týsdagur 7. november 2017síða 10

Mikudagur 8. oktober 2017 · Nr. 130 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 HEILSA Góð úrslit í nýggjari viðgerð móti krabba Ein nýggj samanseting av heilivági kann leingja um lívið hjá sjúklingum, sum skulu skurðviðgerast fyri krabbamein í vælindi og maga. Í hesi greinini verður eisini greitt frá, hvussu ymisku kanningarnar verða gjørdar, og hvønn týdning hesar hava fyri, at sjúklingurin fær røttu viðgerðina Vilmund Jacobsen Viðgerðin, sum nú skal setast í verk sum standardviðgerð til danskar sjúklingar, er ein munandi betran fyri sjúklingarnar. Sjúklingar, sum skulu skurð­ við­gerast fyri krabbamein í væ­ lindi, magamunni, sum er opið úr vælindi og niður í magan - og í mag­anum sjálvum - fáa longu í dag med­isinska viðgerð við kemo, bæði fyri og eftir skurðviðgerð. Hesa viðgerð skulu sjúklingar fram­haldandi hava, men framyvir verð­ur tað ein nýggj samanseting av evnum í kemoviðgerðini, sum verð­ur brúkt. - Ein nýggj kanning, sum sam­an­ ber nýggju viðgerðina við ta gomlu, hevur nevniliga víst eitt munandi betri úrslit fyri sjúklingarnar, og tí verður henda viðgerð nú sett í verk í Danmark. Tað sigur Lene Bæksgaard, yvir­ lækni á Ríkissjúkrahúsinum og sum viðger sjúklingar við eitt nú maga­krabba. - Talan er um munandi framstig, sum gagna sjúklingunum á fleiri økj­um, sigur hon. Umfatandi kanning Í kanningini vórðu 716 sjúklingar við magakrabba ella krabba í gong­ ini millum maga og vælind býttir upp í tveir bólkar. Í tí eina bólkinum fingu sjúklingarnir nýggju sam­ an­setingina av kemoevnum – og í hin­um bólkinum fingu teir gomlu stand­ardviðgerðina. - Úrslitini vóru týðilig. Millum teir sjúklingar, sum fingu nýggju kom­bina­tiónina, vóru fleiri, sum kundu gjøgn­umføra viðgerð­ina. Í fleiri førum minkaði krabba­svull­ ur­in, soleiðis at hann kundi takast burt­ur allur, sum hann var. Nógv fleiri yvirlivdu krabban, og tað vóru færri eftirrák eftir skurðviðgerðina. Yvirlæknin á Ríkissjúkra­hús­ in­um vísir á, at talan er um eina mun­andi betran í viðgerðini hjá nevndu sjúklingum, og hon leggur dent á, at tað kennist væl at fáa møgu­leikan at gera nakað nýtt fyri hes­ar sjúkligar. - Kemoevnini í nýggju saman­ set­ingini eru annars vælkend, nevni­liga docetaxel, oxaliplatin og fluor­ouracil/leucovorin, sigur Lene Bæks­gaard. Kanningar fyri magakrabba Tá illgruni er um krabbamein í mag­ anum, er vanligt, at fyrsta kann­ ingin er ein kikarakanning - ella gastro­skopi - av maganum, og undir hesi kanning kann eisini takast ein biopsi ella vevnaðarsýnislutur. Ávísar kanningar hava til enda­ máls at finna út av, um talan er um krabbamein ella ei. Í øðrum kann­ ingum verður roynt at fáa greiði á, hvussu nógv sjúkan møguligan hevur spreitt seg. Við einari vanligari kikara­kann­ ing verður magin kannaður við ein­um longum, boyggiligum kikara við ljósi. Kikarin verður førdur inn í munn­in og niður ígjøgnum vælindi. Lækn­in sær, hvussu slímhinnurnar síggja út, og um broytingar eru. Áðrenn kanningina, fær sjúkl­ ing­urin sum oftast staðdoyvandi sprey í munn og svølg og møguliga still­andi heilivág.Tað hevur onga pínu við sær at taka biopsi, og tá royndin er tikin, verður sýnis­lut­ ur­in kannaður fyri at finna út av, um krabbakyknur eru í honum. Tað tekur vanliga umleið eina viku, áðrenn svar kemur upp á kann­ing­ ina, og tað er ikki, fyrr enn svarið fyri­liggur, at endalig niðurstøða kann gerast. Um tað ikki letur seg gera at fáa eina sjúkugreining við van­lig­ ari kikarakanning, kann sjúkl­ing­ urin verða kannaður við ein­um serstøkum ultraljóðkikara, so­leiðis at størri vissa fæst fyri sjúku­grein­ ing­ini. Aðrar kanningar Hevur sjúklingur fingið staðfest maga­krabba, kunnu ymiskar kann­ ingar gerast sum kunnu staðfesta, hvussu vítt sjúkan er farin, og um møguleiki er at bjóða skurðviðgerð. Kanningar, sum talan tá kann vera um, eru hesar – • Endoskopisk ultraljóðkanning (EUS) • Laparoskopisk ultraljóð­kann­ ing (LUS) • Ultraljóðskanning umframt CT- og MR-skanning Magakrabbi kann spreiða seg við blóði og gróðrarvatni út í likamið, oftast til nærliggjandi gøgn og likamslutir í búkrúminum ella til lymf­urnar. Skanningar verða brúktar til at meta um, hvørt skurðviðgerð skal fremjast – ella um viðkomandi skal hava aðra viðgerð. Eisini verður kannað eftir, um sjúklingurin skal hava medisinska viðgerð fyri eina møgu­liga skurðviðgerð. Fyri at venda aftur til onkrar av kanningunum, kann vísast á, at ein laparoskopisk ultraljóðkanning er ein kanning, har ultraljóðskanning verður kombinerað við eina kikara­ kanning av búkrúminum. Henda kann­ing fer fram undir fullari doyv­ing. Læknin førir eitt lítið rør inn gjøgnum nalvan og blæsir kol­tví­ súrni inn í búkrúmið. Síðan kann læknin við einum kikara kanna bú­ krúmið fyri møguligar broyt­ingar og serliga hyggja eftir, um talan er um spreiðing. Nú kann læknin eisini koyra enn eitt lítið rør inn gjøgnum nalvan við einum ultraljóðskannara. Enda­ málið er tá at skanna ymisk gøgn og likamslutir, eitt nú livur, milt, høvuðs­pulsæðr, bris og maga. Ultraljóðskanningar Ultraljóðskanningar eins og CT- og MR-skanning verða allar brúktar til at meta um, hvørt magakrabbin hevur spreitt seg. Hava læknarnir við skanningunum illgruna um, at krabbin hevur spreitt seg, verða vevnaðarsýni – ella biopsi – tikin. Ultraljóðskanning er ein kann­ ing av likamsins innaru gøgnum við ikki-hoyrbarum ljóðbylgjum. Livur og gróðrarvatnsknútar í búk­rúminum eins og gróðr­ar­vatns­ knút­ar á hálsinum verða kannað við ultraljóði. CT-skanning er hinvegin ein háttur fyri røntgenkanning, har ein røð av myndum verða tikn­ar av likaminum úr ymiskum vinkl­ um. Myndirnar verða lagdar á eina teldu og verða vístar sum ein samlað mynd av innara likaminum. Ein mynd av eitt nú búkrúminum kann vísa, um krabbin hevur spreitt seg, og møguliga hvussu djúpt krabbin veksur. Við MR-skanning verður sjúkl­ ing­urin staðsettur í einum mátt­ mikl­um magnetøki. Við at senda van­ligar ljóðbylgjur móti tí parti av likaminum, sum skal kannast og skráseta afturljóðið, kann teldan um­gera signalið til eina neyva mynd av innara likaminum. Bygt á allar hesar kanningar fær læknin eina neyva vitan um likamið og sjúkuna, og hetta er týdn­ingarmikið fyri at kunna geva best møguligu viðgerð. Kelda: cancer.dk - Tað kennist væl at fáa møguleikan at gera nakað nýtt fyri sjúkligar, sum eru raktir av krabba í vælindi og maga, sigur yvirlæknin á Ríkissjúkrahúsinum, Lene Bæksgaard