týsdagur 28. november 2017síða 13

13 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 29. november 2017 · Nr. 139 kjak gekk hann altíð við haka­ krossi (merki nasista) í jakk­ a­rev­ers­inum. Hetta elvdi til harð­ligt kjak við próv­dóm­ arar, men tað legði hann einki í. Tá hann var 21, bað hann gentuna møta sær á Ráð­húsplássinum. Tá hon kom, varð hon møtt við nøkrum, sum hon kall­ar eitt kupp (Asgaard II, bls. 21). Frammanundan hevði hon sagt nei til at gift­ ast við einum studenti. Á Ráðhúsplássinum segði hann henni, at hann var ikki før­ur fyri at lesa víðari, um hann ikki varð giftur her og nú. Hann hevði avgreitt vígslu­l­ýsing, eins og hann be­ dýr­aði, at hann hevði tosað við pápa hennara. Hetta við pápa­num var als ikki satt. Hetta sigur konan frá í somu sam­røðu við Asgaard. Hon var heima­arbeiðandi kona, með­an hann las. Eisini nevnir konan, at hon græt, tá Halvorsen meld­ aði seg inn í nasistaflokkin í 1938, tá var Halvorsen 25 ára gam­al. Í 1939 møtir hann í nasista­búna til fyrilestur á sjúkra­húsi. Hesi tíðindi, at kon­an græt, og at hon var gift á løgn­an hátt, sum alt bendir á, at høv­undurin kennir, tí hann skrivar okkurt av úr bók­ini hjá Asgaard, nevnir hann als ikki. Heldur ikki, at Hal­vor­ sen gekk við hakakrossi í knapp­holinum. Haldi hetta at­burð­arlag vísir, at Hal­v­or­ sen als ikki vísir fyrilit fyri øðrum fólkum, og als ikki fyri konuni. Alt hetta nasistavesin verð­ur kallað ungdómsbekl av høv­undinum, hóast Hal­ vor­sen var um at vera liðugur sum lækni; og hann leggur aftr­at, at tey konservativu ungu í Danmark eisini gingu í klæðum, sum minti um nas­ ist­a­bún­an. Tað var líkasum trendurin. Høvundurin vil gera hetta til nakað vanligt, sum hoyrdi tíðini til. Konan nevnir annars, at Hal­vorsen hevði brúk fyri henni at tosa fyri seg, tí tað lá ikki so væl fyri hjá honum. Rætt hevði hon. Hann var stív­rendur og treiskur og ikki flætt­andi við, og tað var ikki minsta orsøkin til, at alt fór upp í ein strúgva. Hann visti frammanundan, at starvið í Klaks­vík bert var fyribils. Tað hevði landslæknin sagt við hann, og sama var sagt við hann á vitjan hjá komm­ unu­lækn­anum í Fugla­firði, Jacob Højgaard, sum eis­ini var formaður í lækna­fel­ ag­num. Avtala var gjørd framman­und­an um, at hann bert skuldi verða fyribils í Klaks­vík. Áðrenn hann kom til Føroyar, var hann burt­ur­ vístur frá starvi, hann hevði søkt í Grønland, av somu grund. Limaskapurin í nasista­ flokki­num vardi til januar 1941, 9 mánaðir eftir at Dan­ mark varð hersett. Tað var hes­in leikluturin sum nas­ ist­ur, ið var orsøk til, at danska læknafelagið setti eina serliga nevnd at kanna við­ur­skift­ini hjá hesum limi í lækna­felagnum. Nevndin á­tal­aði henda leiklut, og á­legði honum at gjalda 601 krón­ur til læknafelagið fyri gerð­ar­rættararbeiðið. Hal­ vor­sen noktaði at gjalda, tí tað vildi verið at viðgingið, at hann hevði gjørt nakað skeivt, sum hann als ikki helt seg at hava gjørt. Tess vegna varð hann koyrdur úr lækna­ fel­ag­num. Hetta er kjarnin í máli­ num. Ivaleyst søkti hann starv í Grønlandi og Før­oy­ um, tí hann hevði tað trup­ult í Danmark. Mong halda, at onki mál var, um Halvorsen rindaði hasa rokn­ing­ina. Í staðin helt hann klaks­ víkingar sum gíslar. Avleiðingarnar vóru lagn­u­tung­ar, men kundu ver­ið ógvuliga nógv verri við álvarsligari avleiðingum. Før­oya Landsstýri sendi boð eftir hjálp úr Danmark, og danir sendu at enda poli­ti­ skip og síðani krígsskip til Føroya, sum teir aldri áð­ ur høvdu gjørt við nakr­an landspart í egnum ríki. Hesum hevði Føroya Lands­stýri, myndað av sam­bands­flokk­inum og fólka­flokkinum og seinni eisini sjálv­stýr­is­flokk­inum, ábyrgd­ina av. Skendsk niðran Ongastaðni vístu adressu­ fólk fyrilit fyri, at sjúkra­hús­ verk­ið var felags máls­øki, og at tveir limir í sjúkra­ hús­stýr­i­num, rík­is­um­boðs­ maðurin og lands­lækn­in, sum natúrligt er, vóru til­ nevndir av danska inn­an­rík­ is­mála­ráð­num. Hesar báðar brýggjar høv­ und­urin seg ikki um. Hann er niðr­andi, forhánisligur og karak­ter­myrðandi. Sama er við for­manni læknafelagsins, Jac­ob Højgaard. Vit fáa at vita, at landslæknin hevur ver­ið giftur tríggjar ferðir, hev­ur yrkt eina yrking til dóttr­ina í 1953, og at tað helst er tað eymasta, hes­in yv­ir­høvur hevur av­rik­að. Kallar seg Hanus, tí hann er tjóðveldismaður um ein háls, hóast hann eit­ur Hans. Hevur skrivað dokt­ ar­a­ri­t­gerð um týdningin av brósta­mjólk fyri pinkubørn - "sum ikki kom so óvart á mang­ar mammur og brósta­ børn..." Hvør skal siga lítis­ vert og púra óneyðugt ar­beiði. Um Højgaard verð­ ur millum annað sagt, at hann útskrivaði loc­usil - eisini uttan at fólk høvdu bløðrubruna. Lands­lækn­ in og Højgaard verða eyk­ nevnd­ir á grovasta hátt og nið­ur­gjørdir út um alt mark. Sum prikk­urin yvir i'ið tulkar høvund­urin handfaringina av lækn­a­lyftinum. Í hansara verð er tað bert Halvorsen, ið held­ur læknalyftið. Givið er, at eins og á­vís­ir 95-arar og Halvorsen sjálv­ur vóru dømdir at rinda end­ ur­gjald til læknan, Eiv­ind Rubek Nielsen, fyri æru­meið­ ing, so hevði Arnstein Niclas­ sen ivaleyst eisini verið dømd­ur at rinda endurgjald fyri æru­meið­ing og bakbit bæði til lands­læknan og Høj­gaard lækna, táverandi løg­mann Kristian Djurhuus eins og ríkisumboðsmannin, um­framt Viggo Kampmann, stats­min­ist­ara, og aðrar, um teir enn vóru á lívi. Tað verður beinleiðis brot­ið inn á heiðursmannin Paula Dahl, yvirlækna, með­ an hann er til arbeiðis á Klaks­víkar Sjúkrahúsi, og hann verður beinleiðis rikin og bo­rin út, tá hann skuldi av­loysa Halvorsen. Áðrenn tað kom hartil, hevði hann hitt sjúkl­ing­ar, ið vóru komnir at hitta Halvorsen, men noktaðu at siga Dahl, Juni 1992: Mamma mín, Turið, við ommusoninum Hanusi og abba hansara Hans Debes Joensen, fyrrverandi landslækni. Tey bæði fingu hvør sín ymiska leiklut í Læknastríðnum Eisini verður nógv gjørt burturúr, hvør av lækn­unum drakk brenn­ ivín. Slatur og sleyg verður rúmliga umrøtt Ein kend mynd frá Klaksvíksstríðnum. Maður við byrsu á vaðhaldi. Á vágni síggjast Svínoyarbjarni og Barmur