hósdagur 3. august 2017síða 5

Fríggjadagur 4. august 2017 sosialurin 89 5 tíðargrein Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. Skynsemi kundi avmarkað tvær náttúruoyðingar Jóhann Mortensen útvarpsmaður Um náttúruoyðingina á Sundi og reingingar í Tórshavnar býráð 13 Á hugin hjá kommunum við Skála­fjørðin at fáa alt tunn­ils­grótið varð um­røddur á fundi á Vagli­num fyrst í juni. Tá segði bor­ gar­stjórin seg ikki kenna “ákku­rát hesa detaljuna”. Men síðst í juni visti borgarstjórin onki um á­hug­ an á Skálafjørðinum. Reinging – gloymskni? Í Glyvurshaganum bora teir og spreingja. Stórar gravimaskinur fylla stór­ar gular dumparar. Og grót­bátar flyta grót niðan í fjørðin. Grót­ið verður slept á botn uttan fyri Skansa­boð­ar­nar. Tað gongur við ferð. J. & K. duga væl. Nógv verður skot­ið í Glyvurshaganum. Inntrivið í nátt­úr­una er stórt. Eina aðrastaðni í Suðurstreymoy bora og spreingja menn eitt hol inn á Strend­ur. Náttúrusárið á Hvíta­ nesi er grefligt. Men tað var bara fyrsta nátt­úruinntrivið í sambandi við Eyst­ur­oy­ar­tunnilin. Úr holinum – sum tað abstrakta hug­takið, “tíðin krevur tað”, er eitt dømi um – skulu 500.000 rúm­ metr­ar av gróti koyrast. Grótið verð­ur koyrt inn í fjøruna á Sundi. Hetta er ann­að náttúruinntrivið í sam­bandi­num við tann heilaga tunn­ilin. Meirilutin í Tórshavnar bý­ráð samtykti ætlanina 2. mars í ár. Hóast fólkið við fjørðin harðliga mót­mælti ætlanini. Og býráðið hev­ ur gjørt ein sáttmála við trøll­ið, sum kallast Tunnilsfelagið, um at taka ímóti grótinum. Og eft­ir 27. apríl- sáttmálanum hjá borg­ar­stjóra­num skal tað brúkast til eina nátt­úr­u­oyð­ ing á Sundi. Ta størstu í hesi øldini. Taka vit saman um: • Vit gera eitt stórt nátt­úr­u­inn­ triv í Glyv­urs­haganum fyri at fáa grót til Skansabryggjuna. Nátt­úr­ uoyð­ing 1. • Úr Tangafirði – og síðani av Hvíta­nesi – skulu einir 60.000 bil­ last­ir koyra grót inn á Sund. Hetta fyri at fremja eina aðra nátt­úr­oyð­ ing. Náttúruoyðing 2. Í staðin fyri at fremja ta há­lov­ aðu grótfyllingina inni á Sundi við tunn­ils­gróti, kundi grótið verið brúkt til Skansabryggjuna. Hetta hevði verið tann mest skynsama loysn­in, um málið verður skoðað yv­ir­kskipað. Vit høvdu avmarkað nátt­úr­u­ oyð­ing­ina í Glyvurshaganum, og vit høvdu sloppið undan nátt­úr­u­ oyðingini, á Sundi. Vit høvdu spart spart pening og nátt­úru. Tað hevði verið náttúru- og um­hvørvis­politikkur, sum var fram­ kom­in og sum var ein heildarloysn. Land og kommuna fremja nú í verki føroyskan politikk, tá hann er bestur. Sum so ofta áður: Arbeiðið er ikki nóg væl lagt til rættis. Og tað er slett­is ikki samskipað. Kann ikki brúkast – kann brúkast Kaldbaksnevndin og á-huga­bólk­ur­ in vóru á fundi við býráðslimir og em­bæt­is­fólk í Tórshavnar komm­ unu 6. juni. Tá reisti Karstin Vang, í á-huga­bólki­num, henda spurningin. Havnameistarin svaraði, at grót­ ið kundi ikki brúkast. Tað kundi held­ur ikki siglast av Hvítanesi – úr Ryssu­gili – til Havnar. Hólmaleiðin forð­aði. Bara forðingar. Eingir møgu­lei­kar. Ongin onnur loysn. Í somu viku fekk eg greitt at vita frá serkunnleika innan hetta ar­ beiðið, at grótið kundi væl brúk­ast. Og í síðstu viku nevndi ein verk­ frøð­ing­ur, at tunnilsgrótið kundi sakt­ans brúkast sum í­fylla í Skansa­ bryggj­una. Tað var líkaso frægt sum grót­ið úr Glyvurshaganum. Hetta sera ódámliga málið um tunn­ils­grótið hevur avdúkað nógv við­ur­skifti, sum ikki søma seg einum framkomnum samfelagi, eini høv­uðs­staðarkommunu og einum fólka­ræði: Vánalig og vantandi ráðgeving, vant­andi hoyringar, reingingar, rang­snúgv­ingar, lygnir, fólaræðið er sett til viks o.s.fr. Og so eru bygd­ir­ nar við Kaldbaksfjørð vanvirdar og eyð­mýkt­ar. Mann hoyrir tað, mann vil hoyra Eitt tað mest margháttliga dømi um reing­ing í hesum máli hoyrdu vit av Gotlandi, tá borgarstjórin og varaborgarstjórin vóru til oyggja­leik­ir. Tá segði borgarstjórin í út­varpssamrøðu, at hon visti onki um áhugan fyri grótinum í teim­um trimum kommunum við Skála­fjørðin. Borgarstjórin nær­um illneitaðist, tí borgarstjórin í Runa­ vík dittaði sær at koma fram við hes­um tá. – Hvussu ber tað til, at øll við á­huga fyri grótmálinum vistu tað, men ikki borgarstjórin í høv­uðs­ stað­num? Hava fólk í fyrisitingini ikki upplýst borgarstjóran um tað? Er tað ikki ein skylda? Á fundinum á Vaglinum 6. juni nevndi Sámal Petersen, í á-huga­ bólkinum, júst hetta. Hann segði seg vita frá álítandi keld­um á Skálafjørðinum, at “í fyrst­ani fekk Tunn­ils­felagið at vita frá Tórs­ havn­ar kommunu, at komm­un­an var ikki áhugað í grót­i­num. Tí fór Tunnils­felagið í samráðingar við Runavíkar kommunu um at fáa alt grótið til Runavíkar. Men knappliga vísti Tórshavnar kommuna áhuga”. “Tí kundi eg hugsa mær at spurt: Hvar er ætlanin hjá tykkum. Tá tit fyrst siga, at tit ikki vilja hava grótið, men so vilja hava grótið allíkavæl. Eg haldi, at tað er so óseriøst”, legði Sám­al aftrat. Forhandlingar og taktikkur Borgarstjórin: “Ja, takk fyri. Eg kenni ikki akkurát hasa detaljuna. Men Jónsvein kann kanska greiða frá”? Havnameistarin: “Eg haldi nett­ up hatta var ein spurningur um for­ handl­ing­ar við Tunnilsfelagið, har tað varð spælt út við ein­um rætti­ liga høgum prísi, og kommunan segði, at vit ikki eru áhugað at keypa fyri tann prísin, og so kom prís­urin niður. So tað er eisini ein spurn­ing­ur um ... eitt sindur av tak­ tikki uppi í einari forhandling um, hvussu ið man kom fram til grótið ella ikki.” Hoyrdi borgarastjórin ikki spurn­ing­in hjá Sámali Petersen og svar­ið hjá havnameistaranum? Um borgarstjórin hoyrdi spurn­ ing og svar, er spurningurin, um borg­ar­stjórin segði satt í útvarps­ sam­røð­uni av Gotlandi. Tá segði borg­arstjórin – eftir at borgarstjórin í Run­a­vík í sama innslagið hevði greitt frá áhuganum fyri grótinum á Skála­fjørð­inum – at borgarstjórin kendi einki til áhugan fyri grótinum á Skála­fjørð­inum. Vit kunnu ikki júst siga, at bý­ráðs­lim­ir í Havn hoyra tað, vit í Kald­bak siga. Men endurgivnu orð­ini við skráskrift vórðu so søgd í Ing­álvs­høll á Vaglinum tann 6. juni! Í Niðaru Soylugørðum í Kaldbak, á ameriska frælsisdegnum 4. juli 2017 »Í Glyvurshaganum bora teir og spreingja. Stór­ar gravimaskinur fylla stór­ar gular dump­ ar­ar. Og grót­bátar flyta grót niðan í fjørðin. Eina aðr­a­staðni í Suðurstreymoy bora og spreingja menn eitt hol inn á Strend­ur. Tað var bara fyrsta nátt­úruinntrivið í sambandi við Eyst­ur­oy­ar­tunnilin«