hósdagur 9. november 2017síða 13

Fríggjadagur 10. november 2017 sosialurin 131 13 Tað var ein tungur burð­ur at broyta løn­ar­ við­ur­skiftini hjá lands­ stýr­isfólki, sum mistu rættin til eina heilt serliga tæn­astu­manna­ pensjón Eirikur Lindenskov Nú er tað ein serlig nevnd, sum í hvørjum valskeiði skal skriva løgmanni álit um, hvussu nevndin heldur, at lønar- og eftirlønarviðurskiftini hjá løgmanni og landsstýrisfólki skal vera. Í nevndini sita Gunn Ell­ef­ sen, advokatur á Ad­v­ok­at­fel­ agnum við Strond 4, Jó­hannes Færø, grannskoðari á SPEKT, og Annika Sølvará, stjóri í Granskingarráðnum. Nevndin skipaði seg á fyrsta fundi við Anniku Sølvará sum forkvinnu. Uppgávan hjá nevndini er at geva løgmanni tilmæli um samsýningar og eftirløn landsstýrismanna v.m. sambært løgtingslóg nr. 77 frá 6. mai 2003. Endamálið við lógini er at tryggja løgmanni dygt og væl grundað tilmæli um samsýningar og eftirløn landsstýrismanna v.m., og skal nevndin sambært lógini taka atlit til: – lønarlagið í landinum yv­ir­ høv­ur teirri tign og ábyrgd, sum ligg­ ur í størvunum hvussu samsvarandi størv í granna­londum okkara verða lønt, og – onnur viðkomandi viður­ skifti. Tilmælið skal verða handað í sein­asta lagi við endan á aðru ting­setu í einum valskeiði. Tað vil í hesum føri siga í seinasta lagi áðrenn ólavsøku 2017 – og tað verður gjørt eitt tilmæli í hvørjum valskeiði. Nevndin handaði løgmanni hetta álitið fyri ólavsøku í ár. Tríggjar nevndir hava sitið undan hesari. Fyrsta nevndin læt sítt álit úr hondum tann 14. juni 2005 og onnur nevndin tann 27. juli 2009. Talan er í báðum førum um drúgv álit við neyvari lýsing av økinum og tilmælum um broytingar í lógini. – Okkum upplýst hevur hvørki av hesum báðum álitum fing­ið nakra ítøkiliga politiska við­gerð, skrivar nevndin í áliti­ num. Triðja nevndin handaði sítt álit tann 3. januar 2013. Hetta ál­itið varð viðgjørt politiskt, og við støði í álitinum og viðgerðini varð semja um at gera broytingar í løg­tings­lóg um samsýning og eftirløn landsstýrismanna v.m. Táverandi løgmaður, Kaj Leo Holm Johannesen, legði uppskot til løgtingslóg fyri Løgtingið tann 28. februar 2014. Uppskotið varð lagt í serliga § 25 nevnd, sum hevði fleiri fundir um málið. § 25 nevndin legði fram álit tann 8. mai 2014. Við 3. viðgerð varð eitt broytingaruppskot lagt fram og samtykt. Endaliga uppskotið til løg­ ting­slóg varð samtykt við 19 at­ kvøðum fyri, 0 ímóti og 12 blonk­ um atkvøðum tann 9. mai 2014. Lógin varð lýst tann 19. mai 2014 at koma í gildi, tá ið nýtt lands­stýrið hevði tikið við eftir fyrst­komandi løgtingsval. Góð fýra ár eru liðin, síðani seinasta álitið varð handað, og góð trý ár eru liðin, síðani lógin varð broytt. Lógin kom í gildi á heysti 2015. Fyrsta uppgávan hjá Akseli V. Johannesen sum løgmanni 15. september í 2015 var at lýsa lógina. Úrslitið av lógini er, at lands­ stýr­is­fólk fingu munandi løn­ ar­hækk­i­ng, samstundis sum tey mistu eina fantastiska tæn­ astu­manna­pensjón, sum eftir átta árum gav teimum fulla tæn­astu­manna­pensjón – enntá við møgu­leika at fáa hana frá 60 ára aldri. Nú fáa landsstýrisfólk 15 pro­ sent í pensjónsinngjaldi, eins og onn­ur fólk. Kelda: Álitið frá serligu nevndini Pensjónin hjá landsstýrisfólki Kaj Leo Holm Johannesen tók álitið frá nevndini í álvara og legði uppskot fyri tingið um at broyta pensjónsskipanina hjá landsstýrisfólki Tók nógv ár at broyta lógina Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo – Samsýningin og eftirlønin hjá ting­fólki verður ikki broytt beint nú. Tað segði nývaldi løg­tings­for­ mað­ur­in, Páll á Reynatúgvu, við Sos­i­alin 11. januar í 2016. Tá lógin um lønir og eftirlønir hjá lands­stýrinum kom í gildi eftir val­ið í 2015, vísti tað seg, at lønin hjá løg­tings­for­manninum fylgdi lønini hjá løg­manni. Tað vil siga, at Páll á Reyna­túgvu fekk 30 prosent meira í løn, enn Jógvan á Lakjuni hevði fing­ið frammanundan. Ein orsøk til, at lønin hjá lands­ stýr­is­fólk­u­num skuldi hækka so nógv, var at landsstýrisfólkini mistu sera munadyggu tæn­astu­ manna­pen­sjón­ina, sum kann geva teim­um upp í 37.000 krónur í pen­ sjón frá 60 ára aldri og restina av lívi­num. Men hóast løgtingsformaðurin fekk somu lønarhækking, sum løg­ mað­ur, so varðveitir hann kortini gyltu pensjónina. So nýggi løg­ tings­for­mað­ur­in fekk soleiðis bæði í posa og sekk. Tí fregnaðist Sosialurin hjá hon­ um, um hann vildi broyta pen­sjóns­ skip­an­ina hjá løgtingsfólki, so hon sam­svar­ar henni hjá lands­stýr­is­ fólki – so sum floksformenn siga varð avgtala. – Tað hevur verið ómetaliga nógv at gjørt, síðani tingið fór til arbeiðis eft­ir valið, so hetta hevur ikki verið á skrá, segði løgtingformaðurin okk­um 11. januar í 2017. – Eg eri komin í ein sess, har eg ikki sjálv­ur havi sett treytirnar. Tað sama kann sigast um tey ný­valdu tingfólkini. Tey eru vald á ting til treytir, sum vóru kendar framm­ an­und­an, segði Páll á Reynatúgvu. Men løgtingsformaðurin á­sann­ aði tó, at okkurt má gerast rætt­u­ liga skjótt. Hann vísir á, at tá ið viðurskiftini hjá landsstýrisfólkunum nú er broytt, so er eisini neyðugt at broyta viðurskiftini hjá tingfólki, tí nógv hava sitið í báðum støðum. – Sjálvur haldi eg, at broytingin í við­ur­skiftum hjá tingfólkum átti at verði broytt samstundis sum tann hjá landsstýrisfólkum. Hetta var ikki gjørt tá, so vit noyðast at gera okk­urt við viðurskiftini, segði løg­ tings­for­mað­urin. Men nú sløk tvey ár seinni hev­ ur enn einki verið at frætt um, hvørt løgtingsformaður ætlar at fremja hesar broytingar. Páll á Reynatúgvu vil í dag einki siga við Sosialin um málið. Hann hev­ur púrt onga viðmerking, sigur hann. Sum vit vísa á á næstu síðunum, so ligg­ur ein risastór útreiðsla hjá Løg­ting­inum og bíðar, tí talan er um hundr­að­tals milliónir, sum Løg­ting­ið skal rinda løgtingsfólki í eft­ir­løn. Hjá landsstýrinum vaksa hesar útreiðslur ikki, tí við upp­skoti­num hjá Kaj Leo Holm Johanne­sen eru við­urskiftini broytt soleiðis, tá lands­stýrisfólk fara úr starvi, so kosta tey ikki lands­kass­anum eina krónu í eftir­ løn, tí tá er alt goldið. Miðalstarvsaldurin hjá løg­tings­ fólki í dag er 8,7 ár. Um løgtingsfólk í staðin fyri tæn­astu­mannapensjón fingu 15 pro­sent í pensjónsinngjaldi, so kost­aði eitt løgting upp á átta ár nógv minni í pensjónum, enn at tað ger í dag. Tí um tingfólk fingu 15 prosent í pen­sjóns­inngjaldi, so kostaði tað góð­ar 68.000 kr um árið fyri hvørt tingfólk. Tað hevði verið 2,2 milli­ ón­ir um árið, ella 18 milliónir upp á átta ár. Tingfólk, sum hava sitið 8 ár á tingið hava rætt til tænastu­manna­ pen­sjón, sum tá er 36 prosent av løn­ini í 38. lønarflokki. Tann pen­ sjón­in er í dag 13.632 krónur um mán­aðin frá pensjónsaldri og rest­ina av lívinum – umframt tað, at eft­ir­sit­andi maki fær 75 prosent av hes­um, tá viðkomandi doyr. Siga vit, at tingfólk liva í miðal 20 ár sum pen­sjón­ist­ar, so kostar tað 3,3 milli­ ónir fyri hvørt tingfólk ella 108 mill­ ión­ir fyri tey 33 fólkini. Eyka byrðan hjá landskassanum er tí 90 milliónir krónur, sum kom­ andi skattaborgarar skulu gjalda. Gylta pensjónin: Eingin broyting hómast enn Fyri sløkum tveimum árum síðani segði løgtingsformaðurin, at okkurt mátti gerast rættiliga skjótt við løngar- og pen­sjóns­við­ ur­skiftini hjá tingfólki. Enn er einki uppskot komið