hósdagur 26. oktober 2017síða 39

VINNUBLAÐIÐ HJÁ MIÐLAHÚSINUM 15 Oktober 2017 27 nót ella eitt búur, sum teir kalla tað. Í hesum búrinum goyma teir fiskin, sum teir fáa í botngørnunum. Royal Greenland hevur so ein brunn­bát, sum í veruleikanum er eitt fyrr­verandi norskt nótaskip, sum fer til búrið efti fiskinum. Í fyrstu roynd­ un­um var toskurin hovaður umborð, men nú verður hann pumpaður um­ borð, livandi, í tangar við sjógvi. Á veg í tangarnar verður toskurin skildur, so tað smáa verður sorterað frá. Tað vil siga undirmálararnir, sum er toskur minni enn 45 centimetrar, verður sleptur aftur , livandi. Tá ið fiskurin er komin umborð á brunnbátin verður hann førdur til lands, har hann verður fluttur upp í eitt kar, sum stendur á bryggjuni í Manitsoq. Har verður hann so stand­andi til hann er avstressaður og flaka­virkið er til reiðar at hagreiða fisjk­in Tað tekur undir tveir tímar frá tí fisk­urin verður dripin og blóðgaður inni á virkinum, til hann kemur út sum flak og verður pakkaður. -Eitt sum er ómetaliga gott fyri, at vir kunnu fáa so góðan kvalitet er, at uppá hendan mátan stýrir virkið gong­d­ini, so besti kvaliteturin fæst, sigur Andrias Lava Olsen. Hann sigur, at serliga parturin við at gera nótirnar ella búðrini at goyma fiskin í, er nakað, sum er gjørt í samstarvi við trolvikið Vónina. Roynd­irnar við hesum eru gjørdar í Før­oyum saman við Vónini. Svølta fiskin Ein avgerandi partur í allari tilgongd­ ini er at fáa so góðan kvalitet í hendan toskin sum til ber. Áður hevur toskurin frá jollu­fisk­ ar­unum verið eitt vánaligt produkt, sum er selt í blokkum til Kina til døm­is. Hetta gevur sjálvandi ikki hægsta prís á marknaðinum. Nú hevur Royal Greenland gjørt eitt serligt dygdarmerki til hendan fiskin, sum nevnist Nuutaq. Merkið skal bera boð um, at hetta er fiskur við sera høgari góðsku. -Fyri at fáa fiskin góðan og hvít­ an er neyðugt, at hann verður ha­g­ reiddur væl og hóvliga. Hann skal ikki stressast og vit mugu tryggja, at sjálvur fiskurin ikki er vatnutur, sum hann var, men at hann er fast­ur í kjøtinum, sigur Andrias Lava Joen­ sen. Fyri at hetta skal lata seg gera, so er neyðugt at svølta fiskin áðrenn hann verður tikin. Tí er tað, at hann verður goymdur í búrum. Har kann fiskurin ganga í upp til eina tríggjar mánaðir uttan at fáa nakað at eta. -Vit goyma hann einar fýra vikur vanliga, men í hesa tíðina fær hann onga føði, sigur Andrias Lava Olsen. Toskur er av slíkum slag, at hann ger livrini stóra og livir so av henni í tíðarskeiðum, tá ið ongin matur er. Meðan hann svøltar, so gerst fiskurin fastari í kjøtinum, samstundis sum hann verður sera hvítur. Betri prís At gera tað uppá hendan mátan hevur víst seg at geva ein sera góða góðsku. Fiskurin er feskur og hann verður viðgjørdur beinanvegin, áðren rigor mortis – ella deyðstívheitin – er komin í fiskin. Hetta gevur eitt vakurt flak, sum er hvítt og fløkini eru eins. Tey verða reinskorin við hond. Harumframt luktar fiskurin serliga væl og hevur ein heldur øðrvísi smakk tí hann verður frystur áðrenn rigor mortis nakr­antíð er komin í fiskin. -Øll eru ómetaliga glað fyri hetta og tað vísir seg eisini, at Royal Green­land fær ein munandi betri prís fyri hendan toskin. Fyritøkan hev­ur fingið stóra viðurkenning fyri dygdina og í einstøkum førum hevur Nuutaq-flakið fingið ein mun­andi hægri prís enn toskurin úr Bar­ents­ havinum, sigur Andrias Lava Olsen. Hann hevur verið við allatíðina í menningini av hesi skipanini. Upp­ runaliga var torført at fáa jollu­fisk­ar­ ar­nar við uppá at arbeiða við hesum, men tá ið fyrst gongd kom á, so vildu all­ir við í skipanina. Fyri jollufiskararnar lættir hesin mát­in at arbeiða uppá nógv um. Jollu­fiskararnir sleppa undan at hag­ reiða fiskin. Hann verður goymdur til brunnbáturin kemur eftir honum og so fer hann beinleiðis á virkið. Enn hava jollufiskararnir ikki fingið hægri prís, men nøgdirnar teir nú kunnu innhandla eru munandi størri enn tær vóru. Tað vil siga, at jollu­fiskararnir hava eina munandi størri inntøku enn teir høvdu fyri nøkr­um árum síðani. Teir sum hava ment skipanina halda, at hetta hevur tikið tíð, men fyrsta árið fingu teir bara 25 tons á hendan hátt, árið eftir 1000 tons, men í fjør fingu teir 5000 ígjøgnum á virkinum og í ár fer tað at nærkast 7000 tonsum. -Fyri bygdina hevur hetta havt ómeta­liga stóran tídning. Her var ar­ beiðs­loysið, men tað er tað ikki nú. Ferð er komin á í vinnuni, tí hetta, at arbeiðið er á flakavirkinum, gevur eisini arbeiði til undirveitarar av øllum slag og fólk hava meira pen­ ing millum hendurnar, sigur Andrias Lava Olsen. Meðani tað áður var arbeiðsloysið, so er tað tað nú javnan tørvur á arbeiðsmegi, so í løtuni eru eini 15 kin­esarar á flakavirkinum og hjálpa til at arbeiða. Eini 150 fólk arbeiða á virkinum í Manitsoq. -Eg má siga, at hetta í allar mátar er ein sólskinssøga, tí tað fer at flakavirkið eisini fer at klára seg fíggjarliga. Royal Greenland er al­ ment, so tað hevur nógv at siga, at virkini­ vinna pening heldur enn tey kosta. Vit eru á veg tann vegin og tað gevur lív í gerandisdegnum í bygd­ini, sigur Andrias Lava Olsen.