hósdagur 7. september 2017síða 21

FRÍGGJADAGUR 8. SEPTEMBER 2017 SOSIALURIN 104 21 ÁRNI GREGERSEN T að hevur víttgangandi ávirkan inn í politisku skip­anina, at stóra upp­sjóvarvirkið hjá Varðanum Pelagic brendi í grund í summar. Varðin Pelagic var so stórur spælari, at tað var virkið á Tvøroyri, sum gjørdi, at tað bar til at taka ímóti øllum makrelinum og virka hann til matna í Føroyum. Støðan er tann í dag, at hetta ber als ikki til. Tey bæði virkini – Kollafjørður og Fuglafjørður – kunnu virka rættuliga nógv, men verður alt sett uppímóti, hvussu stóra kvotu føroysku skipini hava, so vísir tað seg, at orka ikki er í Føroyum í ár at viðgera 70.000 tons av makreli til matna. Tað kann fáa álvarsligar fylgj­ ur fyri vinnuna, tí munurin á prísinum fyri makrel til matna og makrel til ídna er so stórur, at samlaði virði minkar munandi. Í fiskimálaráðnum kenna tey til hendan trupulleikan og júst í hesum døgum royna tey at finna eina loysn. Ein loysn kann vera, at ein aprtur av fiskapinum verður fluttur til eftir ársskiftið, men tað er ein rættuliga torfør leið at ganga. Hóast tað, so er okkurt sum bendir á, at hetta er mátin at loysa spurningin uppá. Hettat ger, at trýstið á virkini á landi ikki verður so ógvusligt – og at nýtt virki á Tvøroyri møguliga longu fyrst í komandi ári aftur fer at taka ímóti fiski. Landing uttanlands Ein annar spurningur, sum tek­ ur seg upp í sama sambandi er, at landa føroysk skip makrel og annan uppsjóvarfiski uttan­lands, so verður eitt slag av út­flutn­ings­ tolli lagt á. Fyri hvørt kilo av makreli, sum verður landað uttanlands, so skal skip og manning gjalda tvær krónur til landskassan. Hetta er ein áseting, sum er gjørd fyri at tryggja at onnur enn fiskivinnan á sjónum skal fáa nak­ að burtur úr tí ríkidømi og tilfeingi, sum er fallið Føroyum í lut. Summir partar av fiskivinnuni eru farnir at leggja stórt trýst á politisku skipanina, fyri at fáa hetta avgjald ella toll burtur. Tey siga, at fyri at kenna veru­ liga marknaðarprísin á makreli, so er neyðugt, at føroysk skip sleppa at landa uttanlands, uttan at tey skulu gjalda eyka til landskassan fyri tað. Um fiskimálaráðið fer at finna eina loysn á hesum spurningi, er óvist, tí politikkurin er, at tað, sum føroyingar eiga í sjónum skal koma føroyska samfelagnum til góðar í so stóran mun, sum til ber. Hetta eru spurningar, sum loysn skal fáast á nú. Tað er ikki lætt, tí ikki bert sam­ gongan er ósamd um smálutir, andstøðan er eisini ósamd og fiskivinnan sjálv er heldur ikki samd um, hvør besta loysnin er. Uppskotið um nýskipan av fiskivinnuni verður lagt fram hósdagin. Tað er onki endaligt, tí tá byrjar tað politiska stríðið um smálutirnar av álvara. Ein spennandi tingseta er fyri framman – í hvussu so er frá nú og til nýggjárs, tá okkurt er hent við lógini um vinnuligan fiskiskap. Meðani hart stríð er um nýggja uppskotið um vinnuligan fiskiskap, eru átroðkandi spurningar eftir at loysa fyri uppsjóvarveiðuna í ár Hvussu fæst fiskurin upp í ár – og verður avgjald lagt á ngin ið anina Eldurin á Varðin Pelagivc ger, at føroysku virkini ikki megna at taka ímóti øllum makrelinum í ár. og síðani alt Løgtingið longu nú at áseta dagarnar fyri 16 mán­ aðir heldur enn fýra. Grund­ gevingin er, at hetta gevur vinnuni ein møguleika at leggja vinnuna til rættis fyri alt næsta ár eisini. Hendan broytingin í lógar­ upp­skotinum hevur givið fiski­mála­ráðnum tekniskar av­bjóðingar, tí at av tí, at eitt heilt nýtt lógar­upp­skot kemur um alla fiskivinnuna, sum kem­ur í gildi um slakar tríggjar mánaðir, so máttu nógvar tekn­ iskar broytingar gerast í lógar­ uppskotinum. Tær broytingarnar eru gjørd­ ar og innarbeiddar í nýskipanar­ upp­skotið. Ein annar trupulleiki er, at tað eftir øllum at døma ikki finst nakað smla yvirlit, hvør hevur fingið veiðuloyvi sein­ astu mongu árini, meðan lógin um vinnuligan fiskiskap hevur virkað. Løgtingsins umboðsmaður hevur boðað frá, at hann hevur gjørt nakrar kanningar, men at fiski­málaráðið hevur boðað frá, at onki yvirlit finst yvir veiðu­ loyvini. Veiðuloyvini hava verið grund­in undir, hvør fekk fiski­ loyvir. Sambært nýggja uppskot­ inum, sum vit ikki hava sæð enn, so eru veiðuloyvini tikin burtur, men kortini verða tey gomlu loyvini brúkt til at geva teimum sum eru í vinnuni, loyvi til framhaldandi at sleppa at fiska. Tað kann gott vera, at politisk semja er í samgonguni um, hvussu nýggja lógin skal virka, men fram­vegis eru nógvar av­ bjóðingar eftir at loysa.