hósdagur 24. august 2017síða 13

FRÍGGJADAGUR 25. AUGUST 2017 SOSIALURIN 98 13 vón ini um at etablera seg í før- oyska samfelagnum fyrst. Eftir nøk ur ár ásanna tey flestu tó, at tað er avbera trupult at flyta seg í eitt starv, sum hevur størri sam- svar við teirra førleikar. Før oy ing- ar gera oftani tað sama. Teir flyta heim eftir loknan lesnað og sláa seg til tols við ikki at fáa dreyma- starv ið beinanvegin og taka av ein- um ósamsvarandi starvi. Mun ur in tá er, at føroyingarnir nógv meira sannlíkt flyta seg í eitt við komandi starv eftir eina tíð, sigur Erika. – Útlendingarnir koma kanska í eitt lágpraktiskt starv, har lítið og einki samskifti við føroyingar fer fram, og sostatt fáa tey ikki aðra mál menning enn hana, sum fer fram í undirvísingarhølunum. Tá skal havast í huga, at fleiri teirra hava langar arbeiðsdagar, og koma heim útlúgvað, fyri síðani at skula á skúlabonk. Tí er ikki løgið, at tað kann vera trupult at fáa starv, sosial viðurskifti og málmenning at hanga saman, sigur Erika. Við øðrum orðum, er torført hjá útlendingunum at klúgva úr síni byrjanarstøðu í Føroyum, tí umstøðurnar onkursvegna læsa tey fast. – Yvirhøvur er trupult at fáa fóta festi á einum arbeiðsmarknaði, sum bæði undirskilt og eksplisit er eins grund aður á relatiónir og tann før oyski. Føroyingar eru etno sentriskir, og hava kanska ilt við at fyrihalda seg til fólk á ann an hátt, enn teir altíð hava: gjøgn um netverk. Sleppa út- lend ingarnir ikki at vera partur av relatiónunum á sama hátt, er rætti liga vónleyst at sleppa fram- at, sigur Erika Anne Hayfield. Ymiskar fortreytir Tað eru tó fleiri dømi um út lend- ingar, ið hava staðið seg væl í Føroyum og eru komin í høg størv. Onkur hevur fingið und ir vís ing- arstørv á miðnámi ella fróð skap- ar setri, onnur hava fingið tignarlig álit is størv innan tað almenna, ið ber boð um, at tað altso ikki er ógjør ligt at støðast á føroyska arb- eiðs marknaðinum. – Tað er sera jaligt, at vit hava góð ar søgur um tilflytarar, sum læra seg føroyska málið skjótt, og koma í framúr størv. Tó mugu vit vera varin at draga tey fram sum fyrimynd fyri allar aðrar til flyt ar- ar. Tað er týdningarmikið at hava í huga, at øll menniskju eru ikki eins, ella hava júst somu fortreytir. Tað kann vera, at onkur av teimum “fyri myndarligu” útlendingunum hev ur fingið ágóðan av at búseta seg í eina kommunu við fleiri mál- frá læru tilboðum, ella hevur havt eitt sterkt sosialt bakland. – Tey, sum flyta til Føroya eru van lig fólk, og hava avbjóðingar eins og tú og eg. Summi hava út- búgv ing, onnur hava ikki. Summi eru væl fyri, onnur minni væl fyri. Summi flyta til góðar umstøður, onn ur ikki. Við øðrum orðum, er veg ur in at læra málið og mentanina at kenna ótrúliga bronglutur, og hjá summum er hann nógv styttri enn hjá øðrum. Tað er nakað, ið vit eiga at viðurkenna, tí vit hava lyndi at bólka allar útlendingar sam an, ið ikki tekur hædd fyri ymsu fortreytirnar hjá teimum, sig ur Erika Anne Hayfield. Ein loysn, at hjálpa út lend ing- un um framat skjótari, liggur hjá pol it iska valdinum, heldur Erika. – Vit eiga at hava eina einfaldari tæn astu, enn tær verandi, sum kann týða formligu førleikarnar hjá út lendingum av fremmandum út búgv ingarstovnum til føroysk við ur skifti. Á tann hátt kunnu fólk ini sjálvi kenna seg vís í hvørj- ar skjalfestar førleikar tey hava, um framt, at arbeiðsgevarin kann kenna seg tryggan við at seta fólk við útbúgvingum av øðrum stovn- um, enn teimum, sum vit kenna til, vís ir Erika á. Tørvur á opinleika Sambært Eriku Anne Hayfield kann støð an bøtast, um arbeiðsgevarar leggja sína vanahugsan til síðis og tora at taka kjansin við einum før- leika sterkum útlendingi, ið teir ikki finna á sínum kognitiva landkorti. – Arbeiðsgevarar eiga at seta til síð is hesa nepotismuna, sum oftani er avgerandi, tá ið fólk skulu setast í starv. Heldur áttu teir at hugt nærri at dygdunum, royndunum og fak ligu førleikunum hjá sín um um søkj arum. At vit kenna okk um trygg við ein persón framm an- undan ger kanska avgerðina lætt- ari, men tað er neyvan einstýðandi við, at viðkomandi er best egnaði per sónurin til starvi, sigur Erika. Somuleiðis, hava summi av heim ild arfólkunum hjá Eriku víst á, at hóast tey hava verið longi í Før oy um, og eru komin í tyngri størv, verða tey støðugt mint á sítt upp hav, skuldu tey ditta sær at koma við nýggjum hugskotum, sum krevja broytingar. – Tey uppliva, at nógva aðra- staðni í Evropa eru arbeiðsgevarar meira til reiðar at royna øðrvísi mát ar at loysa uppgávur og hugsa uppá. Sjálvt, tá ið tey hava verið her leingi, og etablerað eitt netverk, verða tey oftani mint á hvaðani tey koma, og at í Føroyum ger man ikki upp á tann mátan – men bert upp á tann føroyska mátan. Her er lítil og ongin opinleiki fyri hvussu man kann gera tingini øðrvísi, sig- ur Erika Anne Hayfield, lektari í sam fe lagsvísindum. Arbeiðsgevarar eiga at seta til síð is hesa nepotismuna, sum oftani er avgerandi, tá ið fólk skulu setast í starv