hósdagur 12. oktober 2017síða 24

FRÍGGJADAGUR 13. OKTOBER 2017 SOSIALURIN 119 24 Óli Jacobsen Siðsøga SIÐSØGA Óli Jacobsen Á teimum ættarstevn­ um, sum eru so van­ lig­ar nú á døgum, er ofta luttøku av ættar­ fólki frá fleiri og fjarum londum. Hesi ættarfólk hava ofta eina áhuga­verda søgu, sum tá kann koma fram. Hetta var eisini galdandi fyri ta ættarstevnu, sum Henriksenættin í Gásadali hevði tann 5. august. Tey hittust fyrst í Miðvági, har tað var myndaframsýning og fram­løga um ættina. Síðan var farið til Gásadals at síggja upp­ run­an hjá teimum. Um kvøldið var hugnaløta í bygdarhúsinum í Miðvági. Tey, sum hittust, vóru eftir­ kom­arar hjá Jóannes Henriksen í Gásadali og konu hansara Marin f. Hentze, ættað úr Skopun. Millum luttakararnar vóru eisini ættarfólk úr Noregi og USA. Skrivað bók um abban Ein teirra, Evelyn Henriksen Haglund, hevur skrivað eina bók um abban, Carl, sum fyrst fór til Noregs og seinni til USA. Bókin kallast “All Honour to our Father”, “Allur heiður til okkara Faðir”. Tað skilst, at “Faðir” her bæði merk­ ir tann jørðiska faðirin og tann himmalska. Bókin er merkt av ein­ um kristnum hugburði hjá ættini. Í bókini greiðir Carl eisini frá síni egnu søgu úr Føroyum. Tískil fæst her eitt áhugavert ískoyti til hesa ættarsøguna. Fekk boð um deyða mannin aft­an á jarðarferðina Marin og Jóannes áttu 10 børn. Carl var yngstur. Hann var fødd­ur tríggjar vikur eftir, at pápin doyði við sluppini Grace í 1903. Tá ið teir vóru á heimveg und­an Íslandi, hendi tað óhapp mikkjals­messudag, at Jóannes, sum var kokkur, fekk eitt stykkið av krosstrænum í høvdið, meðan teir skiftu klyvara í rokstormi. Jóannes kom so illa til skaða, at hann doyði dagin eftir. Hann varð jarðaður í Vestmanna, og Marin fekk ikki boðini um, at mað­urin var deyður, fyrr enn eftir jarð­ar­ ferð­ina, tá ið manningin fór til Gása­dals at bera henni boðini. Tá var eingin trygging, men her hendi tað, sum var tað mest vanliga í Føroyum, at tey nærmastu tóku um endan. Í hesum førinum var tað Jacob Henriksen, nevndur Lítli Jákup (1852-1922), beiggi Jóannes. Jákup, sum tá var 55 ár og ógiftur, tók á seg forsyrgjaraábyrgdina, til børn­ ini vóru undankomin. Skjótt rakti vanlukka aftur hetta heim. Næstyngsti sonurin, Johannes, fekk hálsasjúkuna dift­ erit­is og doyði trý ár gamal. Carl fekk eisini sjúkuna, men hann hór­ aði undan. Beiggin Petur, var 17 ára gamal, tá ið hann datt oman í Sibba­ skor­um í Gásadali tollaks­messu­ dag 1904 og doyði. Hann hevði verið saman við bróðrinum, Jóan Jákupi, og øðrum og arbeitt upp á eitt neyst. Tá ið teir skuldu heim um hálvgum fýra tíðina og vóru komnir uppá eina rók, gleið Petur útav og niður á eina aðra rók og fall av henni í havið. Elias Frederik f. 1893 vaks upp í Vestmanna, men búði ung­ dóms­árini í Gásadali. Hann var stýrimaður á skipi, sum sigldi til Suð­ur Amerika. Hann gjørdist sjúkur, helst av malaria, og doyði um­borð. Hann er grivin í Baltimore í USA í kirkjugarðinum hjá norsku kirkjuni. Hann bleiv bara 29 ára gamal. So sigast kann, at Marin fekk eina harða lagnu. Við posti í fleiri ættarlið Í Gásadali búðu um hesa tíðina um 50 fólk. Sambandið við umheimin var fyrst og fremst til gongu. Alt mátti berast, og tað sama var við posti. Víst kom ein lending, men hon kundi bara brúkast í allar besta veðri. Tann kendasti postmaðurin var sonur Marian og Jóannes, Jacob Andreas, vanliga kallaður Dia. Hann var føddur í 1895 og doyði í 1983. Dia fór at ganga við posti í 1915, eftir at eldri brøður hansara høvdu virkað fyri at fáa regluligt postsamband til Gásadals. Fram til 1955, tá ið vegur kom til Bíggjar, var gingið allan vegin til Sørvágs, og tá tók hann eisini postin til og úr Bø. Fyrstu tíðina var gingið tvær ferðir um vikuna og seinni tríggjar ferðir. Ferðin tók tveir tímar hvønn vegin. Tá ið Dia fylti 80 ár var skrivað um hann: Nakað sum sum øll gásadalsfólk og bíggjarfólk kunnu takka honum fyri, er tað stóra beinasemi, hann altíð hevur víst, tá ið eitt ella annað, sum vantaði, skuldi verða keypt. Hetta kundi vera matvørur. Hann bar seg aldri undan. Sjálvt tá ið líkindini vóru ring gjørdi hann tænastuna við gleði og fyri einki. Dia sum altíð hevur verið álítandi maður, vanrøkti aldri postin, sjálvt um tað mangan var útideyðaveður, og hevur hann røkt poststarvið framúrskarandi væl. Dia hevði eisini serliga góð evni at hjálpa upp á sjúk kríatúr og ofta vóru boð send eftir honum. Solberg, sonur Dia (1924-2011) tók við postinum í 1976. Í 1993 tók systirsonurin, Karl Mikkelsen, við postinum. Tað lætti nú eitt sindur um gongdina til Gásadal, at tað varð gjørt eitt rekkverk, har tað var brattast og mest vandamikið. Brøðrasamkoma í Gásadali Brøðrasamkoman fekk tíðliga í farnu øld fótafesti í Gásadali, Johan Henrik Henriksen, f. 1885, sonur Marina og Jóannes, var ein tann fyrsti í samkomuni. Um heystið 1909 fór Johan Henrik til Havnar at læra til skip­ ara hjá Jens í Dali. Ein lærari har var Amandus Andreasen úr Noregi, sum í nøkur ár var bú­ sett­ur í Føroyum. Amandus var trúgv­andi maður, og tá ið Johan Hendrik bleiv trúlovaður við dóttir hansara, Onnu, fór Johan Hendrik at ganga somu leiðina. Várið 1910 tók Johan Henrik skiparaprógv og fór til skips við Little Emma, sum hann førdi frá 1911 til 1917. Sagt var um hann, at hann var ein sera evnaríkur mað­ ur. Hóast fáir, so hava føroyingar megnað at spreiða seg um allan heimin. Henda frásøgnin er um lagnur í Gásadali, sum endaðu í USA Elin og Johannes Henriksen í Gásadali. Ættarstevnan var hjá teirra eftirkomarum. Gásadalur sæddur frá Skarðinum ÚR GÁSADALI TIL NOREGS OG AMERIKA