hósdagur 9. november 2017síða 20

FRÍGGJADAGUR 10. NOVEMBER 2017 SOSIALURIN 131 20 T að tykist vera eitt fyri­ brigdi nógva staðni í nútíðar vestur­heim­in­ um, at stórur munur er á tí, sum flestu stóru fjølmiðlar bera fram, og so fólksins meining. Eitt dømi er, tá flestu stóru bretsku fjølmiðlar í 2016 vóru vísir í, og í nógvum førum argumenteraðu fyri, at bretar fóru at verða verandi í ES. Men fólkið vildi nakað annað! Fyri liberalt hugsandi fólk og fólk í býum kann tað sýnast, í fyrsta umfari, at munurin millum tað, ið fjølmiðlar bera fram, og fólks­ins meining stendst av, at konservativt hugsandi fólk og fólk í útjaðaranum ikki eru nóg væl upplýst. Somuleiðis kann tað sýn­ast fyri konservativt hugsandi fólk og fólk í útjaðaranum, í fyrsta um­fari, at gjógv­in er íkomin av, at miðlarnir arbeiða fyri einari ávís­ ari politiskari agenda, og at teir eru innsóvsaðir í politiska korrekt­ heit. Polit­iski teinkjarin Hannah Arendt ræður okkum í slíkum før­ um at hugsa djypri enn soleiðis eitt fyribrigdi sýnist fyri okkum í fyrstu syftu! Gjógvin millum miðlarnar og fólksins meining, meti eg, kann partvíst forklárast við, at Arendt greiðir frá, at teori og praksis hava vaksið seg burtur frá hvør øðrum. Hann­ah Arendt argu­menterar fyri, at sund- ­ur­skil­ingin millum teori og praksis hev­ur røtur heilt aftur til Platon, sum á ein óhepn­an hátt skilti hugs­ an­ar­heimin frá dag­liga lívinum hjá fólk­inum. Sum ein fylgja av hesari sund­urskiljan er samfelagið vorðið soleiðis háttað, at politikararnir, em­bætis­fólk­ini, aka­demikararnir og leið­ar­ar­nir taka sær av teoriini, og síð­ani tekur “tann meinigi mað­ urin” sær av tí praktiska. Einfalt sagt, so sæst munurin á teori og praksis aftur í oman­fyri­ nevnda fjølmiðla­fyribrigdi við, at vanliga fólkið hugsar mest av øllum við støði í teirra ger­andis­degi meðan miðlarnir hava lyndi til at vera mest av øllum aka­dem­iskir. Hetta herðist síðani av, at miðl­ arnir gerast so áhugaðir í teoret­ iskum søgum og vinklum hjá øðr­ um miðlum, at teir skriva til hvønn annan og gloyma tann ytra mót­ tak­aran úti í samfelagnum, ið livir í ein­um verkligum gerandisdegi. Hannah Arendt mennir ígjøgn­ um sítt lív ein alternativan hugs­ an­arhátt, sum skal mótvirka, at teoriin verður isolerað frá praks­ isini. Hon forklárar, at ístaðin fyri upp­býtið hjá Platon, skulu vit heldur hugsa, at jørðin áleggur okk­um: strev (labor), arbeiði (work) og at fara til verka (action), og at vit við okkara hugsanarvirksemi kunnu: grunda (thinking), vilja nakað saman (willing) og gera eina met­ing (judgement). Eg meti, til tess at minka um gjónna millum miðlarnar og fólkið kann hugkveikjan serliga fáast frá arendtska virkseminum at fara til verka (action) og grundan (think­ ing). Arendt sigur, at við virkseminum at fara til verka má tað at fáa hug­ skot og at føra hug­skot­ini út í verki flættast betur inn í hvørt annað. Hon sigur, at tað, sum skal binda hesi bæði hugskotsvirksemi sam­ an, eru sam­tal­ur­nar, vit hava við hvønn annan. Hon fer enn­tá so langt sum at siga, at tað at fara til verka, mest av øllum, fer fram í sam­talum! Hervið er ein brúgv skapt millum teori og praksis. Arendt sigur tó, at tær samtalur, vit hava við hvønn annan, avgera bert, hvat vit fara at føra út í verki, um fólk­ini leggja sær eina við at tosa út frá, hvussu tey hvør sær hava upp­livað eitt umtalað fyribrigdi møgu­liga flættað við onkra teori, mann hevur atgongd til, men bara um teoriin ikki mót­sigur ta upp­liv­ ing man hevur. 20 TÍÐARGREIN UM GJÓNNA MILLUM FÓLKSINS MEINING OG FJØLMIÐLARNAR - og hvussu brúgv kann byggjast við hugkveikjan frá politiska teinkjaranum Hannah Arendt Kronikkur eftir Jóhannes Miðskarð, Ph.D. og adjunktur í námsfrøðiligari leiðslu, Námsvísindadeildin, Fróðskaparsetur Føroya Teldupostur: johannesm@setur.fo Heimasíða: http://setur.fo/setrid/um-setrid/starvsfolk/employees/johannesm/ Eg ráði til, at meiri av verkseminum at fara til verka má nýtast í sambandinum mill­ um miðlarnar og fólkið, sum merkir, at báðir partar mugu koma meira og djúpari á tal við hvønn annan út frá tí, sum tey hvør sær hava upplivað í teirra gerandisdegi.