hósdagur 13. juli 2017síða 25

FRÍGGJADAGUR 14. JULI 2017 SOSIALURIN 81 25 Hovmeistarin, sum var ein eldri førur maður, lá á dúrkinum við einum av týskarunum omanyvir sær. Týskarin var deyður og illa farin av løstinum, hann hevði fingið, tá ið torpedoin rakti skipið. Vit fingu flutt týskaran og fingu hov­meistaran upp, hann var óskaddur. Donkeymaðurin var staddur á fýrplássinum og 1. meistarin í maskin­rúminum, men teir komu báðir upp í øllum góðum. Komu á flakan Alfa hevði tveir bjargingarflakar, ein á afturlúkuni og ein á fram­lúk­ uni. Eisini vóru tveir bátar, sum hingu klárir í davidunum og ein jolla, sum stóð á dekkinum. Tá ið skipið varð rakt, fór ann­ ar báturin og jollan í knús. Eg og fýra aðrir menn komu upp á ann­ an flakan. Teirra millum var 1. stýri­maður, sum var ein sjómaður í orðs­ins rætta týdningi. Meðan vit sótu á flakanum hoyra vit ein av matrósunum rópa eftir hjálp. Hann hevði krøkt seg í eitt stórt búur, sum hovmeistarin hevði havt til kaninir og høsn­ar­ ungar. Stýrimaðurin rópti á hans­ ara og bað hann svimja til flakan. Matrósurin svaraði, at tað fekk hann ikki, tí hann var særdur. Virgar leyp i havið og bjargaði manni Virgar leyp nú í havið við einum bjarg­ingarbelti og svam til mannin. Tað var eitt knoss at fáa hann í beltið, tí hann var blivin nakað í ørviti av at halda í hetta búrið, sum mól runt í sjónum við honum. Tað eydnaðist tó at fáa mannin i beltið. Síðan svam Virgar við matrós­inum uppá sleip, og teir komu í øllum góðum á flakan. Tá kom hin bjargingarbáturin rekandi við kjølinum uppi. Hann kom so nær, at teir fingu fatur í honum og fingu hann eisini á rættkjøl. Tá ið teir høvdu oyst bátin tóman fóru allir av flakanum í bátin. Tá fing­ ust eisini hinir í bátin, sum enn róku í sjónum. Tveir av manningini komu ikki aftur í aftur. Blakaði revolvaran í havið Tað fyrsta tann eini bjargaði týski løgreglusoldáturin gjørdi, var at taka revolvaran úr beltinum og at blaka hann til sjós uttan eitt orð. Menninir fóru so til árarnar, men áralagið var so sum so. Fleiri høvdu ikki hildið á ár fyrr. Teir høvdu róð í 12 tímar, tá ein týskur vakt­arbátur tók teir upp og settu teir inn í Hollandi. Í Amsterdam fingu teir nýggj klæði. Fóru síðan við toki til Berlin. Her var steðgað í fimm dagar, so gekk leiðin til Keyp­mannahavn við toki. Her tók umboð fyri reiðaríið móti teim­ um. Farið varð á skrivstovuna, og manningin fekk útgoldið alt, sum hon átti til góðar. Allir fingu í boði at sleppa við øðrum skipum hjá reiðarínum, men tað vóru bara Virgar og Richard sum tóku av. Bjóðaði Virgari útbúgving Virgar var lítillátin maður. Tí vildi hann treyðugt tosa um umrøddu bjarging, og um viðurkenningina, sum reiðaríið Lauritsen gav hon­ um fyri hansara bjarging av særda skipsfelagan. Hann greiddi tó frá: Eg bleiv kallaður inn á skriv­ stovuna hjá stjóranum, Knud Laurit­sen. Hann spurdi meg, hvat eg ætlaði at gera í framtíðini. Eg segði sum var, at eg ætlaði mær at gerast sjómaður. Lauritsen segði tá, at hevði eg hug at fáa mær eina nautiska útbúgving, skuldi eg bara siga til. Reiðaríið vildi stuðla mær peningaliga at fáa eina útbúgving. Hetta skuldi vera samsýning fyri umrøddu bjarging. Tað kom tó ikki meira burtur úr tí. Heiðraður av reiðarínum Eitt sindur seinni fekk Virgar send­ andi frá reiðarínum eitt sigaret­ hylki úr silvuri við búmerkinum hjá reiðarínum. Innan í var grav­ erað: Virgar Frýdal Til minde om Alfa 21.6. 1940 J. Lauritsen Eitt bræv fylgdi við, har tað varð sagt: Da Alfa krigsforliste, var De let­ matros ombord. For Deres op­ træden under forliset og Deres indsats, hvormed de reddede en kammerats liv, udtaler jeg herved min fulde anerkendelse og beder dem modtage vedlagte erindringsgave. Med megen agtelse J. Lauritsen Fitt fólk og góður matur Virgar helt, at maturin umborð á Alfa var góður og manningin var stak fitt og fyrikomandi. Tað var sum við brúdleypsborð. Ikki færri enn fimm sløg av viðskera skuldi vera á borðinum. Um hetta ikki var, so góvu matrósar ilt av sær. Hetta vóru føroyingarnir ikki vanir við heimani frá, tí viðskeri fanst ikki umborð á okkara skipum. Virgar og Richard mynstraðu báðir við skipinum Jenny hjá sama reiðarí fimm dagar eftir, at teir vóru komnir til Danmarkar. Hetta var 31. juli 1940. Skipið bleiv selt øðrum reiðarí og fekk navnið Jørgen, men Virgar og Richard blivu verandi umborð. Siglingin var mest til Polen eftir koli. Ein túr gjørdu teir til Finlands eftir koli. Slapp væl Sjálvur slapp Virgar væl frá síni krígssigling. Einasta mein var, at hann í einum óhappi breyt nøsina og skar seg í høkuna. Virgar greiddi annars soleiðis frá: Likamlig sár lekjast, men slíkar hendingar, sum tær umrøddu, fara ongantíð úr minninum. Ymiskt er hvussu hetta tekur uppá fólk. Tú tørnaði inn og legði teg, men tú kundi altíð rokna við, at skipið varð álopið. Men sjálvur hugsaði eg ikki so nógv um hetta. Eg havi altíð havt ta áskoðan, at lagnan er avgjørd frammanundan. Eg kom úr einum kristnum heimi, har vit altíð bóðu Faðir Vár og signaðu okkum, áðrenn vit løgdu okkum. So eg kann ikki siga annað, enn at eg eftir um­støð­un­ um kendi meg tryggan. Men tað var ikki øll manningin, sum hevði tað so gott. Tað vóru nógv­ir, sum lógu í andvekri, tá ið harðast leikaði á. Hovmeistarin, sum var dani, gekk ofta uppi alla náttina og drakk brennivín fyri at stilla nervarnar. Hitti Johan í Hoyvík Í mars 1941 fór skipið i dokk í Fred­ eriks­havn, og tað var har, at Virgar hitti Johan í Hoyvík. Tá kom hann at rógva út sam­ an við Johan, sum eisini var inni­ brendur, tá ið týskarar tóku Dan­ mark. Teir royndu við snurriváð fyrst frá Frederikshavn og síðani frá Esbjerg. Johan vildi so fegin sleppa til Føroya, hóast tað í veruleikanum var ógjørligt undir krígnum. Men Johan var snúðin. Hann hevði ein bát, sum var ov lítil at fara til Føroyar við. So hann bílegði Hoy­vík við tí endamáli at kunna rýma til Føroyar við honum. Hetta gjørdi hann so í desember 1943, og Virgar var ein av teimum fýra monn­unum, sum vóru við. Í fyrsta um­fari gekk ikki væl í hond. Teir vórðu av donsku vaktartænastuni tikn­ir inn aftur til Esbjerg, tí teir vóru undir illgruna um at hava siglt við sabotørum. Tá ið tað varð greitt, at einki var í hesum, løgdu teir avstað aftur. Og nú eydnaðist, og teir komu á Havn­ina 11. desember. Men at ein bátur skuldi koma til Havnar úr Danmark skapti eisini illgruna hjá bretsku myndug­leik­ un­um í Føroyum. Men tá ið tað var greitt, hvørjir menninir vóru, kom hetta eisini í rættlag. Hoyvík fór til fiskiskap við snurri­váð, men tá ið teir komu til Bretlands at selja vóru aftur trupul­leikar við bretsku myndug­ leik­arnar. Teir visti um søguna hjá Hoy­vík, og øll manningin mátti fara til London til forhoyr. Men tá var sloppið við trupul­ leik­um av hesum slagi. Seinni bygdi Johan Kúrberg og Virgar keypti Hoyvík. Komandi partur Í komandi parti verður frásøgn um sildaveiðu í 1960-árunum. Rætting: Eitt eftirnavn var komið skeivt fyri í frásøgnini um Martu í seinasta parti. Rætta navnið var Jacob Vágseið. Henda myndin úr Rotterdam vísir úrslitið av bumbingini. Alt er í sori men kirkjan er óskalað. Hoyvík komin á Havnina minniligu ferðina Umborð á Hoyvík. Virgar er í brúgvarútinum. Á dekkinum aftast er Hans Mortensen, Argir, Dánjal Juul Danielsen, Velbastað og fremst Poul Anker Hansen, Kollafirði