hósdagur 24. august 2017síða 12

FRÍGGJADAGUR 25. AUGUST 2017 SOSIALURIN 98 12 TEMA: Útlendingar í Føroyum TØRVUR Á STØRRI OPINLEIKA MORTAN ØSTERØ MORTAN@SOSIALURIN.FO H vussu eitur tú? Hvørji eru foreldrini hjá tær? Hvørj um ert tú giftur við? Á for søran, so eru vit í nærmastu familju!« Flest øll munnu kenna til orð- ini, sum verða skift um omanfyri. Vit hitta onkran, sum vit ikki kenna fullvæl, men eftir at hava skift um spurningar og svar, eru vit næstan í familju. Vit hava sett hvønn annan í eitt givið høpi, ella »plas erað« hvønn annan, sum Er- ika Anne Hayfield orðar seg. Hett- ar er mátin vit fyrihalda okkum til onnur menniskju eftir sosialu for skrift un um í Føroyum. Av tí sama hava føroyingar ilt við at fyrihalda seg til fólk uttan til- knýti og ættarsøgu í Føroyum, vís ir nýggjasta granskingin hjá Er iku. – Í Føroyum hava vit ein »net- verks habitus«, ella eitt kognitivt land kort, sum verður teknað eftir tøttu relatiónunum í Føroyum. Mát in vit fyrihalda okkum til fólk er gjøgnum hvussu vit kunnu seta tey á kortið. Vit eru bara von at gera júst so. Tað kemst helst av, at vit eru eitt smásamfelag har vit altíð hava kent hvønn annan, og á tann hátt plaserað hvønn annan frá einum ættarliði til tað næsta; frá eini flyting úr bý til bygd ella øv ut, sigur Erika Anne Hayfield, lekt ari í sam fe lags vís indum á Fróð skap ar setr in um. Sambond stýra arbeiðsmarknaðinum Erika Anne Hayfield hevur seinastu ár ini kannað tilflytaramynstrini í Før oyum, og er í holt við at ná greina kann- ing ar úr slitini. Kann ing ar arb eið ið er gjørt í samstarvi við ein am- er ik anskan granskara, har Er ika serliga hevur tikið sær av sam- røðu partinum við útlendingar í Før oy um. Tær hava lagt seg eftir ser liga at tosa við fólk, sum eru utt aní frá norðurlondum, og hava búð í Før oy um í bæði styttri og longri tíð ar skeið – summi heilt í 40 ár. Fólkini, sum Erika hevur verið í sam bandi við, vísa flestøll á, at før oyingar eru eitt vinaligt fólka- slag, og hava einki negativt at bera teimum. Tó so, førir hendan før- oyska nærsambandsmentanin við sær, at tað er ógvuliga trupult hjá út lend ingum at sleppa á kognitiva land kortið hjá føroyingum. – Ein av avgjørdu avbjóð ing- un um hjá tilflytarunum er at læra seg føroyska málið, og tað skal ikki lítilsmetast. Tó er ein av teimum minni viðgjørdu av bjóð- ing un um, tað sosiala spælið og tann samfelagsliga inklusjónin, ið eg gjarna vil varpa ljós á, sigur Erika. – Útlendingarnir – serliga teir, ið hava roynt seg sum tilflytarar áð ur – siga okkum vera so tætt knýtt saman, og hava so stórar íløg ur í hvønn annan, at tað er ótrú liga torført hjá teimum at sleppa innum og veruliga skilja okk um og okkara arbeiðsmentan. Sam an vavda netverkið hevur nógv at siga fyri hvør ein er í eyg- un um á føroyingum, og hevur man einki netverk, er man næstan ein »nobody«, sum útlendingarnir mál bera seg. Vit føroyingar fáa ikki fyrihildið okkum til hann ella hana, sum vit eru von at fyrihalda okk um til fólk, sigur Erika Anne Hay field. Hetta ger seg eisini galdandi, tá ið fólk skulu setast í størv, vís ir Erika á. Ein av teimum væl- út búnu heimildarfólkunum hjá Eriku sendi nevni liga eitt ótal av starvs um sókn um, men bert tveir arb eiðs gevarar øntu við- kom andi eitt svar. Tað eina var noktandi, og hitt ein inn bjóð ing til setanarsamrøðu. Til set an ar- sam røðuna vísti arbeiðsgevarin seg at vera meira áhugaðan í fam ilju sambondunum og hvussu skjótt viðkomandi kundi læra seg før oyskt, heldur enn førleikunum og roynd unum hjá viðkomandi. Erika endurgevur soleiðis, sum heim ildarfólkið upplivdi støðuna: – ”Eg vildi ikki sagt, at eg havi ver ið beinleiðis diskriminerað/ur ímóti vegna mín uppruna ella kyn. Tó havi eg vantandi møguleikar at vinna mær størv vegna sterka re la ti ónspolitikkin í Føroyum. Tað snýr seg ógvuliga lítið um mín ar førleikar ella royndir, men heldur um hvørji sambond man hevur. Av tí, at eingin kann við- mæla meg, eg ikki gangi í røttu sam kom uni ella eri í familju við tey við komandi fólkini, so koma øll onn ur væl framum meg í bíði- røð ini. Arbeiðsgevarar vóru meira áhug að ir í hvørjum eg var gift/ur við”, endurgevur Erika sítt heim- ild arfólk. Bundin í fyrsta starvinum Fleiri av teimum, sum flyta higar, hava góð ar útbúgvingar, men koma sjáld an í størv samsvarandi teirra før leikum. Tað kemst av ógvu liga samansettum orsøkum, sam bært Eriku Anne Hayfield. Fyrst og fremst er føroyska málið ein av bjóð ing, men, tá ið málið er kom ið upp á pláss, kann tað fram- veg is vera avbjóðandi at fáa lut í før oysku nærsambondunum ella styrkja sína støðu á arb eiðs markn- að inum. – At byrja við kann ein væl út- búgv in útlendingar saktans taka til takkar við einum starvi ósam- svar andi sínum førleikum, við Hóast útlendingar trívast væl við føroyingum, hava teir ógvuliga trupult at sleppa innum og fáa lut í tøttu sosialu sambondunum í Føroyum. Tað er ein avbjóðing, tí í síðsta enda vísa sambondini seg at vera avgerandi fyri, hvørjir starvsmøguleikar standa teimum í boði, umframt hvussu tey støðast í einum føroyskum samanhangi, vísir Erika Anne Hayfield, lektari í samfelagsvísindum, á