mánadagur 6. november 2017síða 7

7 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 6. november 2017 · Nr. 129 PENSJÓNSKIPANIN Árni Gregersen Nýggja pensjónsskipanin fer hava ein hægri pensjónsaldur við sær, men hækking kemur spakuliga. Frá 1.januar 2030 hækkar pen­ sjónsaldurin eitt ár og frá 2025 fer hann upp við seks mánaðum. Tað er við í semjuni um eina nyggja skipan fyri pensjónir, sum er gjørd millum Javnaðarflokkin, Tjóðveldi, Framsókn og andstøðuflokkin Sjálv­stýri. Skipanin er nú send til hoyr­ing­ ar hjá viðkomandi pørtum og ætl­ anin er, at hon skal leggjast fram í Løgtinginum í desember. Ein onnur broyting í sipanini er, at inngjaldið til Arbeiðsmarknaðar Eftirlønargrunnin hækkar uppí trý prosent fyri arbeiðsgevaarar og arbeiðstakarar. Hetta fer sjálvandi eisini at hava eitt størri útgjald við sær. Kravið um, at løntakarar sjálvir skulu spara 15 prosent saman í eft­ ir­løn lækkar samstundis, so kravið til egna uppsparing í staðin verður 12 prosent. Skipanin verður býtt í tvey. Ein skipan til teirra, sum nærkast pen­ sjónsaldri ella eru pensjónistarr og ein skipan til teirra, sum eru fødd eftir 1.januar 1953. Í semjuni verður sagt um hetta: -Endamálið við tveimum skip­ an­um er at veita tryggleika um inntøkugrundarlagið hjá teimum, sum longu eru pensjónistar og hjá teimum, sum eru um at gerast pensjónistar. Hesi sleppa nú undan at verða rakt av broytingum við stuttum skotbrá. -Tó fáa tey hægri útgjald úr Sam­haldsfasta og árliga prís­tals­ hækk­ing av veitingum, og tað fer at hækka pensjónina hjá verandi pensjónistum – eisini frameftir. Gjørt verður tó vart við, at hjá teim­um, ið onga aðra inntøku hava enn almenna pensjón og Sam­ halds­fasta, hevur tað ikki stórvegis fíggjarligan týdning, hvørjari skip­ an tey eru í. Tey fáa hægri pensjón enn í dag, og á leið sama útgjald í báð­um skipanum. Fyri tey, sum eru í verandi skip­ an, er tó broytingin, at veitingarnar verða prístalsjavnaðar. Gjaldið úr Samhaldssfasta verður eisini eitt sindur hægri – á leið 1200 krónur um mánaðin. Broytingar neyðugar Flokkarnir, sum hava gjørt semju um nýskipanina siga rættuliga greitt, at neyðugt er at broyta pen­ sjóns­skipanina, tí annars gerst hon ov dýr. Havandi í huga tær avbjóðingar, sum framtíðar aldursbýtið í fólk­in­ um fer at hava við sær fyri almenna búskapin, má ásannast, at tað verð­ ur trupult at halda áfram við nú­ verandi pensjónsskipan sum frá­ líður. Tað krevur munandi skatta­ hækk­ingar, almennar sparingar ella lækk­ingar av veitingum til pen­sjónistar. Neyðugt er tí við til­ lag­ing­um, sum tryggja skipanina fíggj­arliga frameftir. Hetta er eisini ein fyritreyt fyri at tryggja, at tað almenna frameftir hevur ráð til at veita tær tænastur, ið eru neyðugar, eitt nú innan heilsu­verkið og eldraøkið. Polistiskt verður eisini sagt, at hetta er neyðugt at gera, so samfelagið framhaldandi fer at hava ráð til allar vælferðar­tæn­ ast­urnnar, sum vit hava í dag, til dømis heilsuverk, undir­vís­ing­ar­ verk og eldrarøktina. Árni Gregersen Fýra flokkar standa aftanfyri semj­ una um pensjónsnýskipanina. Teir tríggir samgonguflokkarnir Javnaðarflokkurin, Tjóðveldi og Fram­sókn. Tilsamans hava hesir tríggir flokkar 16 tinglimir av 33, so tað er ikki nóg mikið til meirluta í tinginum. Sonja Jógvansdóttir, uttan­ flokka­tingkvinna, er vanliga parla­ mentariska grundarlagið undir samgonguni og teimum upp­skot­ um, sum samgongan kemur við. Í hesum føri hevur hon tó greitt boðað frá, at hon ikki tekur undir við pen­sjónsnýskipanini. Í staðin fyri tekur Sjálvstýri við tveimum tingmonnum undir við skipanini, so tey nú eru 18 tingfólk, sum standa aftanfyri skipanina. -Vit hava sagt, at vit halda, at tað er neyðugt við einari nýskipan og tí eru vit partur av semjuni um skipanina, sigur Jógvan Skorheim, formaður fyri Sjálvstýri. Hóast flokkurin samstarvar við samgonguna um hetta mál – á sama hátt sum flokkurin ger tað við uppskotinum til fíggjarlóg fyri næsta ár – so undirstrikar for­mað­ urin, at flokkkurin ikki er part­ur av samgonguni. -Vit taka ikki undir við fiski­ vinnu­nýskipanini. Tað stendur fast. Hinvegin halda vit at samstarv er vegurin fram og tí arbeiða vit saman um mál, sum vit taka und­ ir við, sigur Jógvan Skorheim, for­ maður í Sjálvstýri. Í sambandi við, at flokkurin tek­ ur undir við uppskotinum til fíggj­ arlóg fyri 2018, segði for­mað­urin, at flokkurin fekk nakrar íløgumiljónir til Klaksvíkar. Spurdur um, hvat flokkurin fær fyri at taka undir við nýskipanini , sigur formaðurin: -Sjálv skipanin er so mikið góð og hon er neyðug, at hetta eisini er eitt stig á vegnum við okkara politiki. Sama tal av løn­tak­ arum At pensjónsaldurin hækkar, fer at hava við sær, at vit fara at hava sama tal av løntakarum sum vit hava nú Árni Gregersen Haldføri í búskapinum uppá longri sikt er høv­uðs­orsøkin til at pensjónin verður broytt. Føroyingar liva munandi longri nú enn fyrr. Tað vil eisini siga, at vit liva longri eftir at vit eru farin av arbeiðsmarknaðinum enn vit gjørdu fyrr. Fyri almenna kassan hevur hetta við sær, at peningurin til pensjónirnar til øll teirra, sum eru yvir 67, krevur so nógv, at ráð ikki verður til allar aðrar vælferðartænastur. Tí hevur Búskaparráðið víst á, at tað er al­neyð­ugt at gera nakað fyri at tryggja haldføri í búskapinum. Í uppskotinum til pensjónsnýskipan, eru tvær avgerandi broytingar, sum hjálpa tann vegin. Onnur broytingin er, at tað verður tvungið at gjalda meir inn til Samhaldsfasta. Tá ið skip­an­in er farin at virka fult, gjalda løntakarar og ar­ beiðsgevarar hvør trý prosent av lønini inn í grunnin. Hin grundin er, at í 2025 hækkar pensjóns­aldurin uppí 67 og eitt hálvt ár og í 2030 uppí 68 ár. Hetta fer at hava við sær, at í staðin fyri, at talið av pensjonistum hækkar úr 7.500 til 12.500, so hækkar talið uppí 11.000 í staðin fyri. Tað sig­ur seg sjálvt, at á leið 1500 færri pensjónistar ger tað munandi bíligari fyri almenna kassan og Sam­haldsfasta. Hendan broytingin ger, at haldføri verður munandi betri enn um núverandi skipan heldur fram. Av tí at tað almenna og kommunurnar gjalda nógv inn – eisini sum arbeiðsgevarar – so fer tað at kosta, men í samlaða roknstykkinum er hald­ føri og vinningurin rættuliga stórur Verður hildið fram við núverandi skipan versn­ar almenna haldføri einar 400 miljónir krónur í dagsins pengum. Nýggja skipanin ger, at haldføri batnar 700 miljón­um krónum um árið í 2060. Talan er tá um peng­ar í dagsins krónum. Pensjónsaldurin upp í 68 ár í 2030 Frá 2020 fara vit at hava tvær pensjónsskipanir – eina til teirra sum eru fødd áðrednn 1.januar 1953 – eina til teirra, sum eru fødd seinni Sjálvstýri bjargar hesi nýskipanini Sjálvstýri er farið í tætt samstarv við samgonguna, men formaðurin noktar fyri, at flokkurin nú reelt er ein partur av samgonguni Sjálvstýri tekurundir við pensjónsnýskipanini, men Jógvan Skorheim undirstrikar, at flokkurin ikki er partur av samgonguni Sonja jógvansdóttir vísir fyrst og fremst á mótrokninganar, sum gera, at hon ikki tekur undir við skipanini. Aksel V. Johannesen, løgmaður og samráðingarleiðari, lovaði, at skpanin verður løgd fram í heyst og tað er nú gjørt - hóast ongin breið semja er gjørd.