mánadagur 21. august 2017síða 3

3 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 21. august 2017 · Nr. 96 SAMRØÐA Annika Kunoy Im annika@sosialurin.fo Í mai mánaði í ár vóru lim­ir úr sjálv­bodna hjálp­ar­fe­lags­ skap­in­um Kris og lut­tóku í eini ráðstevnu í Nor­egi. Har komu tey í sam­band við nakrar menn úr fe­lags­ skap­in­um Udsatt-mann, sum hev­ur til enda­mál at varpa ljós á kynsligan ágang í móti monn­um, og at hjálpa monnum, sum hava verið und­ir kynsligum ágangi. Hesir mennirnir koyrdu fleiri dag­ar á motorsúklu tvørt­ur í gjøgn­um Nor­eg í 2016 – frá Lindesnes til Lo­fo­ ten – við filmsliði frá NRK, og tá varð ein doko­ment­ar­film­ ur g­jørd­ur um ferðina. Eft­ir ráð­stevn­una vórðu menn­in­ ir á motorsúkklu bodn­ir til Føroya á vitjan, og hetta er nú komið í lag. – Teir eru kraftigir og sterk­ir, men so hava teir eina lítla bamsu við eisini, sum vís­ur á, at teir eisini eru bleyt­ir, sig­ur Gvøðbjørt West, dag­lig­ur leið­ari og ráðgevi í hjálp­ar­fe­lags­skap­ in­um Kris. – Tá tú kemur á eini mot­ or­súkklu, so bæði sæst og hoyr­ist tú. Fólk halda ofta, at hev­ur tú verið út­sett­ur fyri kyns­lig­um ágangi, so hev­ur tú eitt stempul á tær, sum ger, at tú onki megnar vegna stóru skomm­ina, sum tú ber­ ur, sigur Gvøðbjørt West. – Boðskapur teirra er mill­ um ann­að, at teir eru sterkir og kunnu koma und­an tí, sum teir hava upp­liv­að, og fáa eitt virðiligt og heið­ur­ligt lív, leggur hon afturat Sein hjáárin Dagarnir norsku mot­or­ súkkl­ar­nir eru í Før­oyum, hava teir millum ann­að vitj­ að í arr­est­ini í Mjørkadali og í Vest­ur­kirkjuni í Tórshavn, har doku­men­t­ar­filmurin hev­ur ver­ið víst­ur. Endamálið við tí er at vísa á, at kyns­lig­ur ágangur ofta hevur við sær avgerðir, at­burð og kenslur seinni í lív­in­um, sum eru torførar at skilja, men sum hava sín upp­runa í ágang­in­um. Ein av norsku motor­ súkkl­ar­un­um hevur verið fyri ágangi í sam­komu­høpi og ynskti tí at vitja eina kirkju. Ein annar av mot­or­ súkkl­ar­un­um h­evur sitið inni, og ynskti tí møgu­leikan at tosa við føroyskar fang­ar um evnið, greiðir Gvøðbjørt West frá. Serliga tabu hjá monnum Gvøðbjørt West greiðir frá, at tað eru fleiri gentur enn dreing­ir, sum eru fyri kyns­ lig­um ágangi. Mett verð­ ur, at á leið ein út av tíggju børn­um hevur verið sett fyri kyns­lig­um ágangi, og hon metir, at 80 pro­sent av teim­ um eru gentur og 20 pro­sent eru dreingir. Hon held­ur eisini, at hóast tað er tor­ført hjá bæði kvinnum og monn­ um at tosa um ágangin, so kann tað verða tor­før­ari hjá monn­um. – Menn skulu vera macho og mans­lig­ir, og teir hugsa tí ofta, at teir kundu gjørt meir fyri at fyri­byrgja ágang­in­um. Tí goyma teir tunga loynd­ ar­málið betri, og tað loynd­ ar­málið er ómetaliga tungt at bera og verður borið inn í vaksna­manna­ár­ini, sigur Gvøð­bjørt West. – Byrðan hjá teimum út­ settu menn­iskj­unum er stór, skommin for­ferdi­lig og av­ leið­ing­arnar eru ræðu­lig­ar. Miss­nýtt­ir dreingir fáa ofta eina sam­leika­kreppu, tí tað ofta eru menn, sum hava miss­nýtt teir, sig­ur hon og legg­ur aft­ur­at, at ofta bíða menn fleiri ár, áðrenn teir tosa um ágang­in, og ofta eru eis­ini ógv­us­lig hjá­árin áðr­ enn teir fáa hjálp. Tosa um ágang Tað er neyðugt fyri eitt menn­iskja, sum hevur verið út­sett fyri kyns­lig­um ágangi at tosa um ágangin. Tó, so er tað av ymiskum orsøkum ofta torført at siga nøkrum, hvat hent er. – Ofta er tó trupult at koma har­til, tí tann misnýtti verð­ur hóttur. Tann maktin, sum skemmarin hev­ur á barn­in­um er ómetaliga stór, stað­fest­ir hon álvarsliga. Gvøðbjørg leggur dent á, at tað er umráðandi at tosa um ágangin, tí jú meir vit tosa um eitt slíkt evni, jú minni tabu verður tað. Hetta hev­ur hon upplivað tey 18 ár­ini hon hevur arb­eitt fyri hjálp­ar­fe­lagsskapin Kris. – Tá vit tosa um ágangin skilja tey, ið hava verið fyri ágangi, at tað er ikki teimum skuld­in og skommin ligg­ur á, men á tí, ið hevur gjørt seg inn á tey, sigur hon. – Teir eru kraftigir og sterkir, men so hava teir eina lítla bamsu við eisini, sum vísur á, at teir eisini eru bleytir, sigur Gvøðbjørt West, dagligur leiðari og ráð­gevi í hjálparfelgasskapinum Kris, um teir fýra motorsúkklararnar úr Noregi, sum hava vitjað í Føroyum og varpað ljós á kynsligan ágang seinastu dagarnar MENN Á MOTOR­ SÚKKLU TOSA UM KYNSLIGAN ÁGANG John Vinther Nissen og Raymond Lønberg uttan fyri Kris í Runavík UM KRIS KRIS er ein sjálvboðin hjálparfelagsskapur, hvørs endamál er at geva tí misnýtta veg­leiðing og hjálp, og at upplýsa um kynsligan ágang. Ítøkiliga arb­eið­ið hjá Kris er so­statt í tveimum. KRIS hjálpir og stuðl­ar ungum og vaksn­um, ið hava verið fyri kynsligum ágangi, og næstringum teirra. KRIS kann veita børn­um og ungum und­ir 18 ár, ið hava ver­ið fyri kynsligum ágangi, hjálp í sam­ráð við barna­vernd­ar­tæn­ast­una. KRIS upplýsir um kyns­ligan ágang og um fyri­byrging ímóti kyns­ligum ágangi. KRIS arbeiðir mál­rætt­að við at gera tey, ið hava verið fyri kyns­ligum ágangi, før fyri at liva eitt vanligt lív og geva teimum vón­ina aftur um eina betri framtíð Av heimasiðuni www.kris.fo Gvøðbjørg West