týsdagur 26. oktober 2004síða 6

10 Nr. 204 - 26. oktober 2004 Nr. 204 - 26. oktober 2004 11 Forsetavalið í USA nærkast í stórum, og tað er ikki ov nógv sagt, at allur heimurin bíðar við spenningi eftir úrslitinum. Hetta er ikki løgið, tí síðan Kalda kíggið endaði og Múrurin fall, hevur USA verið heimsins einasta og sterkasta supermakt. Eftir yvirgangsatsóknina á USA fyri nøkrum árum síðan hevur USA meira enn nakrantíð áður átikið sær leiklutin sum heimsins politistur. Fremstu dømini um henda politikk eru kríggini í Afghanistan, í Irak og harðrenda støðan mótvegis palæstinum í Miðeystri. USA undir Bush fyristingini hevur býtt heimin upp í lond, sum eru fyri og sum eru ímóti USA. Spurningurin er, um heimurin er vorðin tryggari undir Bush, ella hann er vorðin ótryggari. Spurningurin er, um heimurin framyvir verður tryggari við Bush sum forseta ella gongdin verður hin øvugta. Tað er tí ikki líkamikið, hvør, ið verður valdur á forestavalinum í næstu viku. Hetta val fer at hava við sær fylgjur, tað veri seg positivar ella negativar, fyrst og fremst fyri USA, men eisini fyri allan heimin og sostatt eisini fyri okkum, sum búgva í Føroyum. Bush er forsetin hjá teimum konservativu og hjá teimum vælbjargaðu. Hann er framum alt maðurin hjá big business og hjá hervaldinum. Hann gevur teimum ríku skattalættar og hann avmonterar tað sindrið av vælferðarsamfelag, sum er eftir í USA. Um Bush verður valdur, so fer hann eisini at tilnevna einar 4-5 nýggjar hægstarættardómarnar. Hægstirættur í USA hevur stórt politiskt vald. Tað er t.d. hægstirættur, sum ger av, um deyðarevsing framhaldandi skal vera galdandi revsing í USA. Valið fer tí at hava avgerandi ávirkan á framtíðina hjá USA. Uttanríkispolitikkurin hjá Bushstjórinini hevur verið merktur av stríðnum móti yvirgangi. Synd er at siga, at hesin politikkur hevur hepnast væl. Yvirgangurin og harðskapur standa við og versna, og heimurin er neyvan vorðin tryggari, meðan Bush hevur rátt fyri borgum. Hitt valevnið, John Kerry, stendur fyri einum øðrum politikki. Hesin politikkur fevnir um vælferðarsamfelag og um ein skilabetri trygdarpolitikk, har dentur verður lagdur á hetta at vinna álitið á USA aftur serstakliga í Europa. Amerikanskur politikkur kann mangan vera torførur at skilja og trupult kann vera at síggja munin á flokkunum. Men til hetta valið er øðrvísi. Tað man vera rættiliga innlýsandi fyri flestu europearum, hvat valúrslit, ið gagnar Europa og heimssamfelagnum best. DAGSINS MEINING Sosialurin Forsetavalið í USA VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Hjørdis Gregersen hjordis@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Katrin Dahl Jakobsen Valevni Javnaðarfloksins til Tórshavnar Býráð Tað boðar frá góðum og umfatandi samstarvi í nýggja býráðnum, um so er at skrivingarlagið nú upp undir kommunuvalið er eftirfarandi. Og tað er tað helst, mugu vit vóna. Tað tykist vera lættari at finna tað, valevni eru samd um heldur enn tað øvugta. Øll halda, at tað er út av lagi, so dýrt tað er at útvega sær bústað í Havn. Øll halda, at tey gomlu eru so skammiliga for- sømd. (Allir politisku flokkarnir áttu at hildið, at Tórshavnar kommuna burdi gingið á odda júst á hesum øki, havandi í huga fíggjarliga fyrimunin vit hava við okkara aldursbýti, í mun til smærru kommun- urnar, sum uppá seg hava nógv fleiri eldri fólk) Øll halda, at kommunan skal vera rúmlig antin tú ert barn, ung, gomul, frísk ella sjúk. Øll halda, at umhvørvið hevur al stóran týdning. Øll halda, at mentanin skal hava góð kor. Øll halda, at bøtt eigur at vera um vinnuligu karm- arnar. o.s.v. Jú, semjurnar eru lættar at fáa eyga á, so mikið ítøkiligur sum kommunu- politikkur í veruleikanum er, og so nógv minni sjón- ligur partapolitiski skilnað- urin vísir seg at vera, enn var tað løgtingsval. Skiln- aðurin er kanska heldur størri millum kynini, enn hann er millum flokkarnar. Innast inni hevði býráðs- politikkur helst staðið sterkari, um býráðið í størri mun stóð sum ein maður/ kona. Og tó. Munur vil altíð vera í raðfestingum. Men mest av øllum, so er lítil nytta í semjum, um so er at tann, ið slóðar fyri kemur øllum í óføri, tí fyrisitið verður ikki eftir lógini, og rættartrygdin hjá borgar- anum sostatt hótt. Eisini hesum fer Javnaðarflokkur- in at fáa skil á. Jói Winther Valevni hjá Javnaðarflokk- inum í Tórshavnar kommunu Hetta eru nøkur av teimun málunum eg vil arbeiða fyri. Betri bussleið: So ung- dómurin kann koma trygg- ur til hús um vikuskifti. Betri umstøður fyri ítrótt- in á Argjum og har í komm- ununi brúk er fyri tí. Tær best møguligu um- støðurnar fyri vinnulívið. Havnaviðurskifti: Skapa góðar umstøður fyri útró- ðurin. Hjálpa teimun sum hava hugskot til nýggj arbeiðs- pláss. Hjálpa og gera tað besta, allastaðni brúk er fyri tí. Hans Jákup Simonsen Valevni fyri Javnaðarflokkin til Tórshavnar Býráð Ídnaðarøkið á Oyrareingj- um hevur at kalla ikki verið brúkt til ætlaða endamálið nakrantíð. Tað er bæði synd og stór skomm, at økið bert liggur og samlar órudd, og vil eg arbeiða fyri, at økið verður brúkt til ar- beiðsskapandi virksemi. Tó eiga vit ikki at brúka økið til hvat sum helst. Tað frættist, at ætlanin er at leggja eina bingjuhavn inni á Oyrareingjum. Hví er tað so umráðandi at brúka økið til bingjuhavn? Hevði ikki verið skilabetri at brúkt økið til vanligan ídnað, ið kundi givið fleiri arbeiðs- pláss? Eg haldi, at tað er sera umráðandi, at man ikki ger nakað, sum skemmir bygd- ina ella kvettir bygdina av um tvøran. Hví ikki lata økið til vanligan ídnað og kanska útskriva eina kapp- ing, um hvussu økið kann gerast liðugt, uttan at oyði- leggja umhvørvið rundan- um? Vit mugu minnast til, at hetta liggur millum set- hús, og tí er altumráðandi, at man ikki í óðum verkum fer at spreingja seg inn í alt upplandið og gera eitt óneyðugt sár í bygdina. Eitt hugskot til tungan ídnað ella bingjuhavn kundi upp á sikt verið at farið út um bygda økið, sum man eisini tosaði um í einari gamlari ætlan fyri Kollafjørð. Lat okkum hyggja at, hvussu økið kann brúkast best, uttan at oyðileggja nærumhvørvið, heldur enn at stara okkum blind í nú- verandi ætlan um bingju- havn. Við góðari leiðslu ber so nógv til VAL04 Ídnaðarøkið í Kollafirði VAL04 Kommunan fyri øll VAL04 Eyðgunn Samuelsen formaður í sosialu nevnd Klaksvíkar býráð heima.olivant.fo/~eydgunn Tað er gleðiligt at tað loksins sær út sum vit nú fáa eina nýggja barna- verndarlóg. Øll kunnu vera samd um at verandi lóg als ikki er tíðarhósk- andi. Í samband við nýggju lógina eru fleiri spurningar ið ein kann tjakast um. Tað fyrsta er, um ein skal hava leikfólk í barnaverndarnevndum ella ikki. Mín áskoðan er, at tað er rætt at hava leikfólk í nevndunum, tí málini eiga at vera so væl viðgjørd og fakliga undirbygd, at ein og hvør eigur at kunnað taka støðu. Eitt annað, ið eisini talar fyri hesum er, at uppgávurnar hjá nýggju barnaverndunum verða meira av fyri- byrgjandi slag enn nú, og at mál ið viðføra tvingsul ikki vera av- gjørd í barnaverndini á staðnum. At pláss verður til fyribyrging er sera gleðiligt. Í samband við tving- silsmál, so skal ein høv- uðsbarnavernd fyri alt landið taka avgerð, hetta er til at liva við. Tað ið er altavgerandi í hesum sambandið er, hvør skal útinna avgerðina lokalt ? verður tað ikki lokala umsitingin men nýggja barnaverndarstovan undir Almannastovuni so verður tað eitt stórt afturstig fyri brúkaran í Klaksvík og aðrastaðni við har ekspertisan er uppbygd. Vónandi verð- ur hetta tikið til eftir- tektar. Ein annar spurningur er, um tað er rætt at lóg- geva so, at lokal- og landspolitikarir ikki kunnu sita í barnavernd- ini. Politikarir eru valdir at skapa karmar og í minni mun at taka støðu í persónsmálum. Eisini kann tað vera løgið, sum politikari fyrst at taka støðu í barnaverndini í einum málið í barna- verndini, fyri síðan at flyta seg hinu megin borðið og har skula út- vega kostnaðin av av- gerðini, ið tú tók fyrru ferðina. Persónliga hevði eg ikki sum politikari vilja sitið í eini barnavernd. Triði spurningurin er, um tað er rætt at noyða kommununnar at sam- starva í størri økjum enn kommunueindin ( 1500 íbúgvar). Hetta haldi eg er rætt at gera, tí enda- málið við lógini er at verja barnið og tryggja at tað fær eina so góða og forsvarliga viðgerð sum gjørligt, hetta er ikki í sama mun gjørligt í eini lítlari kommunu við 100 íbúgvum. O m a n f y r i n ev n d u spurningar eru eftir mín- um tykki væl greiddir í lógar uppskotinum. Spurningurin um barna- verndarstovuna og býtis- lykilin í samband við fíggingina eru eftir mín- um tykki minni væl avgreiddir. Tað er ikki heppi, at leggja barna- verndarstovuna sum eina deild av almanna- stovuni tá ið verðuleikin er, at hesin førleiki í dag er bygdur upp í fleiri kommunum: Tórshavn, Klaksvík og Runavík. Hví ikki byggja víðari á henda førleikan og leggja hesa stovuna í økir ella finna eina interkommunala loysn ? Fíggjarligi spurning- urin er sum tað ljóðar, at lækka landsskattin og hækka kommunuskattin. Henda loysn hevur fleiri vansar við sær millum annað at kommunuskatt- urin hevur eina sosiala slagsíðu í mun til pro- gresivu landsskattaskip- anina. Hetta vísti javn- aðarflokkurin fleiri ferð á síðst hetta lógarupp- skotið var frammi so eg vóni at flokkurin vil taka hædd fyri hesum í lógar- uppskotinum. Samanumtikið er lóg- in tó ein munandi bati, serliga tá ið hugsa verð- ur um rættartrygdina hjá børnum og foreldrum. Ásett er í lógini at hon skal endurskoðast um 5 ár, vónandi verður hetta gjørt og møgulig brek rættaði til tað tíð. Nýggj barnavernd- arlóg – vónandi ein bati fyri børnini VIÐMERKINGAR Marianna Heinesen Valevni Tjóðveldisfloksins til býráðsvalið Tað frøddi meg almikið, at mín grein gav eitt so skjótt aftursvar! Men líka ein rætting. Persónliga eri eg ímóti at bólka fólk, soleiðis skilt, at vit m.a. hava ein aktivan ungdóm, dovnan ungdóm, krevjandi ungdóm, ein sunnan ungdóm, o.s.fr. Hetta verður tíverri gjørt, líka sum Poul bólkar meg í ein lítlan bólk, ið ongan hug hevði at virka undir teimum fyriskipaðu frí- tíðarfelagsskapunum. Her er rættingin. Eg var aktivur limur í Havnar Svimjifelag, Neistanum, B36, Fleyr, Fimleikafelagnum Ljósin- um og nøkur ár hjá teimum gráu skótunum hjá Herin- um, ein stóran part av mín- um ungdómsárum. Men tað, sum er áhuga- vert í hesum er, at tey fyri- skipaðu frítíðarfelagsskap- irnir hava eitt endamál at náða. Tað, sum sermerkir eitt ungdómshús, er at ALLUR ungdómurin samlast har við hvør sínum áhugamálum og aktivitet- um. Tey, ið eru virkin í fyri- skipaðum frítíðarfelags- skapum og tey, ið ikki eru virkin. Eitt ungdómshús skal geva pláss og rúm fyri øll!! Tískil kann man ikki seta fyriskipaðu felags- skapirnir upp ímóti einum ungdómshúsi, og tað veit Poul líka so væl sum eg! Málið er fleiri ungdóms- hús. Avbjóðingin er hvussu? Tjóðveldisflokk- urin hevur í síni valskrá lagt miðvísar ætlanir um hvussu ein partur av av- bjóðingini kundi verið nøktaður. Tað er ikki bara spurningur um fígging og rakstur - tað er ein spurn- ingur um at raðfesta íløg- urnar! Latið okkum saman fáa eina kommunu - har ung- dómurin blómar - plastik ella ei - tað er ætlanin og endamálið, ið hevur týding! Gott kommunuval! Alvin Joensen valevni fyri Javnaðarflokkin í Vági Seriøsitetur, nej álvara- tos...... Hvat bleiv av loysn- ini, sum Føroya Fiskavirk- ing hevði fyri flakavirkið í Vági? Tað eru mong ár síð- ani at ein loysn skuldi finn- ast! Eg hugsi at ársverkini hesi árini tilsamans kunnu teljast á fingrunum. Eitt al- ment partafelag sum fekk alt litið upp í hendurnar, uttan kostna... Tað kann hugsast, at bygningurin er ein útreiðsla fyri felagið (landið) so hví ikki sleppa sær av við hann? Og samstundis givið vágbingum møguleika fyri at vinna pening og skapa arbeiðspláss? Meiri logiskt kundi tað ikki veri. Hví kann kommunan ikki ogn- artaka bygningin? Tað vil, at um tað hevði verið nakar vilji og áhugi frá politiskari síðu, so hevði flakavirkið í Vági verið í gongd. Men takka veri okkar’ egnu monnum, og her verða ikki tiknir dagar í millum kommunu, løgting, flokk ella annað, so er tað ongin av teimum fólkavaldu fyri suðuroynna, líka so lítið sum fyri restina av landin- um, sum eru verdugir at hava nakra leiðslu undir hond. Og dog! Har var ein buldribassi sum setti nakrar spurningar, tá burdi onkur blivi illa við, men nej. Ellisheim í Vági, var tað eitt pustirúm hjá politikar- unum fyri at sleppa undan at meiri var tosað um flaka- virkið? Jú, jú, tað hevði verið gott at havt eitt ellis- heim, eins og tað hevði verið gott at havt ein nýggjan miðnámsskúla. Hetta hava tey nógva staðni runt um í heiminum. Men... tey hava eisini arbeiðspláss, soleiðis at tá ið fólk hava nomi sær kunnleika í skúla, kunna arbeiða, og at enda fara á ellisheim. Sum ætl- anin er her í bygdini, so verður ikki brúk fyri nøkr- um av hesum plássum. Fólk fer aðrastaðni at nema sær kunnleika, arbeiða, og ikki er hugsandi at tey flyta aftur til Vágs bara fyri at slappa á ellisheim. Tað er líka sum ein tráður ið verð- ur bundin í millum tveir pelar, klipp hann og royn so at fáa endarnar at røkka saman aftur. Mikið torført, ha? Um eg havi ta stóru virðing fyri teimum ráð- andi í hesum landi haldi eg ikki skal vera ein loyna! Enn hevur mann loyvi at gera sær sínar egnu tankar. Kannska vit koma upp í part nú tað ikki sær so væl út norðanfyri? Ja, ella kanska vit nú vera slepp heilt upp á fjall. At kommunan so ikki hevur gjørt nakað, tað man vera tí, at familjupolitikk- urin í Vágs kommunu er so sera effektivur! VAL04 Aftursvar til Poul Michelsen Plastblómur ella ikki – tað er ætlanin við blómunum, ið hevur týdning! VAL04 Effektivur familjupolitikkur í Vági Egon Øregaard Valevni fyri Fólkaflokkin Skúladepilin við Marknagil er ein av stóru nýhugsanun- um í nýggjari tíð. Tað er ein landsuppgáva at byggja og fíggja rakst- urin til teir skúlar, sum Skúladepilin kemur at rúma. Tórshavn hevur sum høvuðstaður landsins um- framt, at hava skildu fyri borgarunum, sum búgva í kommununi, eisini til uppgávu at fjálga um alt Føroya fólk. Við at gerast ein virkin partur í Skúladeplinum við Marknagili, kann Tórs- havnar kommuna røkja hesa uppgávuna. Hetta kann gerast við m.a., at kommunan, í Skúladeplinum, fær inni- vist fyri m.a.: • Býarbóka- og KT savni, sum bæði næmingar, og vanligi borgarin kunnu gera nýtslu av • Fyrilestrar og framførslu- høll, - sum m.a. kann gerast karmur um fram- førslur hjá eitt nú, musik- skúlanum - • Ítróttarhøllin í Skúladepl- inum kann, aftaná skúla- tíð, nýtast av øllum borg- arunum í kommununi, - eitt nú hava fimleikara- feløgini stóran tørv fyri egnaðum hølum-, Skúladepilin við Marknagil kann, á henda hátt, gerast ein mentunardepil í høv- uðsstaðnum. Her eru bert nøkur fá dømi nevnd, um kommun- an gerst virkin partur í Skúladeplinum. Hetta førir sjálvssagt fíggjarligar skildur fyri kommununa við sær. - men við hesum fæst nógv fyri samstarv millum land og kommunu. Er Skúladepilin við Marknagil – ein kommunal uppgáva?? VAL04 C M Y K 11 10