hósdagur 12. oktober 2017síða 15

FRÍGGJADAGUR 13. OKTOBER 2017 SOSIALURIN 119 15 Landsstýriskvinna í mentamálum ásannar, at núverandi skipan ikki er nóg góð, men vísir á, at broytingar verða í løtuni gjørdar, ið hava til endamáls at veita betri hjálp til næmingar við serligum tørvi. HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO Í spurnarumfari, ið Vikuskiftis- Sosial­urin gjørdi í síðstu millum føroyskar skúlastjórar svaraðu 17 av 27 skúlastjórum, at teir ikki fingu játtað teir tímar, ið teir mettu vera neyðugar til sernámsfrøðiliga undir­vísing. Tað er Sernám, ið avgerð, í sam­ráð við skúlastjórar, hvussu nógv­ar tímar hvør einstaki skúli fær til sernámsfrøðiliga undir­ vís­ing. Tað er Rigmor Dam, lands­ stýris­kvinna í mentamálum, ið varðar av stovninum, og tá hon verð­ur spurd um núverandi støðu og manglandi tímar til ser­ námsfrøðiliga undirvísing, ásannar hon at viðurskiftini ikki eru nóg góð, men at sum nú er, so verður nógvur peningur játtaður til økið. - Vit brúka í løtuni umleið ein fjórðing av játtanini til skúlaverkið til serligan tørv, ella áleið 100 milli­ ónir krónur árliga. So sera nógv­ur peningurin er longu í syst­eminum, tá ið hugsað verður um, at talan er um í mesta lagi 10 pro­sent av samlaða barnatalinum. Nógv bendir sostatt á, at vit ikki hava dugað at skipað og gagnnýtt játt­ anina sum er raðfest ella tillutað ser­námsfrøðiliga økinum, sigur Rigmor Dam, og leggur afturat, at hon er væl greið yvir, at dagsins støða ikki er nøktandi. - Vit vita, og næmingar, foreldur og lærarar vita, at nógv børn fáa ikki eitt nóg gott tilboð. Og tað eiga vit ikki at góðtaka. Broyta skipanina Eins og Sernám vísti á í blaðn­um í síðstu viku, vísir lands­stýris­ kvinn­an á, at tað er neyðugt at gera broytingar í hvussu man hjálp­ir børnum við serligum tørvi, tí gamla skipanin, har børn hava fingið egnar stuðulstímar, ikki er í sam­svar við faklig tilmælir. - Vit hava gjøgnum nógv ár vant okkum við, at stuðulstímar verða tillutaðir einstaka barninum, sum so í nógvum førum verður “mans­ upp­dekkað” í flokkinum - ofta við skift­andi stuðlum. Spurningurin er um hetta gevur so góða menning, og um so er fyri hvønn, spyr lands­ stýriskvinnan, og leggur afturat. - Fakliga tilmælið er, at vit eiga heldur at seta stuðlar inn í umhvørvið, har barnið skal in­ klud­erast í, til dømis í flokkin, og at stuðulin skal vera skikkaður ella útbúgvin at átaka sær uppgávuna. Serflokkar Rigmor Dam vísir eisini á, at man síðstu árini er farin undir at skipa fleiri serflokkar kring landið. - Harumframt eru nøkur børn, sum hava tørv á einum serligum skúla­tilboði, tó at tey framvegis kunnu vera knýtt at sínum egna flokki, tá ið tað ber til. Tí hava vit síðstu árini stovnað serflokkar úti í stóru fólkaskúlum kring landið. Har er siktið, at øll børn eiga rætt til eitt fakliga væl skikkað tilboð í nær­um­hvørvinum. Onkur hevur nevnt tað lokala sentralisering, tí tá sleppa børnini undan at noyðast til Havnar í sertilboð, sigur Rigmor Dam og heldur fram. - Í løtuni hava vit serstovur í Klaks­vík, Runavík, Sundalagnum, Vágum, Havn og á Tvøroyri, og hesar rigga sera væl, hóast tað sjálvandi altíð eru ávísar av­bjóð­ ing­ar í byrjanini. Tá kunnu vit bjóða børnunum eitt veruligt menn­ingartilboð á teirra støði, har ein ætlan verður løgd fyri einstaka barnið. Við nýggja tilboðnum metir lands­stýriskvinnan, at man fær betri gagnnýtt játtanina, ið er til økið, við tað at børnini fáa eitt betri fakligt umhvørvi. - Soleiðis fáa vit bæði ein skyn­ sam­ari rakstur og eitt betri tilboð, tí tímarnar ella pengarnir, sum næm­ingarnir annars høvdu fingið til­lutt­aðir hvør sær, verða savnaðir á serstovuni, har fleiri børn fáa gagn av at verða partur av einum fak­liga mennandi umhvørvi við serútbúnum starvsfólki. Landsstýriskvinna leggur tó dent á, at tær broytingarnar, ið nú verða framdar viðvíkjandi hvussu børn við serligum tørvi fáa hjálp, krevja eina hugburðsbroyting. - Vit eru langt frá komin á mál við at byggja hetta upp enn, og tað krevur eisini eina hug­burðs­ broyting, at tímarnir ikki fylgja barninum, men antin flokk­in­um, sum barnið gongur í, ella ser­stov­ una, har fakfólk gera eina læri- og menningarætlan fyri hvønn einstakan næming, sigur Rigmor Dam. Sernám hevur avbjóðingar Ein gjøgnumgangandi táttur, tá tosað verður við foreldur at børn­ um við serligum tørvi, fólk í skip­ an­ini, lærarar og skúlastjórar er kritikkur av Sernámi. Ferð eftir ferð verður lagt eftir stovninum, ið nógv uppliva sum truplan at fáast við. Rigmor Dam fjalir ikki yvir, at stovnurin hevur nakrar av­bjóð­ing­ ar, og at broytingar verða í hesum framdar. - Á Sernámi eru hópin av sera væl skikkaðum starvsfólkum, sum gera eitt megnar arbeiði. Lat tað vera sagt. Men talan er um ein stovn, sum hevur stórar avbjóðingar í løt­uni. Vit í Mentanámaráðnum eru greið yvir støðuna og hava sett eyka fólk út á Sernám, so vit fáa hann at virka eftir ætlan, tí verandi støða er ónøktandi fyri allar partar. Vit lýsa í løtuni eftir stjóra til stovn­in, og viðkomandi kemur at ar­beiða tætt saman við okkum við at skipa stovnin og brynja hann til fram­tíðina, børnunum at frama, sigur Rigmor Dam. Nógv børn fáa ikki eitt nóg gott tilboð