mikudagur 20. oktober 2004síða 7

12 Nr. 200 - 20. oktober 2004 Nr. 200 - 20. oktober 2004 13 Hanus Vang Býráðs-Imperialisma 3. partur Tá Ongland (og Danmark) fingu sær hjálond bóru teir seg ikki altíð so dámliga at. Á sama hátt er við býráð- num í Havn. Síðani vit gjørdust "hjá- land" hevur bóndagarðurin ikki fingið frið, men er forfylgdur við súltingum og tí sum verri er. Í hesum valskeiði seta teir krúnuna á verkið, og hava givið neytahaldinum á garðinum mønustingin. Føroya stórsti saman- hangandi bøur til ein garð skal ætlandi brúkast til útstykkingar. Soleiðis verður Vatna- skarðsbøur og Vatnaskarðs- slættin kanska karmur um hópin av raðhúsum við reyðum taki! Til tað endamál er Flatna-hagin væl egnaður, tí at Býráðið eigur allan hagan. Hann fingu teir til keyps í 1932 fyri 50000 krónur til Havnina at vaksa á. Men frætt er at býráðs- limir ikki vita tað, sjálvt eftir mong ár har. Í undanfarnu setu, 1996 til 2000, komu bóndin, golffelagið, Býráðið og avvarðandi myndugleikar ásamt um ein býarplan sum vardi bæði bø, slættan, garðin og golf. Men onkur má hava hildið at tá semja er um ein plan so er at broyta hann soleiðis at Hoyvíksgarður kann oyðileggjast sum skjótast. Onkur er enn so primi- tivur at grønur bøur má oyðileggjast fyri ein og hvønn prís. Men tá fleiri hundrað fólk mótmæltu skjótivøllin í Sandvíkum, var tað nyttu- leysari enn at sletta vatn á gás. (Sí annars hjáprentaðu tekning úr "Helhedsplan for Tórshavn Kommune"). FYRISPURNINGAR til TÓRSHAVNAR BÝRÁÐ: 1) Hví broyta tit býarplan- in á Vatnaskørðum frá tí íð gjørt varð í semju til nú at oyðileggja garðin beinanvegin? 2) Hví geva tit neytahald- inum mønustingin nú, fyri eina villa framtíðar- ætlan íð kanska (vón- andi) ongantíð gerst veruleiki? 3) Hvussu ber tað til at nærum onki skal byggj- ast á Argjum og í Flatnahaganum, meðan tit einans hugsa um at oyðileggja Hoyvíks- garð? Ella er alt eitt smáligt privat røra- spark? 4) Hví ofrar Býráðið kanska eini tíggju miljónir til skjótivøll í Sandvíkum til eitt felag sum ikki eingang hevur havt aðalfund í mong harrans ár? Vit eru fleiri ið vænta svar. Týski filosoffurin Schop- enhauer segði: "Tá fá- vitskan fær vald, artar hon seg til óndskap" kanska framhald. Inga Dahl Valevni Fólkafloksins til býráðsvalið Nógv er hent í Tórs- havnar kommunu sein- astu árini. Her eru nøkur dømi: Barnaansingartilboð, sum hevur verið ein stórur trupulleiki, er nú væl nøktandi. Um skúlaviðurskiftini er at siga, at tey eru lut- vís lógarbundin. Út- byggingar á skúlaøkin- um hava verið og eru umfatandi. Í Hoyvík og í Kaldbak er bygt aftrat, í Komm- unuskúlanum verður bygt aftrat, Hoyvíks- høllin er komin, høll er í gerð í Kollafirði og har- umframt eru fleiri bygg- ingar ávegis. Á vegakervinum eru stórar og neyðugar ábøt- ur gjørdar, vegir eru breiðkaðir, rundkoyring- arnar bøta munandi um ferðsluna, umframt at nýgerðir eru á veg. Havnin má búgva seg til at taka ímóti allari ferðsluni, nú fleiri oyggjar skulu bindast saman. Útstykkingar og bygg- ingar eru gjørdar sum ongantíð fyrr. Tann størsta útstykkingin, sum nakrantíð er gjørd á Føroya landi, er við at koma undir land í Hoy- víkshaganum. Alt sam- alt sera neyðugt í einum býi, sum veksur so skjótt sum Havnin ger. Kloakkirnar hava fingið stórar, alneyðugar og kostnaðarmiklar ábøtur. Á eldraøkinum er nógv hent hesi seinastu árini. Á Lágargarði eru gjørdar ábøtur, sum hava økt um virksemið, og sum hava bøtt munandi um støðuna hjá eldra ættarliðnum. Liðugt- gjørdir døgurðar verða koyrdir út til hvønn krók í kommununi til nógvar pensionistar. Vælvirk- andi dagtilboð er sett á stovn. Virksemið í ergo- og fysioterapiini er økt, soleiðis at eisini heima- búgvandi fólk fáa gleði av hesum tilboðum. Tjarnardeild er byrjað at taka ímóti fólki. Har verða nógv og fjølbroytt tilboð. Í Vallalíð skuldi eitt stórt heim staðið klárt nú, men sum vit øll vita bleiv hetta arbeiðið seinkað. Arbeiðið er nú farið í gongd aftur, men heimið verður tíverri ikki so stórt sum ætlað. Í Hoyvík er eitt sam- býli til 10 fólk. Og her kunnu vit hóskandi nevna, at vit hava okkara góða gamla og vælvirkandi Ellis- heim og Umlættingar- heimið. Eitt stórt framstig er tað nýggja dagtilhaldið við Dalavegin, væl stuðlað av býráðnum. Tilboð um regluliga vitjan av sjúkrarøktar- frøðingi er til øll, sum hava fylt 75 ár. Eitt sera vælumtókt tilboð, upp- søkjandi við vegleiðing og ráðgeving. Í Tilhaldinum í Tórs- gøtu eru nógv og fjøl- broytt tilboð til pension- istar. Hetta fyri at økja um vælveruna hjá fólki í aldurdóminum. Pensionistafelagið ger eisini sítt til at bøta um tilveruna hjá teimum gomlu. Skuldin hjá Havnar kommunu er niðurgold- in til næstan einki, sam- stundis sum allar út- byggingarnar eru farnar fram. Tað má sigast at vera eitt bragd. Nógv kann verða sagt afturat. Men tað mest umráðandi er at arbeiða við opnum og positivum sinni, og at vit seta okk- um stór mál at arbeiða ímóti, vælvitandi, at vit ongantíð náa málinum, tí tað flytur seg fram- eftir, so hvørt sum vit nærkast tí. Tá er at seta sær nýggj og hægri mál. Tað ætla vit okkum, vit sum eru á lista A. Tórshavn fyrst og fremst VIÐMERKINGAR Vinnufjendskur óreinskapur Her er kortið ið vísir "Havnina ár 2022". Ikki sørt ósmæðið VAL04 Annika Olsen Valevni Fólkafloksins til býráðsvalið Mangan verður havt á lofti, at havnafólk ikki hava nakra mentan, havnafólk eru býarfólk á ein neiligan hátt, havnafólk krevja alt ov nógv og fáa alt ov nógv í mun til onnur øki í Føroy- um. Hesum vil eg vísa aft- ur. Fyri at taka mentanina fyrst, so er tað í Havn ein sera stór mentanarlig menning innan nærum øll øki. Havnin er mentanarligi metropolurin í Føroyum, har listin, tónleikurin, bók- mentirnar, ítrótturin stend- ur í hægsta blóma. Fyri at mentanin í Havn ikki skal følna, er tað neyðugt, at stig verða tikin, so at henda menning kann halda áfram og gerast enn betur. Tað er millum ungdómin, at tón- leikurin, listin og harvið øll okkara mentan fær íblástur, og tí er tað neyðugt, at ung- dómurin fær bestu sømdir og karmar at virka undir. Tað eigur at verða eitt mentanarstað, har tey ungu kunnu bera fram tónleik, list, drama osfr., eitt ment- anarstað, ið er eitt millum- ting millum Norðurlanda- húsið og Margarinfabrikk- ina, sum setur ta eksperi- menterandi listina og tón- leikalistina í hásæti. Hetta er neyðugt fyri at halda lív í mentanarlívinum í Havn umframt, at tað kann varpa ljós á, hvussu nógv frálík mentafólk veruliga finnast millum ungdómin í Havn. Tað var hugvekjandi, tá ið eg í farnu viku var á námsferð í New York við einum 2. HH flokki úr Handilsskúlanum á Kambsdali. Har vitjaðu vit millum annað býarpartin Harlem, har vit fingu eina gjølla frágreiðing frá einum lokalum íbúgva um, hvussu tað eksperimenterandi jazz- umhvørvið birtist í Harlem í 1930 árunum og 1940 árunum, eitt jazzumhvørvi, ið uppfostraði mangar góð- ar jazztónleikarar. Her bleiv spælistað eftir spælistað sett á stovn, so at fólk kundu spæla og hoyra jazz. Henda jaliga bylgjan førdi við sær, at jazztónleikurin fór at blóma, og hevur hetta síðan givið tí amerikanska statinum búskaparligt íkast og góða reklamu og ikki minst, at hetta samstundis ríkaði um mentanarum- hvørvið á staðnum. Havnin hevur ikki ov nógv tilboð til tey ungu, ið hava áhuga fyri eitt nú tón- leikalist. Havnin er í støð- ugum vøkstri og í dag búgva 40 procent av íbúgv- unum í Føroyum í Havn, og tí er tað natúrligt, at Havnin eigur at hava eitt mentan- arstað til tey ungu. Havnin er vorðin ein metropolur, ein perla í Føroyum, og vil eg gera mítt til, at mentanin fær bestu sømdir og karmar at virka undir. Tórshavn er ein mentanarlig perla VAL04 Marianna Heinesen valevnið Tjóðveldis- floksins til Býráðsvalið www.heinesen.fo/marian na/ Nøkurlunda soleiðis út- talaði okkara táverandi borgmeistari, Poul Mic- helsen, seg um ungdóm- in í Havn miðskeiðis í 80’unum í sambandi við, at søkt varð um eini ungdómshús. Undirrit- aða var tanáringur tá og kanska ikki ein av teim- um mest uppreistrarhug- aðu, men hasi orðini gloymdi eg ongantíð! Tá tosið fellur á ung- dómin, eru vit enn sum fyrr von at hoyra orð sum ’forkelaði, dovin, tíma einki, bara krevja og krevja og brúka alt ov nógvar pengar! Tey hava rætt til ’ókeypis’ skúla- gongd, eru limir í nógv- um ymiskum feløgum, ferðast dúgliga, vaksa úr klæðunum, sum júst eru keypt, og eta fyri fleiri! Jú, víst kosta tey okkum foreldrum nógvar peng- ar. Sjálvsagt er tað fyrst og fremst okkara ábyrgd, at børnini fáa ein góðan, tryggan og ikki minst sunnan uppvøkstur. Men í ungdómsárunum mugu vit eisini dúva upp á onnur og kunnu í tí sam- bandinum spyrja: Hvussu kann kommun- an vera við at skapa góð- ar og sunnar umstøður? Í mínari verð tykist tað, sum um vanligi hugburðurin í kommun- uni er: Vit geva teimum eini hús (Margarin- fabrikkina) og seta so nøkur fólk, sum kunnu skapa umstøðurnar og ansa eftir, at alt gongur, sum tað skal. Einki ringt um tað og starvsfólkini har. Tey eiga nógv rós uppiborið. Men Marga- rinfabrikkin kann altso ikki hýsa ØLLUM ung- dóminum í Tórshavnar kommunu! Vit hoyra t.d., at tað er eitt verri óskil, tá dj-show/disko- tek er uppi í Badminton- høllini! Meginparturin av ungdóminum undir 18 ár gongur fullur og ger ónáðir og enntá her- verk.. Er tað kommunan, sum hevur ábyrgdina av tí??? Ein góður spurn- ingur! Eg vildi meint, at kommunan kundi, við at varpa nógv meira ljós á ungdómin og tørvin hjá teimum, arbeitt fyri, at fáa ein sunnan og ábyrgdarfullan ungdóm. Ein ungdóm, har tey ungu sjálvi eru við til at skapa tær rammur og fyritreytir, sum eru júst fyri tey!! Tjóðveldisflokkurin hevur í valskrá síni sett út í kortið at fáa orðað ein umgdómspolitikk. M.a. er málið, at ung- dómshús verða tøk úti í nærumhvørvinum. Hesi umgdómshús skulu kunna brúkast til eitt og hvørt tiltak, m.a. sum dansihølir. Men tað týdningarmesta í hesum er, at ungdómurin sjálv- ur er við til at skipa fyri og sjálvur kann leggja lag á, hvat hølini skulu brúkast til! At fáa nakað noytt inn á seg verður sum oftast ikki væl móttikið. At bara geva og geva og so vænta, at nøgdin kemur av sær sjálvari, er heldur ikki rætti hugburðurin! Ynskja vit ein vælvirk- andi ungdómspolitikk, skulu nakrar treytir uppfyllast. Tey ungu í okkara størstu komm- unu hava krav upp á at verða hoyrd og vird. Tað vil Tjóðveldisflokkurin heldur enn fegin arbeiða fyri, soleiðis at vit fáa ein virknan og sunnari ungdóm! Við røttum amboðum ivist eg onga løtu í, at kommunan fær tað fleirfalt aftur! Sum at geva plastikk- blomstrum vatn! VIÐMERKINGAR Nina Dahl At oplysning og præ- vention er det bedste, er der ingen, der kan være i tvivl om. Vist kan man da få abort på Færøerne, hvis man er for ung, for gammel, hvis de økonomiske og sociale forhold taler for det – eller hvis der er mistanke om et alvorligt handicap, kort sagt, hvis man kan finde en passende historie – og hvis lægen samtykker – altså ikke en ens behandling, men vilkårlig alt efter lægens skøn – er det særlig etisk. For lidt mere end et år siden ønskede daværende landstyresmand Bill Just- inussen at stramme op om abortloven, eller rettere sagt, at loven skulle følges. Rigtig gang i debatten kom, da en københavnsk byråds- politiker kaldte færingerne for de nordiske fundamen- talister. Hvad får en dansk politiker til at tage det emne op, hvem ønsker, at han gør det? Der bor mange færinger i Danmark, mange unge i uddannelsesærinde, unge med en mening om det færøske samfund – mennesker, som ønsker at påvirke. Og hvorden gør man det? Igennem medier- ne. Men man må jo først have en nøgleperson. Hvem lånte den danske politiker sin nationaldragt? – næppe nationalmuseet. Selvfølgelig skal danske politikere ikke lovgive på Færøerne, det skal det færøske følk og dets valgte repræsentanter, men derfor kan andre være med til at sætte fokus på et emne. Abortloven er fra 1956. Både samfundet og hold- ninger har ændret sig siden da. Tilbage står, at hvis en lov tolkes og bøjes og pass- es til, efter hvilken historie man kommer med, så er det bedre at aftage loven. Der må være samsvar mellem lov og praksis. I Iran skal en 13 års pige stenes til døde efter at have født et barn, som hendes bror er far til. Broren er dømt til 150 piskeslag, som er det samme som døds- dom. Jeg håber, at nogen mener, at de har ret til at påvirke disse domme. VAL04 Jógvan Arge Valevni fyri tjóðveldis- flokkin til Tórshavnar Býráð Av góðum grundum eru tey gomlu og óhjálpnu ein týðandi partur av val- stríðnum til býráðið. Eldraøkið hevur verið aft- urúrsiglt í mong ár, tí tað hevur verið eitt býtisbarn millum landið og kommun- urnar. Eftir valgreinum at døma er undirtøkan í Tórshavnar kommunu fyri at gera nakað við eldraøkið nú so breið, at komandi býráð uttan himpr kann fara undir gerningin. Vit í tjóðveldisflokkinum hava sett okkum fyri at nøkta tann bráðneyðuga tørvin á ellis- og røktar- heimum í allari kommun- uni sum skjótast. Vit leggja doyin á at nøkta ansingartørvin og bú- staðartørvin við umlætting, dagtilhaldi og sambýlum eins og møguleikum fyri at flyta í lættari bústað. Vit vilja gera eina mið- vísa ætlan at tryggja ó- hjálpnum virðiligar um- støður á heimum ella heima við hús. Vit miða eftir, at heima- vitjanartænastan verður út- bygd, og at tiltøk verða sett í verk, sum kunnu lætta um heima við hús. Í grundregluni eigur landið alt eldraøkið, sum tað er, men tað hevur ikki hildið seg til at loysa upp- gávuna. Saman við eini ætlan um at leggja eldraøkið út til kommunurnar, legði tjóð- veldisflokkurin í landsstýr- inum til brots fyri at fáa gongd á. Eftir trimum árum vórðu játtaðar um 60 mió kr til partvísa fíggjan av heimum og sambýlum. Hin partin skuldu kommunurnar fíggja sjálvar. Hetta sæst aftur ymsa- staðni, men tørvurin í Tórshavnar kommunu er so mikið stórur, at landsins íløgupartur neyvan fer at røkka til tær ætlanir, sum vit noyðast undir. Vit fegnast um Tjarnar- garð og komandi heimið fyri minnisveik, sum eru kærkomin stig á leiðini. Men skal tørvurin nøkt- ast, sum borgararnir í Tórs- havnar kommunu hava, verður neyðugt at taka meiri rívan til, enn gjørt er. Okkara partur skal ikki liggja eftir. Vit halda, at tað er ein mannarættur at fáa eitt virðiligt lívskvøld. X við E. Abort Eitt virðiligt lívskvøld VAL04 Edmund Joensen Í hesum døgum verður seinasta hond løgd á at fyrireika stórfingna ferð til Japan. Margreta drotning, vegna kongaríkið, stendur á odda fyri ferðini, sum umframt at vera ein almenn vitjan, eisini hevur til endamáls at vera eitt menningar-, ídn- aðar- og søluátak av teim heilt stóru. Ídnaðarfelagsskapir og handilsfelagsskapir í øllum Danmark standa í bíðirøð- um, fyri at sleppa við í hesum stórbæra fylgi, hesi almennu vitjan, sum brýtur slóð fyri framburði og menning av øllum handa slag, ikki minst tá talan er um útflutning av vørum og tænstum. Danmarkar ríkið hevur í heimshøpi, bæði millum minni og meir framkomin lond, eina høga stjørnu, sum ger slíkar ferðir og átøk møgulig. Føroyar og Grønland eru sjálvandi partar av øllum hesum. Ikki er undarligt, at áhug- in fyri at sleppa við er ovur honds stórur, sannast má at Japan hevur heimsins næst- størsta búskap og hevur heimsins størstu valuta- goymslur. Tað skuldi undrað meg, um grønlendingar ikki av fullum huga vilja sleppa sær uppí part og útvega sær fyrimunir í sambandi við ferðina, bæði til frama fyri grønlendska vinnulívið og fyri grønlendska samfelag- ið. Hvar eru Føroyar í hesum sambandi Føroyar eru sjálvandi bodn- ar við í hesum tiltaki. Kongshúsið setur ongan eftir, og als ikki føroyingar. Tað hoyrist at landstýrið hevur fingið hesa inbjóð- ing. Men lítið ella onki hoyrist frá okkara lands- stýri um fyrireikingar til at taka vinnuligan og politisk- an lut í tiltakinum, fyri at skapa kunnleika um Føroy- ar, at skapa framburð fyri føroyskan handil og ídna, og í heila tikið fyri at víðka um sjónaringin hjá føroy- ingum. Hvar eru okkara ídnaðar- fólk í hesum spælinum? Er tað veruliga so galið, at landstýrið leggur seg oman á innbjóðingina? Um so er, er orðsøkin til at hon ikki kemur víðari gáloysni ella tað sum verri er? Verður forða fyri positivari før- oyskari lutøka tí donsk og grønlendsk áhugamál eisini eru við og at Danmarkar Ríkið er felagsnevnarin?. Livst so spyrst. Kongshúsið letur hurðar upp og veitir fyrimunir C M Y K 13 12