hósdagur 30. november 2017síða 27

FRÍGGJADAGUR 1. DESEMBER 2017 SOSIALURIN 140 27 nyttede lejligheden til et An­greb paa mig, et Angreb der in­dir­ ekte skulde tjene til Forsvar for Sambandspartiet og den Mand i hvis “stuttbuksum” og “knappa­ troyggju” den anti­fær­øske Social­ ist var foto­graf­eret. Hr. H.P.H. frem­viser i Rigs­dag­en et Foto­ grafi af sig selv i Hr. Syssel­mand Samuel­sens National­dragt.” Høvið til álopið var, at Edward hevði ynskt danska fólkinum til­ lukku við nýggju grundlógini við teim­um frælsisrættindum, sum nú vóru staðfest. Tað var sambært HPH og mongum øðrum óhoyrt, at ein partur av Danmark skuldi ynskja hinum partinum tillukku við felags grundlógini. Men Edward segði til tað: ” Det forekommer mig ganske naturligt, at en Færing første Gang, han havde Ordet officielt her, udtalte sin Glæde over den Frihedssejr, den nye Grundlov er. Eisini fekk Edward brikslað fleiri onnur viðurskifti, sum einki høvdu við politikk at gera, sum at Edward hevði søkt arbeiðið sum fúti í Føroyum. Og so skiltist, at hann visti “okk­urt annað” um Mitens og legði afturat:” Ja, jeg kan ikke her ud­tale, hvad jeg kender til dette For­hold, thi saa vilde jeg ganske sikk­ert blive stoppet af vor højt ær­ede Formand, hvad jeg ikke vil ud­sætte mig for.” So kann Edward leggja afturat: “Ikke saa lidt komisk bliver den sidste Sætning, naar man husk­er, at et lille Øjeblik efter blev Hr. H.P.H. stærkt paatalt af For­manden for at være “under det Niveau”, som kan tillades i Rigs­dagen. Den Skam maatte den gæve Angriber lide. Det virker “sum vátur vøttur á kjaftin” at faa en saadan iøvrigt velfortjent Re­pr­imande af den Højtærede For­mand. Det politiske Amfibium Men Dimmalætting hevði hesa frá­søgnina: Aldrig nogen Sinde før har en færøsk Folkerepræsentant faaet en saa udpræget kølig Mod­tag­ else i den danske Rigsdag, som tilfældet er blevet med vor ny­ valgte Repræsentant, Hr. Ed­ward Mortensen. Det var al Grund til at vente, at Edward Mortensen efter hele den Valgagitation, han har bag sig, ikke kunne blive nogen heldig Re­præsentant for os. Først har han lagt sig ud med det store Socialdemokratiske Parti, med hvilket Hr. Samuelsen stod paa særlig god fod med – det gjorde han overhovedet med alle Rigsdagens Partiers led­ende Mænd.... En af partiets mest fremragende Medlemmer, Redakt­ ør H.P. Hansen skrev for­led­en, at Socialdemokraterne hverk­en havde Lod eller Del i Hr. Mort­en­ sen, og nu har han igen stærkere point­eret det samme og skriver om den færøske Folketingsmand som et politisk Amfibium [eitt djór sum livir bæði í sjógvi og í landi]. Den store Socialdemokraten, Parti­ets Hovedorgan gaar samme Vej. Edward sat bert hesa einu set­ una í Fólkatinginum. Seinni varð hann løgtingsmaður 1916-1940. Aftaná valið í 1954 kom hann í lands­stýrið. Hann kom við upp­ skot­inum um eitt føroyskt útvarp, sum gjørdist veruleiki í 1957. Hann var kendur fyri at vera sakligur, og tað hevur neyvan verið nøkur or­ søk fyri teirri viðferð, hann fekk frá H.P. Hansen. Orðaskiftið fyri og ímóti H.P. Han­sen helt fram í føroyskum bløð­um í 1916 við hvøssum grein­ um. Rákið vendir Í 1918 kom ein av fremstu donsku javn­aðarmonnum, Frederik Borg­ bjerg, til Føroya. Hann var rokn­að­ ur fyri at vera næstur Stauning í flokk­inum. Borgbjerg segði við ein havn­ ar­mann: “De har haft en af mine partifæller, H.P. Hansen, heroppe for et par Aar siden.” Ja, desværre”, var havnarmaðurin skjótur at svara. Tá flenti Borgbjerg hjarta­ liga: “Desværre, ja det er et sandt Ord! Han holdt sig nok paa en for­ kerte Side her oppe.” Nú kom ymiskt fram í donskum bløð­um, sum teir “fíggindar”, hann hevði skapt sær í Føroyum, kundu brúka móti honum. Tá kundi bløðini eisini bera ta søgu, at H.P. Hansen varð bliv­in álopin á gøtuni av einum “fattiglem”, hvørs familju hann sum fomaður í “fattigudvalget” hevði fingið inn á ein “fattiggaard”, sum var tað mest eyðmýkjandi, sum kundi henda einum. Tingakrossur kundi eisini end­urgeva Jyllandsposten fyri at skriva, at orsøkin var tann, at H.P. Hansen “altid optræder paa en ubehagelig overlegen maade ov­er­for de fattige.” Ein onnur søga sigur, at hann var kallaður Spytte Hansen, tí hann skuldi hava spýtt eftir konu, sum segðist at vera verk­fals­brót­ ari. Onnur søgdu tó, at hann hevði ikki spýtt men bert “prutlað” eftir henni! Gølan sum gjørdist enda­brest­urin á HPH. Í 1923 var H.P. Hansen høvuðs­mað­ ur í eini gølu. Hann var nevnd­ar­ formaður á einum barnaheimi. Tá kom fram, at hann hevði fríggjað við fyristøðukvinnuna á heiminum. Í Skive hevði hann eis­ini sínar politisku fíggindar, og hetta gjørdist ein gøla av teimum heilt stóru, eisini við skriving í bløð­unum. Hjá H.P. Hansen gjørdist ikki annað, enn at at leggja øll álitis­ størv frá sær m.a. eisini fólka­ tings­sessin. Hildið var tá, at ein “hustru­bedrager” hevði ongan møgu­leika í álitisstørvum. Men konan, Sofie, sveik ikki. Hon royndi eisini at verja mannin í bløð­unum, og sum tað verður sagt í einum donskum blaði: “Meget smukt tilsiger hun Manden Synds­ for­ladelse og lover at staa ham bi, saa han kan finde den Fred, han saa haardt trænger til.” Hetta sigur nakað um eina sterka kvinnu. Tey fluttu úr Skive til Roskilde­ økið, har hann livdi av einum høsna­garði, sum floksfelagar hans­ara hjálptu honum at útvega sær. Afturat hesum kom hann at skriva fyri sosialdemokratisku pressuna, og at skriva, tað dugdi hann. Hann doyði í 1936. Tingakrossur endar sína frá­ søgn um hetta mál soleiðis: Hetta er triðja reiðskap í Rytt­ ers antiføroyska politikki, sum nú er komið illa fyri, um enn Skive Hansens misgerð er meira “óskyldug” í hesum samanhangi. Ein ring lagna tykist at fylgja teim­um, ið útsettir vóru at tæna hes­um politikki antin tað var í skúla­stovuni, á prædikustólinum ella á ríkisdagspallinum. Og nú kvetti ikki úr Dimma­ lætting! Komandi partur Í komandi parti verður greitt frá Lucas Debes í sambandi við, at hansara bók um Føroyar júst er endurprentað í føroyskari týðing. H.P. Hansen átti nógvar yvirskriftir í føroyum bløðum Edward Mitens fekk av at vita frá H.P. Hansen. Men Edward var virkin í politikki 50 ár eftir, at hansara fremsti mótstøðumaður mátti leggja kongin Sofie á eldri árum. Hon bakkaði mannin upp, tá ið á stóð Gravsteinurin hjá teimum báðum, Sofie og Hans P. Hansen