hósdagur 28. september 2017síða 19

FRÍGGJADAGUR 29. SEPTEMBER 2017 SOSIALURIN 113 19 at gera vart við hesi viðurskifti í Bretlandi, soleiðis sum hann hevði lovað fólkinum. Hann kom til London um 12. oktober 1903. Fyrst vildi Dollin hava sína missi ón at gera nakað. Hann hevði við sær sína egnu frágreiðing við mynd um av lamløstaðum fólki, sum hann sjálvur hevði tikið. Men missiónin vildi einki gera, fyrr enn Casement kom heim úr Congo. Hon hevði ongan hug uttan víð ari at leggja seg út við belgisku mynd ugleikarnar, tí hetta kundi skaða ta vælvild, sum hesir vístu missiónsfeløgunum. Hesum hevði Dollin ikki tol til at bíða eftir, og hann fór sjálvur und ir eina fyrilestrarferð, har hann við egnum myndum, millum ann að av fólki við avkvettum hond um, kundi prógva tað, sum gekk fyri seg í Congo. Hetta vakti stóran ans millum fólk. Ein avís í Glasgow samanbar frá søgn ina hjá Dollanum við kendu bókina, Onkel Toms Hytte, sum var ein uppgerð við træla- hald ið í USA. Tá ið Balolo Missiónin nú sá áhug an og øsingina millum fólk av hes um frásagnum, fór hon eisini und ir líknandi fyrilestrarøð uttan at bíða eftir Casement, sum teir høvdu samtykt. Tá vóru eisini aðrir framm an- und an ivandi trúboðarar, sum fóru í part við Dollanum. Eisini slíkir, sum høvdu verið beinleiðis í and støðu til hann. Fólkarørsla Hesir fyrilestrar hjá Dollanum vaktu framvegis stóran ans og vóru byrjanin til eina fólkarørslu, sum spjaddi seg um Europa og USA, og sum í 1908 noyddi belgiska kong in Leopold 2. at lata Congo frá sær sum sína persónligu ogn. Tað er eingin ivi um, at tað var Doll in, sum byrjaði hesa gongd, og sum tí kann sigast at vera ein part- ur av heimssøguni. Lina kemur inn í myndina Fleiri av hesum fundum vóru hildn ir í Edinburgh og eisini í sam- kom uni Carrubbers Close, sum hevði samband við Balolo missi- ón ina, sum Dollin hevði virkað fyri í Congo. Tann 7. november 1903 var ev- ang eliskt møti í Carrubbers Close. Mill um luttakarnar var ein genta úr Leith nærindis Edinburgh. Hetta var Lina Nicolson, hvørs for eldur vóru føroysk. Júst hendan dagin hevði Dollin fyri lestur um Congo í Edinburgh og uttan iva hevur hann eisini ver- ið á hesum møti. Lina man hava frætt, at ein føroyingur fór at lut- taka, og hetta hevur gjørt hana for vitna. Hetta endar í hvussu er við, at tey bæði verða gift í mai 1904. Lina kom at fáa ein týdningarmiklan leik lut í virkinum hjá Dollanum í Før oy um, og hon hevði eisini eina áhuga verda søgu. Máttu av landium fyri at finna saman Lina var dóttir Katrinu f. Viderø, av Við ar eiði og Jógvan Niclassen av Skálatoftum, sum nú er avtoftað bygd á Borðoynni. Fríðrik Absalonsen av Viðareiði hev ur greitt frá, at tá ið Katrina var ung, hevði hon fingið eyga á henda unga drong av Skálatoftum. For eldur hennara merktu, at tað fór at draga saman millum hesi bæði, men hetta dámdi teimum als ikki. Stættamunurin var ov stórur. Hon var bóndadóttir í Miðstovuni, sum var eitt valahús, stórur bónda garður og nógv jørð. Men hes in drongurin av Skálatoftum hev ur helst verið nakin sum nálin. Tað sá ikki væl út at koma saman hjá teimum báðum. Katrina tænti í prestagarðinum á Viðareiði, har danin Ernst Wes- en berg var prestur. Hann doyði av tyfus í 1871, og nakað seinni fór einkjan av landinum. Helst er Katr ina farin til Danmarkar við henni. Nú mundu øll rokna við, at tey vóru atskild med alla. Katrina var í Danmark, men Jógvan lá við sama lag í Haraldssundi og fiskaði gogg- ur. Tað plagdu nógvir skotar at fiska undir Føroyum, og teir komu javnan inn at keypa agn. Jógvan plagdi at fiska goggur til eitt av hes um skipum. Men hann hevur tó ikki slept Katrinu úr tonkunum. So einaferð hesin skotski bátur kem ur inn, sleppur Jógvan út at fiska við teimum. Skiparin man hava fingið tokka til hendan drong, sum hevur verið so hentur fyri teir við at hava útvegað teimum neyð uga agnið. Hetta hevur verið í 1860-árunum. Longu tá fiskaðu bretsk skip undir Føroyum. Tað kom at laga seg so, at Jógvan endaði í Leith við hesum skipi. Nú kemur samband aftur mill um Katrinu og Jógvan. Katrina fer til Leith, og tað endar við, at tey gift ast. Tey fáa tvær døtur Elspu og Linu. Elspa giftist við Zakaris hjá Polla Vilhelm úr Havn. J. Símun Han sen skrivar, at tey fingu børn, men tað hevur ikki eydnast at fáa upp spurt, um nøkur ætt er eftir tey. Jógvan var ikki fyri nothing, hó ast hann onga jørð átti. Hann bleiv arb eiðsformaður hjá havna- arb eið arunum í Leith. Hann var eisini fíggj arliga so væl fyri, at hann kundi fíggja skipakeyp hjá vága manni, sum manglaði fígging til eitt skipakeyp. Skálta Jógvan, sum hann varð kall aður, doyði tann 21. september 1896. Hann fekk tað ummæli í Før- ingatíðindum, at hann var ein trú- fastur føroyingavinur, sum í mong ár hevur verið búsitandi í Leith. Hann verður saknaður av mong- um, sum hann hevur víst blíðskap og verið góður stuðul fyri. Vitnisburður hjá Linu Dollin og Arthur Brend, bretskur trú boðari í Føroyum, fóru í 1915 und ir at geva út tíðarritið Naade og Sandhed, sum kom út eina ferð um mánaðin. Hetta blað varð latið ókeypis til “ubemidlede Enker” og “Fat tig medlemmer”. Ársgjaldið var ann ars 85 oyru. Í 1916 er í blaðnum ein drúgvur vitn is burður hjá Linu, sum sigur nak að um hana sjálva, og sum eis ini gevur eina ábending um, hvussu tey bæði komu saman. Fyrst sigur hon um heimið: Jeg blev født den 11. maj 1879 i Leith, Skotland. Mine forældre var agt- værdige Mennesker, der opdrog mig efter det Lys, de havde, til at leve som Kristen. Jeg blev døbt som Spæd barn, konfirmeret, gik paa Søn dagsskole, besøgte de Kirkelige Guds tjenester, vidste at Gud var Him me lens og Jordens Skaber, og at den Herre Jesus døde for vore synder, men min egen sjæls Frelse havde jeg endnu alrig skænket en Tanke. Da jeg var sytten Aar gammel, lagde Døden sin kolde Haand paa vort Hjem og fratog mig min Fader, som havde været mig meget kær. Sum tað skilst hevur hon fingið ein góðan kirkjuligan uppvøkstur. Í komandi parti greiðir hon sjálv frá umrødda møtinum í Carubbers Close. Komandi partur Seinni partur av hesi frásøgn er, at tey koma til Føroya og skapa samkomusøgu her á landi. Samkoman Carrubbers Close, har Lina og Dollin hittust 7. november 1903. Hetta var ein av fortreytunum fyri, at tað gekk sum tað gekk Lina og Daniel J. Danielsen Ein týðandi partur av upprunanum til søguna um Bestesda er kanningarferðin hjá Roger Casement við Henry Reed, sum ikki hevði eydnast so væl uttan Dollan. i i i Jógvan Niclasen var pápi Linu. Hann mátti av landinum fyri at sameinast við Katrinu