deil­ingina, so verður undirtøkan hjá teimum veikari, sigur hann. Stuttligt at vera við til at siga søguna Tað var mestsum av tilvild, at Jens Mortan Rasmussen varð mill­um­ gongu­fólk hjá Sea Shepherd og út­lendsk­um miðlafólki annars. Hann greiðir frá, at ein bólkur av út­lend­ingum einaferð var heima hjá teim­um, og tá borðreiddu tey við føroyskum mati, og harímillum eis­ini grind. Ady Gil og Pete Bethune vóru á flogvøllinum, og komu í samband við ein av teimum, sum høvdu vitjað heima hjá Jens Mort­ani, og fingu tá at vita, at hann hevði grind, og komu tá framvið hjá honum. – Har byrjaði tað, og tað hevur ver­ið eitt ævintýr og stuttligt at vera við til hjá einum bygdadrongi úr Fuglafirði, flennir hann. Tá Sea Shepherd av fyrstani tíð komu til Føroya valdi Jens Mort­ an at gera tað, sum tey flestu ikki gjørdu. Hann keypti ein kassa av øl, og fór við honum har við­halds­fólk­ ini høvdu parkerað á Skála. – Eg drakk eina øl saman við teim­um, og lat tey so eiga restina av kassanum. So var tann múrurin brot­in, sigur hann. Tá Pamela Anderson vitjaði í Før­oy­um í 2014 varð Jens Mortan bi­ð­in um at vera ferðaleiðari henn­ ara. Sea Shepherd setti seg í sam­ band við hann, og hann fekk at vita at hann fekk fyrispurningin av tí, at tey vistu hvør hann var, hvørj­ ar holdningar hann hevði, og tey høvdu álit á honum. Grindadrápið er enn relevant Grindadrápið er viðkomandi, og áhug­in fyri tí vaksandi, heldur Jens Mort­an Rasmussen, Føroysk siðvenja er at drepa, hag­reiða og eta grind. Tá vit gera eft­ir gamlari siðvenju, kenna vit okk­um sum føroyingar, og tað er virði í tí, heldur hann. – Hetta er nakað, sum vit gera, og tað er ongin annar, sum ger tað a hendan hátt, sigur hann. Útlendskt fokus fekk øvuta ávirkan Jens Mortan Rasmussen heldur, at tað er meir grind etin í dag, enn bara fyri 10 árum síðani, og greið­ir frá, at uppmerksemi úr út­ heiminum hevur havt øvuta ávirk­ an á ungdómin í Føroyum. Hann vísir á for­mans­frá­greið­ ing­ina frá grindamannafelagnum, sum ár eftir ár staðfesti, at færri ung fólk gingu í grind. Í 2011 tá Pete Bethune og Ady Gil komu til Føroyar, varð ljós varpað á grinda­ dráp, og í einum grindadrápi í 14 VIT SKULU IKKI FJALA HESAR VØKRU MYNDIRNAR Jens Mortan Rasmussen: – Um vit ikki eru stolt av tí, sum vit gera, hví skulu vit so gera tað, spyr Jens Mortan Rasmussen, sum hevur samskift nógv við útlendskar miðlar um grindadráp. Myndirnar, sum tiknar verða av grindadrápi vísa umheiminum, at tað sum vit gera er rætt gjørt. Vit hava onki at fjala, heldur hann