hósdagur 6. juli 2017síða 16

FRÍGGJADAGUR 7. JULI 2017 SOSIALURIN 78 16 ANNIKA KUNOY IM ANNIKA@SOSIALURIN.FO H vørt ár á Norð­oya­ stevnu hevur lista­ fram­sýning verið í Klaks­vík, men seinastu ár­ini hava tað ikki verið tey etabl­ er­aðu listafólkini, sum hava tikið lut í sýningunum, og tær hava mangl­að okkurt berandi. Framsýningin var eisini í ár, men nú er sýningin lyft upp á eitt nýtt støði og er opin frá Norðoyastevnu til Sjómannadagin hálvan august. Tað er Norðoya Listafelag, sum hev­ur lagt sýningina Summarlist 2017 til rættis, og listin, sum er á sýn­ing­ini er í høvuðsheitinum úr Norð­oyggjum. Tað er fyrstu ferð, at listafelagið roynir hetta, og tað hev­ur hepnast einastandandi væl. Framýningin er ein stutt lista­ søga um listina í Norðoyggjum. Hon vís­ur, hvar listin í Norðoyggjum byrj­aði, og har hon er komin til nú. Sýningin er býtt í tvey, sum óiv­að er gjørt vegna plásstrot. Tey eldru verkini eru á loftinum har Kunn­ing­arstovan og Heimavirkið halda til. Eitt gamalt, sentralt hús frá 1930-inum, sum Kjølbro bygdi. Tá í tíðini seldu teir búnýti í hús­ in­um. Í áttatiárunum varð húsið brúkt til ungdómshús. Tá setur ung­dómurin seg í samband við Hans Jacob Glerfoss fyri at vita, um hann kann mála teimum ein máln­ing á veggin. Hann málaði eina stóra mynd á veggin, sum kallast veitslu­lag. Myndin hevur mangan bratt­an farið, og hevur ikki fing­ið ábøtur gjøgnum tíðina. Tað sig­ur eina søgu um húsið, og at tað møgu­liga hevur gingið hart fyri seg inni har til tíðir. Verkið er mál­að á tap­et­ið og er tí partur av sýn­ingini. Hølið hevur nógv vindeygu, so myndirnar hanga tætt í so­kall­að­ ari salonupphengning. Til fram­ sýn­ing­ina eru málningar, kollagir og skurðmyndir. Listafelagið eig­ ur summi av verkunum, ímeðan summi eru lænt inn. Ongin av lista­fólk­unum, sum umboðaði eru har, liva í dag. Til ber at ogna sær ein flottan bók­ling, sum hevur nakrar reglur um listafólkini á føroyskum og ensk­um. Tá tú kemur inn í hølið og hygg­ ur til vinstu, sært tú myndir frá síðst í 1800 talinum, sum Flora Heil­ man hevur málað. Hon var presta­ frúa á Viðareiði og hevur málað nógv. Hon møtir seinni fjølkøna Jógv­an Waagstein um aldarskiftið 1800-1900, og frá henni fær Jógvan kunn­ing og íblástur, og hann byrjar sjálv­ur eisini at mála. Hann málar nógv landsløg, og ger hetta slagið av list atkomuligt. Um hesa tíðina vitj­ar danin Emil Krause eisini í Før­oy­um og málar her. Hann ger fólka­lívsmyndir frá tí tíðini. Hesar vøkru myndirnar er tær fyrstu av sín­um slagi í Føroyum, tí ongin før­ oy­ingur málaði slíkt so tíðliga. Á savn­inum hongur ein mynd hann hev­ur málað av viðareiðismonnum, sum royta seyð. Hann hevur enntá navn­givið mennirnar, sum eru á mynd­ini. Fyrsta ættarliðið av yrk­is­lista­ fólki í Føroyum verða fødd frá 1900 til 1920. Eitt dømi er Elinborg Lüt­zen, sum var grafikari. Ein av mynd­um hennara, sum hon gjørdi í 1964 til Norðoya Apotek hongur á lista­sýningini. Í hinum endanum av rúminum eru áhugaverdir málningar og skurð­myndir frá Janus Kamban og Fridtjof Joensen. Skurðmyndin hjá Janus Kamban er politisk, og er ein mynd av einum lítlum drongi, sum kastar ein stein. Hann eitur nak­að so politiskt ókorrekt sum “pal­est­ inari”. Hetta vísur væl, hvussu tíð­ ir­nar eru broyttar. Eitt høvuðsverk frá Mikines hong­ur eisini til sýningina, og tað var ein stovningargáva til felagið frá Føroya Banka, sum bankin æt tá. Hetta er eitt flott, stórt mál­arí, sum eitur “Summarnátt”. Hetta hev­ur onkuntíð hingið á Lista­savn­ in­um, men er nú aftur í Klaks­vík. Annar parturin av sýningini er í posthúskjallarinum, og tað er ein stuttur gongutúrur frá sýn­ing­ini av gomlu verkunum til ta mod­ ern­aðu sýningina, sum er har. Tað er eis­ini ein kærkomin steðgur, har tú kanst lata inntrykkið frá fyrru sýn­ingini sodna, og møguliga liggja sum grundarlag, áðrenn tú fert víð­ ari til ta næstu. Upplagt er at lesa eitt sindur í bóklinginum og fáa ein lítl­an støðg her. Kjallarin í ráu hølunum í 50 ára gamla posthúskjallarinum er høgur. Tað eru eini tríggjar metr­ ar frá gólvinum til loftið, og tú fært við tað sama eina heilt aðra kenslu, tá tú kemur inn í hølið. Høl­ið luktar eitt sindur av vátum betongi, og tað ljóðar eftirí, tá tú tos­ar. Í bakgrundini hoyrir tú bein­an­vegin tos frá einum stutt­ filmi, hóast filmurin er inni í ein­ um av teim smærri rúmunum, og ikki møtir tær, tá tú kemur inn. Tað kennist eitt sindur, sum ert tú farin út úr Klaksvíkini og inn onkra aðrastaðni langt burtur. Høl­ ið er púra rátt, og varð brúkt sum goymsla í posthúsinum fyrr. LIST Summarlist er avgjørt eina vitjan verd. Hon vísur á, hvussu nógv góð list er úr Norðoyggjum, og hvussu nógv ymiskt er í býnum. AFTURLÍTANDI OG SAMTÍÐARLIST Í KLAKSVÍK Summarlist 2017: