hósdagur 21. oktober 2004síða 5

8 Nr. 201 - 21. oktober 2004 Nr. 201 - 21. oktober 2004 9 – Tá børnini koma til okkum, hava tey fingið frí úr skúlan- um. Vit eiga og skulu virða frítíðina hjá børnunum, sigur Ann-Elisabeth Joensen, leiðari á frítíðarskúlanum og næstformaður í Før- oya Pedagogfelag. Hon leggur dent á, at ein frítíðarskúli als ikki hevur nakað sum helst við ein fólka- skúla at gera FRÍTÍÐAR- PEDAGOGIKKUR Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Ann-Elisabeth Joensen, leiðari á frítíðarskúlanum í Hornabø, sigur, at tað er av alstórum týdningi, at rætt- urin hjá børnunum til frítíð verður virdur. Og at vaksin virða sjálva frítíðina hjá børnunum. – Ein frítíðarskúli hevur onki sum helst við ein skúla at gera, og eg má viðganga, at eg slettis ikki veit, hví tað eitur frítíðarskúli. Eg hevði viljað, at hatta orðið hvarv, tí eg áni ikki, hvað- ani tað er komið, sigur hon. Um ein hyggur í enda- málsorðingina fyri peda- gogútbúgvingina ella í dag- stovnalógina, so finnur ein ikki orðið frítíðarskúli. Men frítíðarheim. Ann Elisabeth heldur, at tað rætta var, at stovnurin fekk navnið frítíðarheim ella frítíðarstovnur. Tí talan er um ein dagstovn, har børn koma at verða í teirra frítíð, til foreldrini eru lið- ug at arbeiða. – Frítíð er ein rættur hjá børnunum, staðfestir hon. Hvør sín útbúgving Ann Elisabeth sigur, at tað er stórur munur á, førleik- unum hjá einum pedagogi og einum lærara. – Vit hava hvør sítt øki, tá tað kemur til at arbeiða við børnunum, staðfestir hon. Lærarar verða útbúnir til undirvísing og fakliga frá- læru, meðan pedagogiska útbúgvingin leggur dent á uppalingina og menningina av barninum og ger, at pedagogarnir hava ein førleika til at eygleiða og skapa trivnað fyri einstaka barnið. – Uppgávan hjá okkum er at menna tey skapandi evnini hjá børnunum við atliti at styrkja teirra sam- leika, sjálvsvirði, sjálv- kenslu og evni til at taka sær av egnum viðurskift- um. Okkara fakligi førleiki ger okkum før fyri at síggja tørvin hjá tí einstaka barn- inum. Tað er styrkin hjá okkum, sum eru pedagogar, sigur Ann Elisabeth. Hetta eru eisini førleikar, sum Ann Elisabeth leitar eftir, tá hon skal seta fólk í starv á frítíðarskúlan. Endamálsorðingin fyri lærararnar sigur í stuttum, at lærarar skulu útbúgvast til fólkaskúlan og at leggja støði undir undirvísing í øðrum skúlaformum. Með- an endamálsorðingin fyri pedagogar sigur, at peda- gogar skulu útbúgvast til vøggustovu, barnagarðar, barna og frítíðarheim, stovnar til børn við breki, viðgerðarstovnar og annað námsligt virksemi. Um- framt hetta at geva tann greinliga námsliga førleika, ið er neyðugur at leggja ætlan um og menna upp- alingarvirksemi við børn- um, ungum og vaksnum í samfelagnum, har tey bú- leikast ella á einum og hvørjum stovni. – Bæði lærarar og peda- gogar hava námsfrøði, men tað er innan fyri hvør sítt øki. Lærarin til undirvísing og frálæru og pedagogurin til at uppala og menna tað einstaka barnið, sigur Ann Elisabeth. Hon dylir ikki fyri, at set- anin av læraranum í frí- tíðarskúlanum á Tvøroyri er eitt afturstig fyri tosið um samstarv millum Peda- gogfelagið og Lærara- felagið. – Hatta hevur skapt ónøgd, og eg haldi ikki, at landsins myndugleiki hevur skilt, hvat ein frítíðarskúli í veruleikanum er, sigur hon. Samstundis spyr hon, hvat endamálið er við at útbúgva pedagogar, um ongin munur skal vera á Frítíðarskúlin er ikki ein skúli – Okkara tilboð skulu vera so góð, at børnini als ikki hugsa um skúlan, meðan tey eru hjá okkum, sigur Ann-Elisabeth Joensen Mynd: Álvur Haraldsen Á frítíðarskúlunum arbeiða tey við teimum skapandi evnunum hjá børnunum, og eru møguleikarnir fyri at menna tað einstaka barnið tískil góðir Mynd: Álvur Haraldsen størvunum sum lærari ella pedagogur. So kundi alt bara verðið lagt saman sum ein og sama útbúgving. Tað hevði hon kunnað hugsað sær at hoyrt frá Lærarafe- lagnum um. – Men eg má siga, at eg dugi ikki at síggja frí- tíðarskúlan uttan fyri dag- stovnalógina, sigur Ann Elisabeth Joensen, leiðari á frítíðarskúlanum í Hornabø og næstformaður í Føroya Pedagogfelag. Fyrimynd í ES Herfyri vísti formaðurin í Føroya Lærarafelag á, at børn kundu gjørt teirra skúlating í frítíðarskúlan- um. Ann-Elisabeth sigur hon, at um eitt barn setur seg at gera skúlating, meðan tað er hjá teimum, er tað ongin, sum hindrar tí. – Okkara tilboð skulu vera so góð, at børnini als ikki hugsa um skúlan, meðan tey eru hjá okkum, sigur Ann-Elisabeth og vísir á, at á frítíðarskúlun- um arbeiða tey við teimum skapandi evnunum hjá børnunum, og eru møgu- leikarnir fyri at menna tað einstaka barnið tískil góðir. Frítíðarskúlarnir kring landið hava eitt tætt sam- starv og hava regluligar fundir, har leiðararnir hitt- ast. Allir leggja teir dent á at hava eina breiða viftu av tilboðum til børnini, so børnini hava nógv at velja ímillum, meðan tey eru á frítíðarskúlanum. – Men her skal sigast, at á øllum frítíðarskúlum verður dentur fyrst og fremst lagdur á tað fría spælið hjá børnunum, sigur Ann-Elisabeth. Ann-Elisabeth samanber tað við fyrr. Tá børnini vóru úti á gøtuni og spældu og fóru so líka heim at spæla ella okkurt líknandi. Tað er tað sama við frí- tíðarskúlanum. Tey gera sjálvi av, hvat tey gera, og hava frítíðarskúlan at koma aftur til. Tey hava eina ávísa frí- heit, meðan tey eru á stovn- inum, og tey vaksnu eru altíð tilstaðar og eygleiða tey. Bæði menningina og trivnaðin. Ann-Elisabeth er í einum norðurlendskum bólki, sum eitur NLS. Ein bólkur, sum umboðar øll fakfeløg í Norðurlondum. Hesin bólkurin arbeiðir við at gera ein bókling til ES, sum lýsir barnalívið í Norður- londum. Hon sigur, at tað hevur vakt stóran áhuga hjá hin- um londunum, at frítíðin hjá børnunum verður rað- fest so høgt í Føroyum. Hon tekur heildagsskúlarn- ar sum eitt dømi upp á vantandi virðing fyri frí- tíðini hjá børnunum. — Norðanlond eru í roynd og veru ein fyrimynd fyri ES londunum, tí har verður faklig innlæring raðfest alt ov høgt. Við tað at børnini, sum ganga í heildagsskúlum, verður teirra frítíð gloymd í øllum hesum. – Tað mugu vit fyri alt í verðini ikki fáa í Føroyum, staðfestir Ann-Elisabeth og leggur afturat, at har standa øll norðanlondini saman. – Tú virðir ikki børnini, tá tú ikki virðir teirra frítíð. Tey skulu mennast saman við øðrum børnum, slær Ann-Elisabeth Joensen fast. Børnini í frítíðarskúl- anum á Hornabø stórtrívast. Teimum dámar best at spæla úti, men tá tað ikki er veður til tað, finna tey altíð upp á eitthvørt, sum tey kunnu gera inni FRÍTÍÐARSKÚLI Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Tað eru ikki so øgiliga nógv børn í frítíðarskúlan- um hendan dagin, men fleiri spæla úti. Inni er stak friðarligt, nøkur børn leggja puslispæl, onkur spælir við dukkur og onnur tekna. Men tá ókunnugt fólk kemur á gátt, leggja tey alt frá sær og hyggja við spyrjandi eygum. Hví eru tit her, hvat skulu tit gera og hvaðani koma tit. Spurningarnir rapla úr teimum, meðan tey eyg- leiða myndatólið hjá myndamanninum. – Eg tími ikki í Sosialin. Eg havi akkurát verið, sigur ein genta, tá hon finnur útav, hvaðani ókunnugu fólkini eru. Hon sleppur undan. Seks onnur børn játta at gera eitt prát. Teitur, Torkil, Rúni, Rannvá, Jóhanna og Diana, sum øll eru sjey ára gomul og ganga í ytra skúla á Venjingarskúlanum, eru sera tíðindafróð hendan dagin.. Úti er best Tey seks eru øll samd um, at teimum dámar best at spæla úti. Tá tosið fellur inn á, hvussu tað er at ganga í frí- tíðarskúla í mun til barna- garð, siga tey, at tey sleppa at gera meira av sjálvi, hvat tey gera, og hvar tey fara. – Vit sleppa út um garðin her. Tað sluppu vit ongan- tíð, tá vit gingu í barnagarð, greiðir Rannvá frá. – Ja, men bara til flagg- stongina. Ikki longur enn tað, sigur Torkil og peikar út gjøgnum vindeygað fyri at vísa, hvar flaggstongin er. Tey greiða frá, at tey plaga at fara á skate-board- banan ella oman í skógina beint niðan fyri skúlan, sum tey sjálvi taka til. Tað halda tey eru stuttligt. Tað letur ikki til, at tey høvdu tímað so væl at gjørt skúlating í frítíðarskúlan- um. – Jú, kanska roknað, men ikki at lesa, sigur Rannvá, tí hon heldur, at tað er ov nógvur larmur á frítíðar- skúlanum til at kunna lesa. Hinar báðar, Jóhanna og Diana nikka og siga eisini, at tær høvdu tímað at roknað. Torkil, Teitur og Rúni eru allir tríggir á einum máli um, at teir ikki høvdu tímað at gjørt skúlating í frítíðar- skúlanum. – Tað hevði ikki verið skek. Tá vil eg so nógv heldur sleppa út at spæla, sigur Teitur, meðan hann hyggur út. Tey byrja at reisa seg nú og vilja sleppa aftur at spæla. Eina lítla løtu seinni eru tey aftur í ferð við tað, sum tey fingust við, áðrenn tey vórðu órógvað av ókunnugum fólki. Vit sleppa út um garðin Frítíðarskúlin á Hornabø er normeraður til 50 børn. 48 ganga har til dagligt, og har er altíð pláss fyri børnum við serligum tørvi Seks starvsfólk eru knýtt at stovninum, harav fýra pedagogar og tvey hjálparfólk. Stovnurin,sum liggur í hjartanum í høvuðsstaðnum, hevur somleiðis ein útifrítíðarskúla, sum liggur í Havnadali.Tað er tann fyrrverandi Spírin. FAKTA – Børnini hava frí úr skúlanum, tá tey koma í frítíðarskúlanum, sigur Ann-Elisabeth Joensen Mynd: Álvur Haraldsen Teitur, Torkil og Rúni, Jóhanna, Diana og Rannvá eru øll á einum máli um, at tað er sera stuttligt at ganga í frítíðarskúla. Teimum dámar tó best at spæla úti Mynd: Álvur Haraldsen C M Y K 9 8