mánadagur 23. oktober 2017síða 7

7 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 2. oktober 2017 · Nr. 114 Góð tíðindi á vestara armi - Vónandi verður tað ikki leingi, til vit sleppa undan at koyra langan veg til lækna, siga tey í Sjóvar kommunu Vilmund Jacobsen - Løgtingið hevur samtykt at hækka játtanina til komm­ unulæknaøkið, so vit nú kunnu fáa fýra komm­unu­ lækn­ar við Skálafjørðin. Tað fegnast tey í Sjóv­ ar kommunu um. Tey vísa á, at Sirið Stenberg, lands­ stýriskvinna í heilsumálum, beinavegin fer at heita á Heilsu­trygd um at lýsa størv­ini leys, so tey kunnu verða sett skjótast gjørligt. - Landsstýriskvinnan og borgarstjórarnir í Runa­ víkar-, Nes- og Sjóvar komm­ unum eru samd um, at ein av teimum nú tilsamans fýra kommunulæknunum í Skálafjarðar læknadømi fer at halda til í viðtaluhølunum á Strondum. Víst verður á, at økta talið á kommunulæknum vænt­andi fer at hava við sær, at heilsutænastan til borg­ararnar verður betri, enn hon er í dag. - Hetta eru góð tíðindi fyri okkum á vestara armi á Skálafjørðinum. Vónandi verður tað ikki leingi, til vit  sleppa undan at koyra lang­an veg til lækna, siga tey í Sjóvar kommunu. Í eina tíð hevur heimasíðan hjá Eiðis kommunu verið óvirkin, men nú er síðan aftur í luftini – í nýggjum hami og við brúkaravinarligum yvirlitum og sniðvegum Rímilig drift úti á feltinum Vilmund Jacobsen Fimm línuskip fiska longu og brosmu. Eitt kemur inn at landa í dag, og hini koma væntandi síðst í vikuni. Trý línuskip fiska tosk, svartkalva og so nakað av blálongu og lira. Tey koma helst eisini at landa síðst í vikuni. Á Fiskamarknaði Føroya vistu tey fríggjadagin at siga, at nøkur línuskip liggja við bryggju, men tey fara væntandi út aftur í næstum, tí bæði veður og streymur verða á einari leið hesa vikuna. Lagt verður aftrat, at eitt frystilínuskip er undir Føroyum, og eitt fiskar í grønlendskum sjógvi. Streymurin verður brúkiligur teir næstu dagarnar, og líkt er til, at veðrið verður á einari leið onkran av døgunum. - Tí verður eisini roknað við nøkrum útróðrardøgum í hesi vikuni. Flestu partrolarar eru til fiskiskap og koma inn at landa, sum henda vikan gongur. Upsafiskiskapurin er á einari leið, men skipini fá lítið av hvítum fiski. Av djúpvatnstrolarunum fiskar ein svartkalva og kemur helst inn at landa síðst í hesi vikuni. Tveir fiska upsa og landa í dag. Teir djúpvatnstrolarar, sum frysta fiskin umborð, fiska allir svartkalva. Fríggjadagin vóru fýra trolbátar norðan fyri, og veiðan var serliga toskur og hýsa. Væntandi koma trolbátarnir inn at landa miðskeiðis í hesi vikuni. - Trý skip fiska svartkalva við gørnum og hava brúkiligan fiskiskap. Hesi skipini koma helst øll inn at landa síðst í hesi vikuni, vita tey á Fiskamarknaði Føroya at siga. HARUKVØLD: Mikukvøldið 25. september klokkan 19 skipar Sunda Bóksavn fyri tiltaki um haru í Føroyum. Eyðfinn Magnussen, lektari í lívfrøði, fer at greiða frá um haruveiði, harustovnar, skráseting og annað. Plast fer at fylgja mannaættini í øldir 8,3 miljardir tons av plasti eru framleidd síðan í fimmtiárunum, og meginparturin er til enn Vilmund Jacobsen Sambært amerikanskari kann­ing verður bara níggju pro­sent av plastinum end­ ur­nýtt. 12 prosent verður brent og umgjørt til orku, og næstan 80 prosent enda sum rusk á ruskplássum og úti í náttúruni. IRF vísir í dag til eina kann­ing, sum er al­manna­ kunn­gjørd í tíðarritinum, Science Advances. - Altjóða framleiðslan av plasti er vaksin úr tveimum miljónum tonsum um árið í 1950 upp í fleiri enn 400 miljónir tons í 2015. Vænt­ andi fer samlaða nøgdin av plastframleiðslu - árini 1950 til 2050 - at koma upp á umleið 34 miljardir tons. Sagt verður, at størsti part­urin av plastinum verð­ ur ikki niðurbrotin í nátt­ úruni. - So, alt hetta plastruskið, sum menniskju hava fram­ leitt, fylgir okkum í øldir – ja, enntá í áratúsund. Tað sigur Jenna Jambeck, lektari í verkfrøði og ein av teimum, sum hava staðið fyri nevndu kanning. IRF heldur, at sæð í ljós­ inum av amerikansku kann­ ingini, kann staðfestast, at loysn­irnar í Føroyum til burt­urbeining av plasti liggja í tí betra endanum. - Vit eru í einari støð­ug­ari tilgongd at menna møgu­leik­ arnar fyri endurnýtslu. Plast, sum vit ikki endurnýta, verð­ur brent og umgjørt til fjarhita, siga tey hjá IRF í við­merking til amerikansku kanningina. Myndin er tikin á Sjósavninum á Argjum. Her sæst, at tað tekur 600 ár hjá náttúruni at burturbeina trol – og 450 ár at burturbeina eina sodavatnsfløsku úr plasti Mynd: Vilmund Jacobsen