týsdagur 14. november 2017síða 38

Mikudagur 15. november 2017 14 Sosialurin TORA OG DUGA VIT AT SETA ORÐ Á? Sjálvmorð, blóðskemd, harðskapur, kyns­lív, sjúka, deyði, etingarólag, politisk evni, brek og sálarsjúka. Tora vit nóg væl at seta orð á hesi truplu og torføru evni í barna- og ungdómsbókum – og duga vit? Á Bókadøgunum leygardagin 25. nov­ember klokkan 13 fer Bókadeild Føroya Lærara­fel­ ags at brúka ein tíma at seta bók­mentafrøðingi, rithøvundi, rit­stjóra og serfrøðingum henda spurning og tosa um bókina sum miðil og amboð og kjakast um í hvønn mun, vit kunnu og skulu seta orð á. Bókatímin er í tveimum pørtum. Fyrri parturin er tann bókmentaligi parturin, meðan seinni parturin er innspark frá felags­skapum, ið arbeiða millum fólk, ið hava eitthvørt tungt at bera. Snún­ings­ ásin er tó tann sami: Hvussu kann bókin vera ein hjálpari? Marna Jacobsen, ritstjóri, hevur eina framløgu um bøkur, ið viðgera tung/tabu evni, sum eru komnar út á Bókadeildini sein­astu 30 árini, har talið av slíkum bók­ um er vaksandi seinastu árini. Henrietta Arge Jacobsen, sum hevur MA í føroyskum, fer at greiða frá um tílík­ ar bøkur í breiðari høpi. Henrietta hevur í ár hildið masterfyrilesturin Trupul og tung evni í myndabókum fyri børn. Eitt norð­urlendskt rák eftir 2000. Rakel helmsdal, rithøvundur, fer at tosa um bókina, Hon, sum róði eftir æla­ bog­anum, sum m.a. viðger seksualitet: Hvør eri eg? Kann eg vera hugtikin av báð­um kynum ella er tað so trupult, at eg verði trýst út í tankar um sjálvmorð? Bók­in var í uppsktoti til Norðurlendsku barna- og ungdómsbókmentaprísin í ár. Kathrina Lindenskov Holm, sálar­ frøð­ingur greiðir frá og hugleiðir um, hvussu bøkur, tekstir ella tað at skriva kann hjálpa børnum og ungum, sum hava ym­iskar trupulleikar. Eru barnabøkur amboð, sum verða nýtt í sálarfrøðiligari við­gerð? Í 2011 gav Kvinnuhúsið út eina ævin­ týr­eskju, har trý ævintýr eru fyri børn, sum hava verið vitni til harðskap í familj­ uni. Hon er ætlað børnum, sum koma við mammum sínum í Kvinnuhúsið. Elin Reinert Planck fer at tosa um sínar roynd­ir í Kvinnuhúsinum við børnum, og um Ævintýreskjan ger nakran mun eftir henn­ara tykki. Berin er felagsskapur, sum er settur á stovn í 2002 við tí endamáli at skipa fyri sorgar­bólkum fyri børnum og ungum, sum hava mist ein av sínum næstringum. Odd­vør Poulsen fer at greiða frá, hví Berin eggjar børnum til at skriva sínar søg­ur, yrkingar o.a, og at hugleiða um, hvussu skrift og tekstir, kanska ávísar barna­bøk­ur, kunnu vera amboð, sum hjálpa, tá talan er um sorg hjá børnum og ungum. Aftaná framløgurnar verður høvi at skifta orð um spurningarnar. Gitte Klein, mast­er í positivari sálarfrøði, fer at leiða orða­skiftið. E in fiskibátur, ovurfyltur við flóttafólki, hvølvist í Miðj­arð­ ar­havinum. Umborð á bátinum er gentan Amina, sum druknar saman við øllum hinum umborð. Meðan hon søkkur, verður hennara stutta lívs­ søga søgd í flashbacks eins og á filmi. Í skift­andi litum og ljósi verður klipt aftur og fram millum fortíð og nútíð. Millum brúna kríggið í Sýria og myrknandi blá­ dýpið. Amina minnist, hvussu hon flýddi gjøgn­um krígsherjaða Sýria saman við pápa­beiggjanum, sum fær bjargar henni umborð á bátin, men sjálvur má standa eftir. Hon minnist hvussu hon elskaði at spæla gamla sýriska krígsdrotningin Zenobia. “Zenobia er ein rørandi frásøgn um kríggj, undirgang og djúpasta meingsloysi. Tá sakleysa barnið, Amina, druknar á ferð síni til tryggleika og frælsi, fær Zenobia okkum at hugsa og setir lív okkara í perspektiv. Lat okkum læra av Zenobiu og gera okkara fyri at bjarga børnum sum Aminu.” – Jóannes Eidesgaard, formaður í Reyða Krossi Føroya Rithøvundin Morten Dürr og teknarin Lars Hornemann hava við ‘Zenobia’ megnað, við fáum orðum og sterkum mynd­um, at siga eina kensluborna og rún­ar­bindandi søgu. “Eg eri fullkomiliga málleys av hesi bók. Fantastisk, sjálvdan havi eg verið so rørd av eini bók. Ongantíð haldi eg.” - Lív Pat­ursson, virkandi aðalskrivari í Amn­ esty Føroya Deild Í sambandi við bókina fekk Morten Dürr PLCP-virðislønina (Pædagogisk Lær­ings Center Pris) fyri sítt virksemi sum rithøvundi. ZENOBIA – ein rørandi teknisøga um borgarakríggið í Sýria Zenobia eftir Morten Dürr og Lars Horneman. Bókin er 100 síð­ur, innbundin og kostar 98,- í bóka­handl­unum.